{"id":66296,"date":"2025-01-21T13:32:59","date_gmt":"2025-01-21T08:02:59","guid":{"rendered":"https://www.5paisa.com/finschool/?post_type=markets\u0026#038;p=66296"},"modified":"2025-01-21T15:14:35","modified_gmt":"2025-01-21T09:44:35","slug":"types-of-futures-contract","status":"publish","type":"markets","link":"https://www.5paisa.com/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-futures-contract/","title":{"rendered":"Types of Futures Contract"},"content":{"rendered":"\u003cdiv data-elementor-type=\u0022wp-post\u0022 data-elementor-id=\u002266296\u0022 class=\u0022elementor elementor-66296\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-23ba90b elementor-section-full_width tab_container elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u002223ba90b\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b6a6f9f\u0022 data-id=\u0022b6a6f9f\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-e0f864e elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u0022e0f864e\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-wide\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7efb245 chapters_list\u0022 data-id=\u00227efb245\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-33d4575 elementor-widget elementor-widget-shortcode\u0022 data-id=\u002233d4575\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022shortcode.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-shortcode\u0022\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0022#post_chapters a[href*=\u0027\u0022  +  location.pathname  + \u0022\u0027]\u0022).addClass(\u0022current\u0022);})\u003c/script\u003e\u003cdiv class=\u0022desktop_chapters\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022post_chapters\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022post_chapters-heading\u0022\u003eચેપ્ટર\u003c/div\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/introduction-to-fno-360/\u0022\u003eFnO 360 વિશે બધું\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/what-are-futures-and-options/\u0022\u003eફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ શું છે\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/all-about-futures/\u0022\u003eફ્યુચર્સ વિશે બધું\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-futures-contract/\u0022\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટના પ્રકારો \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/all-about-options/\u0022\u003eબધા વિકલ્પો વિશે\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-options-contract/\u0022\u003eઓપ્શન્સ કોન્ટ્રાક્ટના પ્રકારો\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/smart-options-strategies/\u0022\u003eસ્માર્ટ વિકલ્પ વ્યૂહરચનાઓ\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/smart-scalping-strategies/\u0022\u003eસ્માર્ટ સ્કેલ્પિંગ વ્યૂહરચનાઓ\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/examples-of-smart-strategies/\u0022\u003eસ્માર્ટ વ્યૂહરચનાઓના ઉદાહરણો \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/examples-of-scalping-strategies/\u0022\u003eસ્માર્ટ સ્કેલ્પિંગ વ્યૂહરચનાઓના ઉદાહરણો \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/how-to-access-smart-strategies-in-fno-360/\u0022\u003eFnO 360 માં સ્માર્ટ વ્યૂહરચનાઓને કેવી રીતે ઍક્સેસ કરવી\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/how-to-access-scalping-strategies-in-fno-360/\u0022\u003eFnO 360 માં સ્કેલ્પિંગ વ્યૂહરચનાઓને કેવી રીતે ઍક્સેસ કરવી\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022chapters_toggle\u0022 title=\u0022chapters\u0022\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022open_chapters\u0022\u003e\u003cspan\u003eપ્રકરણો જુઓ\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022close_chapters\u0022 style=\u0022display:none;\u0022\u003e\u003cspan\u003eચેપ્ટર્સ હાઇડ કરો\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0027.chapters_toggle #open_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u00220px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022200px\u0022);})jQuery(\u0027.chapters_toggle #close_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u0022-480px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022100%\u0022);})});\u003c/script\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-93f371b tabs_contents\u0022 data-id=\u002293f371b\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-90f6d06 market_content_tabs elementor-widget elementor-widget-eael-adv-tabs\u0022 data-id=\u002290f6d06\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022eael-adv-tabs.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv data-scroll-on-click=\u0022no\u0022 data-scroll-speed=\u0022300\u0022 id=\u0022eael-advance-tabs-90f6d06\u0022 class=\u0022eael-advance-tabs eael-tabs-horizontal eael-tab-auto-active \u0022 data-tabid=\u002290f6d06\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-nav \u0022\u003e\u003cul class=\u0022eael-tab-inline-icon\u0022 role=\u0022tablist\u0022\u003e\u003cli id=\u0022study\u0022 class=\u0022active-default eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022true\u0022 data-tab=\u00221\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u00220\u0022 aria-controls=\u0022study-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-edit\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eઅભ્યાસ\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022slides\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00222\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022slides-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022fas fa-book-open\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eસ્લાઈડસ\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022videos\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00223\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022videos-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-eye\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eવિડિયો\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-content\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022study-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item active-default\u0022 data-title-link=\u0022study-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Commodity-Futures?\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.1. કોમોડિટી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66122 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png\u0022 alt=\u0022What are Commodity Futures\u0022 width=\u0022869\u0022 height=\u0022885\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png 869w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-295x300.png 295w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-768x782.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-50x50.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-98x100.png 98w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-150x153.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 869px) 100vw, 869px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ સ્ટાન્ડર્ડ ફાઇનાન્શિયલ કોન્ટ્રાક્ટ્સ છે જ્યાં બે પક્ષો ચોક્કસ ભવિષ્યની તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત કિંમતે એસેટ ખરીદવા અથવા વેચવા માટે સંમત થાય છે. તેઓ સંગઠિત એક્સચેન્જ પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે અને કોમોડિટીઝ, સ્ટૉક, ઇન્ડાઇસિસ અને કરન્સી સહિતની વિશાળ શ્રેણીની સંપત્તિઓને કવર કરે છે. ફ્યુચર્સના પ્રકારોમાં કોમોડિટી ફ્યુચર્સ (દા.ત., ક્રૂડ ઑઇલ, ગોલ્ડ), ફાઇનાન્શિયલ ફ્યુચર્સ, ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ, કરન્સી ફ્યુચર્સ અને વ્યાજ દર ફ્યુચર્સનો સમાવેશ થાય છે. દરેક પ્રકાર હેજિંગ, અટકળો અથવા પોર્ટફોલિયો ડાઇવર્સિફિકેશન જેવા વિશિષ્ટ હેતુઓ પ્રદાન કરે છે, જે તેમને ફાઇનાન્શિયલ બજારોમાં બહુમુખી સાધનો બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સ એ ચોક્કસ ભવિષ્યની તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત કિંમતે કોમોડિટીની ચોક્કસ ક્વૉન્ટિટી ખરીદવા અથવા વેચવા માટેના સ્ટાન્ડર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ છે. આ કરારો વૈશ્વિક સ્તરે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) અથવા નેશનલ કોમોડિટી એન્ડ ડેરિવેટિવ્સ એક્સચેન્જ (NCDEX) અથવા શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) જેવા સંગઠિત એક્સચેન્જો પર વેપાર થાય છે. કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઉત્પાદકો, ગ્રાહકો અને વેપારીઓ દ્વારા કિંમતની અસ્થિરતા સામે રક્ષણ આપવા અથવા અંતર્નિહિત કોમોડિટીઝના ભાવિ ભાવની હિલચાલ પર અટકળો કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ્સ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સમાં અંતર્ગત અસ્કયામતો ભૌતિક માલ અથવા કાચા માલ છે, જેને હાર્ડ કોમોડિટીઝ (દા. ત. તેલ, સોનું, ધાતુઓ) અને સોફ્ટ કોમોડિટીઝ (દા.ત., ઘઉં, કૉફી, કપાસ, પશુધન) માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e લાક્ષણિક કોમોડિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સ્પષ્ટ કરે છે:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોમોડિટીનો પ્રકાર (દા.ત., ક્રૂડ ઓઇલ, સોનું, મકાઈ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eક્વૉન્ટિટી (દા.ત., 100 બૅરલ તેલ, 1,000 મકાઈના બુશેલ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eડિલિવરીની તારીખ (કોન્ટ્રાક્ટની મેચ્યોરિટી તારીખ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસંમત કિંમત (સ્ટ્રાઇક પ્રાઇસ તરીકે પણ ઓળખાય છે).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં માર્જિન ટ્રેડિંગનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં વેપારીઓને માત્ર માર્જિન તરીકે કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યૂની નાની ટકાવારી જમા કરવાની જરૂર છે. આ લીવરેજ માટે પરવાનગી આપે છે પરંતુ નુકસાનનું જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ\u003c/strong\u003e: કોમોડિટી કરારની શરતો મુજબ ડિલિવર કરવામાં આવે છે (કૃષિ ઉત્પાદનો અથવા ધાતુઓ જેવી વસ્તુઓ માટે વધુ સામાન્ય).\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ\u003c/strong\u003e: કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને સમાપ્તિ પર બજાર કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે રોકડમાં સેટલ કરવામાં આવે છે (ફાઇનાન્શિયલ અથવા index ફ્યુચર્સમાં વધુ સામાન્ય).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના પ્રકારો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએનર્જી ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ક્રૂડ ઑઇલ, નેચરલ ગૅસ, ગેસોલિન અને હીટિંગ ઑઇલ જેવા ઉર્જા ઉત્પાદનો પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: ભવિષ્યમાં ડિલિવરી માટે નિશ્ચિત કિંમતે 1,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર. એનર્જી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ઓઇલ ઉત્પાદકો અને રિફાઇનર દ્વારા કિંમતના વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમેટલ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ કોન્ટ્રાક્ટ સોનું, ચાંદી અને પ્લેટિનમ જેવી કિંમતી ધાતુઓ તેમજ કોપર, એલ્યુમિનિયમ અને ઝિંક જેવી મૂળ ધાતુઓ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: 100 આઉન્સ સોનાનો કરાર ત્રણ મહિનામાં ડિલિવર કરવામાં આવશે. રોકાણકારો ઘણીવાર ફુગાવો અથવા આર્થિક અનિશ્ચિતતા સામે હેજ કરવા માટે ગોલ્ડ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએગ્રીકલ્ચરલ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ભવિષ્ય ઘઉં, મકાઈ, સોયાબીન, કૉફી, ખાંડ અને કપાસ જેવી કૃષિ ચીજવસ્તુઓ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: ખેડૂત લણણી પહેલાં કિંમતને લૉક કરવા માટે ઘઉંના વાયદાનું વેચાણ કરી શકે છે, જે કિંમતોમાં ઘટાડાના જોખમ સામે રક્ષણ આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલાઇવસ્ટોક ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ભવિષ્યમાં પશુઓ, હૉગ્સ અને અન્ય પશુધન ઉત્પાદનો શામેલ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: માંસ પ્રોસેસર ગાંઠની વધતી કિંમતો સામે હેજ કરવા માટે પશુ ભવિષ્યનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સમાં સહભાગીઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજર્સ\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોમોડિટીના ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકો ભાવની અસ્થિરતાથી પોતાને સુરક્ષિત કરવા માટે ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઓઇલ ઉત્પાદક ભવિષ્યની કિંમતને લૉક કરવા અને ભાવમાં ઘટાડાના જોખમને ઘટાડવા માટે ક્રૂડ ઓઇલ ફ્યુચર્સ વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, ફૂડ પ્રોસેસિંગ કંપની ભવિષ્યમાં ઘઉં માટે સ્થિર કિંમત સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘઉંનું ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસ્પેક્યુલેટર\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ કે જેઓ કોમોડિટીઝના ભાવમાં ફેરફારથી નફો મેળવવાનો હેતુ ધરાવે છે. સ્પેક્યુલેટર કોમોડિટીની ડિલિવરી લેવાનો ઇરાદો નથી પરંતુ તેના બદલે કિંમતની હિલચાલથી નફો મેળવવાનો હેતુ ધરાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ટ્રેડર ભવિષ્યમાં સોનાની કિંમતમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે તો ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ માર્કેટના સહભાગીઓ ફ્યૂચર્સ અને સ્પોટ માર્કેટ (ભૌતિક માલ માટે વાસ્તવિક બજાર) વચ્ચે કિંમતની વિસંગતિઓ શોધે છે અને આ તફાવતોથી નફામાં વેપાર કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ભાવની વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, એરલાઇન્સ ઉડ્ડયન ઇંધણની કિંમતોને લૉક કરવા માટે ઇંધણ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યારે ખેડૂતો તેમના પાકની કિંમતોને લૉક કરવા માટે પાક ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જેથી તેમની આવક સ્થિર થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e વેપારીઓ કોમોડિટીના ભાવમાં ફેરફારોની દિશામાં અનુમાન લગાવવા માટે કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે, જે કોમોડિટીના ભાવમાં ફેરફારથી નફો કરવાની આશા રાખે છે. સ્પેક્યુલેટર્સ માર્કેટને લિક્વિડિટી પ્રદાન કરે છે પરંતુ તેની અસ્થિરતા પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમતની શોધ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટીઝની ભાવિ કિંમત શોધવામાં ફ્યુચર્સ માર્કેટ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ફ્યુચર્સ કિંમત કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર કોમોડિટીની કિંમત શું હશે તે વિશે બજારની સર્વસંમતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eરોકાણ:\u003c/strong\u003e રોકાણકારો તેમના પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા આપવા માટે કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, ખાસ કરીને બજારની અનિશ્ચિતતાના સમયે. આર્થિક કટોકટી દરમિયાન સોના જેવી વસ્તુઓને ઘણીવાર સુરક્ષિત આશ્રય તરીકે જોવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના લાભો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ માર્જિનના ઉપયોગ માટે પરવાનગી આપે છે, જેનો અર્થ થાય છે કે રોકાણકારો પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે અંતર્ગત કોમોડિટીની મોટી રકમને નિયંત્રિત કરી શકે છે. આ સંભવિત રિટર્નને વધારે છે, પરંતુ જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ બજારો ખૂબ જ પ્રવાહી છે, જે ઝડપથી પોઝિશનમાં પ્રવેશ અથવા બહાર નીકળવાનું સરળ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ માર્કેટનું નિયમન કરવામાં આવે છે અને પારદર્શક કિંમત પ્રદાન કરે છે, જે સહભાગીઓ માટે બજારની સ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન કરવાનું સરળ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફુગાવો સામે હેજિંગ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સ, ખાસ કરીને સોના અને ઊર્જામાં, ઘણીવાર ફુગાવા અથવા ચલણના અવમૂલ્યન સામે હેજ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e જ્યારે લીવરેજ રિટર્નમાં વધારો કરી શકે છે, ત્યારે તે નુકસાનને પણ વધારે છે. અન્ડરલાઇંગ કોમોડિટીમાં નાની કિંમતની હિલચાલના પરિણામે નોંધપાત્ર લાભ અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eબજારની અસ્થિરતા:\u003c/strong\u003e કોમોડિટીઝ અત્યંત અસ્થિર હોઈ શકે છે, જેમાં ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ, હવામાનની પેટર્ન અને આર્થિક રિપોર્ટ સહિતના વિશાળ શ્રેણીના પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત કિંમતો હોય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eડિલિવરી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જો કોઈ કોન્ટ્રાક્ટ ફિઝિકલ ડિલિવરી દ્વારા સેટલ કરવામાં આવે છે, તો કોમોડિટી પ્રાપ્ત કરવામાં અથવા ડિલિવર કરવામાં જટિલતાઓ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને નાના રોકાણકારો માટે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સ કિંમતની અસ્થિરતા સામે હેજિંગ, ભવિષ્યની કિંમતની હિલચાલ પર અટકળો અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પોર્ટફોલિયોને ડાઇવર્સિફાઇ કરવા માટે આવશ્યક સાધનો છે. તેઓ કિંમતની શોધ માટે એક પદ્ધતિ પ્રદાન કરે છે અને બજારોમાં લિક્વિડિટીની ખાતરી કરે છે. જો કે, તેમાં શામેલ લાભ અને ઉચ્ચ અસ્થિરતા માટેની સંભવિતતાને કારણે, તેઓ નોંધપાત્ર જોખમો પણ ધરાવે છે, જે તેમને મુખ્યત્વે કોમોડિટીના ભાવના એક્સપોઝરને મેનેજ કરવાની ચોક્કસ જરૂરિયાત સાથે અત્યાધુનિક રોકાણકારો અથવા સંસ્થાઓ માટે યોગ્ય બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Equity-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.2. ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66126 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png\u0022 alt=\u0022Key Features of Equity Futures\u0022 width=\u0022707\u0022 height=\u0022756\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png 707w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-281x300.png 281w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-47x50.png 47w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-94x100.png 94w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-150x160.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 707px) 100vw, 707px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ભવિષ્યમાં ચોક્કસ તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે કોઈ ચોક્કસ કોમોડિટી અથવા નાણાકીય સાધન ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર છે. પરંપરાગત સ્ટૉક ટ્રેડિંગથી વિપરીત, જ્યાં રોકાણકારો સીધા શેર ખરીદે છે અને વેચે છે, ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ રોકાણકારોને વ્યક્તિગત સ્ટૉક્સ અથવા સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સની ભવિષ્યની કિંમતની હલનચલન પર અનુમાન લગાવવાની મંજૂરી આપે છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE), શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) અને અન્ય જેવા એક્સચેન્જ પર પ્રમાણિત અને વેપાર થાય છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eસ્ટોક ફ્યુચર્સઃ આ ફ્યુચર્સ વ્યક્તિગત કંપનીઓના શેરો પર આધારિત છે, જેમ કે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, Tata કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ (TCS), અથવા HDFC બેંક. દરેક કોન્ટ્રાક્ટ ખરીદવા અથવા વેચવાના સ્ટૉકના શેરોની માત્રા નિર્દિષ્ટ કરે છે (દા.ત., 1,000 શેર).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સ: આ સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સ પર આધારિત છે, જેમ કે નિફ્ટી 50 (), સેન્સેક્સ અથવા એસ એન્ડ પી 500 (યુએસમાં). Index ફ્યુચર્સ રોકાણકારોને વ્યક્તિગત સ્ટોક્સ સાથે વ્યવહાર કર્યા વિના બજારની એકંદર દિશા પર અનુમાન લગાવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસાઇઝ:\u003c/strong\u003e કોન્ટ્રાક્ટ એ ઇન્ડેક્સના શેર અથવા એકમોની સંખ્યા નિર્દિષ્ટ કરે છે જે ખરીદનાર અથવા વિક્રેતાએ ટ્રાન્ઝૅક્શન કરવું આવશ્યક છે. ઉદાહરણ તરીકે, નિફ્ટી 50 ફ્યુચર્સનો એક કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી ઇન્ડેક્સના 50 એકમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમત:\u003c/strong\u003e કોન્ટ્રાક્ટ એ કિંમત પણ નિર્દિષ્ટ કરે છે કે જેના પર કોન્ટ્રાક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર ટ્રેડ થશે. જ્યારે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવામાં આવે ત્યારે કિંમત સંમત થાય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટની તારીખ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિની તારીખ હોય છે, જે સામાન્ય રીતે ચોક્કસ મહિના અથવા તારીખ માટે સેટ કરવામાં આવે છે. સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની બજાર કિંમતના આધારે તે તારીખે કોન્ટ્રાક્ટ સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે રોકાણકારોને સંપૂર્ણ કરાર મૂલ્ય અગાઉથી ચૂકવવાની જરૂર નથી. તેના બદલે, તેમને માર્જિન ડિપોઝિટ ચૂકવવાની જરૂર છે, જે કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુનો એક ભાગ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eલીવરેજ સંભવિત લાભો અને જોખમો બંનેને વિસ્તૃત કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, લીવરેજ સાથે, અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની કિંમતમાં નાની ચળવળના પરિણામે ઇન્વેસ્ટર માટે મોટો નફો અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ફિઝિકલ સેટલમેન્ટમાં, ખરીદદારને અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉકની ડિલિવરી લેવાની જરૂર છે, અને વિક્રેતાએ સેટલમેન્ટની તારીખે સ્ટૉક ડિલિવર કરવું આવશ્યક છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e મોટાભાગના ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કૅશ-સેટલ્ડ છે, એટલે કે કોન્ટ્રેક્ટ ફ્યુચર્સ પ્રાઇસ અને અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની સમાપ્તિ પર માર્કેટ પ્રાઇસ વચ્ચેના તફાવતના આધારે સેટલ કરવામાં આવે છે. સ્ટૉકનું કોઈ ફિઝિકલ એક્સચેન્જ થતું નથી.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના પ્રકારો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસિંગલ સ્ટૉક ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ વ્યક્તિગત સ્ટૉક્સ પર આધારિત ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ છે. ઉદાહરણ તરીકે, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટેનો એક જ સ્ટૉક ફ્યુચર કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદદારને કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે રિલાયન્સના 1,000 શેર ખરીદવા (અથવા વેચવાનો) જવાબદાર બનાવશે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eહેતુ: આ કરારનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રોકાણકારો અને વેપારીઓ દ્વારા કોઈ ચોક્કસ સ્ટૉકની કિંમતની હિલચાલનો અંદાજ લગાવવા અથવા સ્ટૉક પોર્ટફોલિયોમાં કિંમતના જોખમો સામે હેજ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસ્ટૉક ઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી 50 (ઇન્ડિયા), સેન્સેક્સ અથવા એસ એન્ડ પી 500 (યુએસ) જેવા સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સ પર આધારિત છે. તેઓ વેપારીઓ અને રોકાણકારોને વ્યક્તિગત શેરો ખરીદ્યા વગર વ્યાપક બજાર અથવા સેક્ટરમાં એક્સપોઝર મેળવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eહેતુ: Index ફ્યુચર્સ સંસ્થાકીય રોકાણકારો વચ્ચે લોકપ્રિય છે જેઓ વ્યાપક બજારની હિલચાલ પર હેજ અથવા અનુમાન કરવા માંગે છે, કારણ કે તેઓ એક સ્ટૉકને બદલે સ્ટૉક્સના બાસ્કેટનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: એક નિફ્ટી 50 ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી ઇન્ડેક્સના 50 એકમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે. જો નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ 100 પૉઇન્ટ સુધી વધે છે, તો કોન્ટ્રાક્ટના ખરીદનારને લાભ થશે, જ્યારે વેચનારને નુકસાન થશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં દાખલ થવા માટે, ઇન્વેસ્ટર અથવા વેપારી સ્ટોક અથવા ઇન્ડેક્સની વર્તમાન બજાર કિંમતે કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદે છે અથવા વેચે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમતની હિલચાલના આધારે સમગ્ર ટ્રેડિંગ દિવસે વધઘટ થશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો વેપાર કરવા માટે, રોકાણકારને એક્સચેન્જ સાથે માર્જિન જમા કરવું આવશ્યક છે, જે કોન્ટ્રેક્ટના કુલ મૂલ્યની ટકાવારી છે. આ માર્જિન કરારના પ્રદર્શનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોલેટરલ તરીકે કાર્ય કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ટ્રેડર ₹10,00,000 (નિફ્ટી 50 જેવા સ્ટૉક ઇન્ડેક્સના આધારે) ના મૂલ્યનું ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ખરીદવા માંગે છે, તો તેમને માર્જિન તરીકે માત્ર ₹1,00,000 ડિપોઝિટ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ દરરોજ marked-to-market છે. આનો અર્થ એ છે કે પોઝિશનના નફા અથવા નુકસાનની ગણતરી કરવામાં આવે છે અને દરરોજ સેટલ કરવામાં આવે છે, અને માર્જિન બૅલેન્સ તે અનુસાર ઍડજસ્ટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમત રોકાણકારની તરફેણમાં ચાલે છે, તો માર્જિન બૅલેન્સ વધશે. તેનાથી વિપરીત, જો ઇન્વેસ્ટર સામે કિંમત ચાલે છે, તો માર્જિન બૅલેન્સ ઘટશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સમાપ્તિની તારીખ પહેલાં વિપરીત સ્થિતિ લઈને બંધ કરી શકાય છે (એટલે કે, જો પોઝિશન ખરીદવામાં આવી હોય તો વેચાણ કરવું, અથવા જો પોઝિશન વેચવામાં આવી હોય તો ખરીદી કરવી).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કરાર સમાપ્તિ સુધી રાખવામાં આવે છે, તો તે ફિઝિકલ ડિલિવરી (કેટલાક કિસ્સાઓમાં) અથવા કૅશ સેટલમેન્ટ (મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં) દ્વારા સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eરોકાણકારો સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સમાં પ્રતિકૂળ કિંમતની હિલચાલના જોખમ સામે હેજ કરવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સ્ટોકમાં મોટી પોઝિશન ધરાવતા ઇન્વેસ્ટર તેના ભાવમાં સંભવિત ઘટાડાની સામે રક્ષણ આપવા માટે ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, સંસ્થાકીય રોકાણકારો વ્યાપક બજારના ઘટાડા સામે હેજ કરવા માટે index ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eટ્રેડર્સ શેરો અથવા ઇન્ડેક્સની ભવિષ્યની કિંમતની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ ખરીદીને, જો અંતર્ગત સ્ટોક અથવા ઇન્ડેક્સની કિંમત વધે તો વેપારીઓ નફો કરી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ વેચીને, જો કિંમત ઘટી જાય તો તેઓ નફો કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ આર્બિટ્રેજ વ્યૂહરચનાઓમાં પણ સંલગ્ન થઈ શકે છે, જ્યાં તેઓ એક સાથે વિવિધ બજારોમાં સમાન સંપત્તિ ખરીદે છે અને વેચે છે (દા.ત., સ્પૉટ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ માર્કેટ) જેથી કિંમતની વિસંગતિઓમાંથી નફો મેળવી શકાય.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ એક્સપોઝર:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, તેથી રોકાણકારો સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સમાં લીવરેજ એક્સપોઝર મેળવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ઇન્વેસ્ટર માને છે કે સ્ટોક વધશે, તો તેઓ નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે સ્ટોકના ભાવની હિલચાલમાં એક્સપોઝર મેળવવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના ફાયદાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (માર્જિન) સાથે મોટી સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ માર્કેટ, ખાસ કરીને લોકપ્રિય સ્ટૉક્સ અને ઇન્ડેક્સ માટે, ખૂબ જ લિક્વિડ હોય છે, જે પોઝિશનમાં સરળતાથી પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ અને રિસ્ક મેનેજમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ હેજિંગ અને રિસ્ક વ્યવસ્થાપન માટે અસરકારક સાધનો છે, જે રોકાણકારોને બજારની પ્રતિકૂળ હિલચાલથી પોતાને સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસુગમતા:\u003c/strong\u003e ટ્રેડર્સ તેમના માર્કેટ વ્યૂના આધારે ટૂંકા ગાળાના અથવા લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાઓ માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં લીવરેજનો ઉપયોગ લાભ અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમતમાં નાના પ્રતિકૂળ ફેરફારથી નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિન કૉલ્સ:\u003c/strong\u003e જો બજાર વેપારી સામે ચાલે છે, તો તેઓ માર્જિન કોલનો સામનો કરી શકે છે, તેમને તેમની પોઝિશન જાળવવા માટે વધુ ભંડોળ જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ બજારની અસ્થિરતા માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. સ્ટૉકની કિંમતો અથવા સૂચકાંકોમાં મોટા બદલાવથી નોંધપાત્ર નફો અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Currency-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.3. કરન્સી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66123 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png\u0022 alt=\u0022What are Currency Futures\u0022 width=\u0022901\u0022 height=\u0022757\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png 901w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-300x252.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-768x645.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-50x42.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-100x84.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-150x126.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 901px) 100vw, 901px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ભવિષ્યમાં ચોક્કસ તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે કોઈ ચોક્કસ કોમોડિટી અથવા નાણાકીય સાધન ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અથવા મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) અથવા શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર ટ્રેડ થાય છે. કરન્સી ફ્યુચર્સ રોકાણકારો, વેપારીઓ અને વ્યવસાયોને એક કરન્સીના ભાવિ મૂલ્ય પર હેજ અથવા અનુમાન લગાવવામાં સક્ષમ બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સમાં અન્ડરલાઇંગ એસેટ એ ચોક્કસ કરન્સી જોડી છે, જેમ કે USD/INR, EUR/USD, અથવા GBP/USD.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય બે કરન્સી વચ્ચેના વિનિમય રેટ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકદ: કોમોડિટીઝ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદવા અથવા વેચવાની અંતર્ગત ચલણની રકમ નિર્દિષ્ટ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુએસડી / આઇએનઆર ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં, એક કરાર 1,000 યુએસ ડોલરનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકિંમતઃ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત એ વિનિમય રેટ છે કે જેના પર કરન્સીનું વિનિમય થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો USD/INR ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત 82.50 છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે 1 USD નું વિનિમય ₹82.50 માટે કરવામાં આવી રહ્યું છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસમાપ્તિની તારીખઃ કરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સમાં સમાપ્તિની તારીખ હોય છે, જે માસિક, ત્રિમાસિક અથવા ચોક્કસ દિવસે હોઈ શકે છે. ખરીદદાર અને વિક્રેતા તે તારીખે કરાર સેટલ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e મોટાભાગના કરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવે છે, એટલે કે કરન્સીની કોઈ ફિઝિકલ ડિલિવરી થતી નથી. તેના બદલે, કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઇસ અને સમાપ્તિ પર સ્પૉટ પ્રાઇસ વચ્ચેનો તફાવત કૅશમાં ચૂકવવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e કેટલાક કોન્ટ્રેક્ટમાં અંતર્નિહિત ચલણની ભૌતિક ડિલિવરી શામેલ હોઈ શકે છે, પરંતુ કરન્સી માટે ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં આ ઓછું સામાન્ય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે રોકાણકારોએ કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યૂના માત્ર એક ભાગને કોલેટરલ તરીકે જમા કરવાની જરૂર છે. આ વેપારીઓને કરન્સીના હલનચલનમાં લીવરેજ એક્સપોઝર મેળવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કે, જ્યારે લાભ સંભવિત નફામાં વધારો કરે છે, ત્યારે તે નુકસાનનું રિસ્ક પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં દાખલ થવા માટે, ઇન્વેસ્ટર અથવા વેપારી કાં તો વર્તમાન ફ્યુચર્સ કિંમતે કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદશે અથવા વેચશે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કોઈ ઇન્વેસ્ટર માને છે કે ચલણનું મૂલ્ય વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ (લાંબા સમય સુધી જશે) ખરીદશે. જો તેઓ માને છે કે મૂલ્ય ઘટશે, તો તેઓ કરાર વેચશે (ટૂંકા થઈ જશે).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ ટ્રેડ કરવા માટે, વેપારીએ પ્રારંભિક માર્જિન જમા કરવું આવશ્યક છે, જે કોન્ટ્રેક્ટના કુલ મૂલ્યની નાની ટકાવારી છે. આ માર્જિન સંભવિત નુકસાનથી વેપારી અને વિનિમય બંનેને સુરક્ષિત કરવા માટે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eમાર્જિન આવશ્યકતાઓ સામાન્ય રીતે કોન્ટ્રેક્ટના સંપૂર્ણ મૂલ્ય કરતાં ઓછી હોય છે, જે વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાની મૂડી સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ દરરોજ marked-to-market છે, જેનો અર્થ થાય છે કે કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય અન્ડરલાઇંગ કરન્સી પેરની કિંમતમાં ફેરફારોના આધારે દરેક ટ્રેડિંગ દિવસના અંતે એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો માર્કેટ વેપારીની તરફેણમાં જાય છે, તો તેમનું માર્જિન બૅલેન્સ વધે છે. જો બજાર તેમની સામે ફરે છે, તો તેમને પોઝિશન જાળવવા માટે વધારાના ભંડોળ (માર્જિન કૉલ) જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ વિપરીત ટ્રાન્ઝૅક્શનમાં પ્રવેશ કરીને સમાપ્તિની તારીખ પહેલાં તેમની પોઝિશન બંધ કરી શકે છે (દા.ત., જો તેઓએ કરાર ખરીદ્યો હોય, તો તેઓ પોઝિશન બંધ કરવા માટે સમાન કરાર વેચી શકે છે).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો સમાપ્તિ સુધી પોઝિશન રાખવામાં આવે છે, તો સેટલમેન્ટના સમયે કોન્ટ્રાક્ટ કિંમત અને પ્રવર્તમાન સ્પૉટ માર્કેટ કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે તે કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોર્પોરેટ્સ અને બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ વિદેશી વિનિમય રિસ્ક સામે હેજ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ભારતીય કંપની કે જે યુ. એસ. ને સામાનની નિકાસ કરે છે તે અનુકૂળ વિનિમય રેટ લૉક કરવા માટે યુએસડી / આઈએનઆર ફ્યુચર્સ વેચી શકે છે અને ભવિષ્યમાં નબળા યુએસડીના રિસ્ક સામે રક્ષણ આપી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, આયાત જવાબદારીઓ ધરાવતી કંપનીઓ પ્રતિકૂળ ચલણના વધઘટના રિસ્ક સામે હેજ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ વિનિમય દરોની ભવિષ્યની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી માને છે કે ભારતીય રૂપિયા (INR) યુએસ ડોલર (USD) સામે વધશે, તો તેઓ યુએસડી / INR ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, જો તેઓ માને છે કે INR નું મૂલ્ય ઘટશે, તો તેઓ કરાર વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ જટિલ વિદેશી વિનિમય બજારમાં જોડાવા વિના વિનિમય દરોમાં ફેરફારોથી નફો મેળવવાનો માર્ગ પૂરો પાડે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ સ્પોટ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ માર્કેટ વચ્ચેના ભાવ તફાવતોનો ઉપયોગ કરવા માટે અથવા વિવિધ ફ્યુચર્સ એક્સચેન્જો વચ્ચે ઉપયોગ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. આ વ્યૂહરચનામાં સામાન્ય રીતે એક માર્કેટમાં કરન્સી ફ્યુચર્સ ખરીદવું અને રિસ્ક-મુક્ત નફો લૉક કરવા માટે અન્ય બજારમાં એક જ કોન્ટ્રાક્ટ વેચવાનો સમાવેશ થાય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપોર્ટફોલિયો ડાઇવર્સિફિકેશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eરોકાણકારો અને ફંડ મેનેજર્સ તેમના પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા આપવા માટે એક સાધન તરીકે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. કરન્સી ફ્યુચર્સ ભૂ-રાજકીય અથવા આર્થિક ઘટનાઓ સામે હેજ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે જે ચોક્કસ દેશો અથવા કરન્સીને અસર કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના લાભો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએક્સચેન્જ રેટ રિસ્ક સામે હેજિંગ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ વ્યવસાયો અને રોકાણકારો માટે વિનિમય દરોમાં પ્રતિકૂળ હિલચાલથી પોતાને સુરક્ષિત કરવા માટે એક અસરકારક રીત છે, આમ વધુ ફાઇનાન્શિયલ સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ લીવરેજ ઓફર કરે છે, જે વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે વળતરને વધારી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ બજારો સામાન્ય રીતે અત્યંત પ્રવાહી હોય છે, ખાસ કરીને USD, EUR, GBP, JPY અને INR જેવા મુખ્ય કરન્સી માટે. આ લિક્વિડિટી પોઝિશનમાં સરળતાથી પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા અને નિયમન:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સનું ટ્રેડ નિયમિત એક્સચેન્જો પર કરવામાં આવે છે, જે કિંમતોમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરે છે અને કાઉન્ટરપાર્ટી ડિફૉલ્ટના જોખમને ઘટાડે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઓછા ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ માટે ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ સામાન્ય રીતે સ્પોટ ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ અથવા ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ કરતાં ઓછો હોય છે, જે તેમને વેપારીઓ અને વ્યવસાયો માટે આકર્ષક ઓપ્શન બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સમાં લીવરેજનો ઉપયોગ લાભ અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. વિનિમય દરમાં નાના પ્રતિકૂળ ફેરફારને કારણે નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કરન્સી માર્કેટ અસ્થિર હોઈ શકે છે, જેમાં આર્થિક ડેટા, ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ, સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિઓ અને માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ સહિતના વિશાળ શ્રેણીના પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત કિંમતો હોય છે. આ પરિબળો અચાનક અને અણધારી કિંમતની હલનચલન તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિન કૉલ્સ:\u003c/strong\u003e જો અન્ડરલાઇંગ ચલણની કિંમત વેપારીની સ્થિતિ સામે ચાલે છે, તો તેમને માર્જિન કૉલ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે, જેમાં તેમને પોઝિશન જાળવવા માટે અતિરિક્ત ફંડ ડિપોઝિટ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જ્યારે મુખ્ય કરન્સી ફ્યુચર્સ બજારો સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, ત્યારે નાના અથવા ઓછા ટ્રેડેડ કરન્સી જોડીઓ ઓછી લિક્વિડિટીનો અનુભવ કરી શકે છે, જે પોઝિશનમાં પ્રવેશ અથવા બહાર નીકળવાનું વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે રોકડમાં સેટલ થાય છે, પરંતુ ભૌતિક ડિલિવરી સાથે સંકળાયેલા લોકો માટે, સેટલમેન્ટ સાથે સમસ્યાઓ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને નાના રોકાણકારો માટે જે અંતર્ગત ચલણની ડિલિવરી લેવાની ઇચ્છા નથી.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ શક્તિશાળી સાધનો છે જે વેપારીઓ, વ્યવસાયો અને રોકાણકારોને હેજ, અટકળો અને ચલણના જોખમોને મેનેજ કરવાની ક્ષમતા આપે છે. આ કરારો વિનિમય દરના હલનચલન માટે લીવરેજ એક્સપોઝરની મંજૂરી આપે છે, જે સંભવિત નફામાં વધારો કરી શકે છે પરંતુ નોંધપાત્ર જોખમો પણ રજૂ કરી શકે છે. જ્યારે તેઓ ઓછા ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ અને લિક્વિડિટી સહિત ઘણા લાભો ઑફર કરે છે, ત્યારે તેઓ અનુભવી માર્કેટ સહભાગીઓ માટે સૌથી યોગ્ય છે જે સંબંધિત જોખમોને મેનેજ કરી શકે છે. કોઈપણ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની જેમ, કરન્સી ફ્યુચર્સનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવા માટે માર્કેટ અને તેની ગતિશીલતાની કોમ્પ્રિહેન્સિવ સમજણ મહત્વપૂર્ણ છે.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Interest-Rate-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.4  \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સ\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg loading=\u0022lazy\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66125 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png\u0022 alt=\u0022\u0022 width=\u0022924\u0022 height=\u0022660\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png 924w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-300x214.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-768x549.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-50x36.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-100x71.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-150x107.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 924px) 100vw, 924px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ એ ફાઇનાન્શિયલ ડેરિવેટિવ્સ છે જે વેપારીઓને ભારતીય ફાઇનાન્શિયલ માર્કેટમાં ઇન્ટરેસ્ટ દરોની ભવિષ્યની દિશા પર હેજ અથવા અનુમાન કરવાની સુવિધા આપે છે. આ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સરકારી સિક્યોરિટીઝના અન્ડરલાઇંગ ઇન્ટરેસ્ટ દરો પર આધારિત છે, જેમ કે 10-વર્ષના ભારત સરકાર (જીઓઆઈ) બોન્ડ, અથવા 3-મહિનાના ટ્રેઝરી બિલ જેવા ટૂંકા ગાળાના દરો. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ નેશનલ સ્ટૉક એક્સચેન્જ (NSE) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે અને વ્યવસાયો, બેંકો, રોકાણકારો અને ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ માટે ઇન્ટરેસ્ટ દરના જોખમને મેનેજ કરવાની રીત પ્રદાન કરે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ :\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે સરકારી બોન્ડ અથવા ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ છે. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર 10-વર્ષીય ભારત સરકાર (GOI) બોન્ડ અથવા ટૂંકા ગાળાના સરકારી સિક્યોરિટી (જેમ કે 91-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ) પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત આ અંતર્ગત અસ્કયામતો પર ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ( ઉપજ) દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની સાઇઝ:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના 10 વર્ષના બોન્ડ ફ્યુચર્સ માટે સ્ટાન્ડર્ડ કોન્ટ્રેક્ટ સાઇઝ સામાન્ય રીતે ₹2,000,000 (₹2 મિલિયન) ના બોન્ડ છે. એક ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય બોન્ડની વર્તમાન બજાર કિંમત પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમતનું ક્વોટેશન:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કિંમત અન્ડરલાઇંગ બોન્ડ અથવા સિક્યોરિટી પર યીલ્ડના સંદર્ભમાં ક્વોટ કરવામાં આવે છે. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત ઇન્ટરેસ્ટ દરો તરફ વળગી જાય છેઃ જ્યારે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધે છે, ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત ઘટે છે, અને જ્યારે ઇન્ટરેસ્ટ દરો ઘટે છે, ત્યારે કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત વધે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસમાપ્તિની તારીખ:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના બોન્ડ્સ પર ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ સામાન્ય રીતે ત્રણ મહિનાની પાકતી મુદત ધરાવે છે, જેમાં કોન્ટ્રાક્ટ્સ ત્રિમાસિક સમાપ્તિ (માર્ચ, જૂન, સપ્ટેમ્બર અને ડિસેમ્બર) માટે ટ્રેડ કરવામાં આવે છે. સમાપ્તિ પર, સંમત-અપૉન ફ્યુચર્સ કિંમત અને અન્ડરલાઇંગ બોન્ડની વાસ્તવિક પ્રવર્તમાન કિંમત વચ્ચેનો તફાવત કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે રોકડમાં સેટલ કરવામાં આવે છે, એટલે કે અંતર્ગત બોન્ડ્સની કોઈ ભૌતિક ડિલિવરી નથી. કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત (ઇન્ટરેસ્ટ રેટ) અને કોન્ટ્રાક્ટની સમાપ્તિ સમયે અન્ડરલાઇંગ એસેટની પ્રવર્તમાન માર્કેટ કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે કોન્ટ્રાક્ટ સેટલ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eરોકડ પતાવટ એ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને બોન્ડ અથવા ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની વાસ્તવિક બજાર કિંમત વચ્ચેનો ચોખ્ખો તફાવત છે, જે વેપારીને ચૂકવવામાં આવે છે જે નફા અથવા નુકસાનમાં છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, એટલે કે વેપારીઓને માત્ર કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુના એક ભાગને કોલેટરલ તરીકે જમા કરવાની જરૂર છે. આ વેપારીઓને સંભવિત વળતર (તેમજ જોખમો) વધારવા માટે સક્ષમ થવા કરતાં મોટી પોઝિશન લેવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાતો એક્સચેન્જ દ્વારા સેટ કરવામાં આવે છે અને અન્ડરલાઇંગ એસેટની પોઝિશન અને વોલેટિલિટીના આધારે અલગ હોય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપોઝિશન દાખલ કરવી:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ ભવિષ્યના ઇન્ટરેસ્ટ દરની હિલચાલનો અંદાજ લગાવવા અથવા ઇન્ટરેસ્ટ દરના જોખમો સામે હેજ કરવા માટે ઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં પ્રવેશ કરે છે. જો કોઈ વેપારી માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (ટૂંકા સ્થાને લેશે) વેચશે. જો તેઓ માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો ઘટશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ખરીદશે (લાંબા સ્થાન લેવા).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી 10-વર્ષના ભારત સરકારના બોન્ડ પર ઉપજમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે છે, તો તેઓ બોન્ડના ભાવમાં અપેક્ષિત ઘટાડાના નફા માટે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગમાં ભાગ લેવા માટે, વેપારીઓએ માર્જિન એકાઉન્ટ જાળવવું જરૂરી છે. માર્જિન એ ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં પોઝિશન ખોલવા માટે જરૂરી નાણાંની રકમ છે અને તે સામાન્ય રીતે કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુની નાની ટકાવારી છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી ₹2 મિલિયન મૂલ્યના બોન્ડ્સને નિયંત્રિત કરવા માંગે છે, તો તેમને પોઝિશન લેવા માટે ફક્ત માર્જિન (દા. ત. , કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુના 5-10%) જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે. માર્જિનની જરૂરિયાત બજારની સ્થિતિઓ અને એક્સચેન્જ પૉલિસીના આધારે ફેરફારોને આધિન છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ દરરોજ બજાર માટે ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે અન્ડરલાઇંગ એસેટના મૂલ્યમાં ફેરફારોના આધારે દરરોજ પોઝિશનની કિંમતની પુનઃ ગણતરી કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો માર્કેટ વેપારીની સ્થિતિના પક્ષમાં જાય છે, તો તેમનું માર્જિન એકાઉન્ટ જમા કરવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત, જો બજાર સ્થિતિ સામે ચાલે છે, તો વેપારીના માર્જિન એકાઉન્ટને ડેબિટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ પહેલાં વિપરીત ટ્રાન્ઝૅક્શનમાં પ્રવેશ કરીને તેમની પોઝિશન બંધ કરી શકે છે (જો તેઓ શરૂઆતમાં વેચવામાં આવે તો ખરીદી કરે છે, અથવા જો તેઓ શરૂઆતમાં ખરીદે તો વેચાણ કરે છે). આ કોઈપણ નફા અથવા નુકસાનને લૉક કરવામાં મદદ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો સમાપ્તિ પહેલાં પોઝિશન બંધ કરવામાં આવી નથી, તો તે કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવશે. અંતિમ સેટલમેન્ટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને અન્ડરલાઇંગ સરકારી બોન્ડ અથવા સિક્યોરિટીની વાસ્તવિક બજાર કિંમત વચ્ચેના તફાવત પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના પ્રકારો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eભારત સરકારનું 10-વર્ષનું બોન્ડ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e આ ફ્યુચર્સ ભારત સરકારના 10 વર્ષના બોન્ડની ઉપજ પર આધારિત છે. ફ્યુચર્સની કિંમત આ બોન્ડ્સ પરની ઉપજ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. લાંબા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ દરમાં ફેરફાર સામે હેજ કરવા માટે બેન્કો અને પેન્શન ફંડ્સ જેવા સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા આ પ્રકારના કરારનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eટૂંકા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e ભારત ટૂંકા ગાળાની સરકારી સિક્યોરિટીઝ પર આધારિત ફ્યુચર્સ પણ પ્રદાન કરે છે, જેમ કે 91-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ (ટી-બિલ) અથવા 182-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ. આ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ખાસ કરીને વેપારીઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા ટૂંકા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ દરના વધઘટ સામે રક્ષણ આપવા અથવા ટૂંકા ગાળાના રેટના હલનચલન પર અનુમાન કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના ઉપયોગો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ વ્યાજ દર જોખમ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ, કોર્પોરેશનો અને રોકાણકારો દ્વારા ઇન્ટરેસ્ટ દરોમાં વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મોટી ડેબ્ટ જવાબદારીઓ ધરાવતી બેંકો અથવા કંપનીઓ સંભવિત ઇન્ટરેસ્ટ રેટ વધારા સામે હેજિંગ કરીને ઉધારની નિશ્ચિત કિંમતને લૉક કરવા માટે ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો (દા. ત. , બેન્કો, પેન્શન ફંડ્સ, વીમા કંપનીઓ) ધરાવતા વ્યવસાયો આ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ વધતાં ઋણ ખર્ચ અથવા બોન્ડના ભાવમાં ઘટાડો કરવાના જોખમને ઘટાડીને તેમની નાણાકીય સ્થિતિ સ્થિર કરવા માટે કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરોની ભવિષ્યની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે વેપારીઓ ઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. જો કોઈ વેપારી માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ (ટૂંકામાં જાઓ) વેચી શકે છે. જો તેઓ દરો ઘટાડવાની અપેક્ષા રાખે છે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ખરીદી શકે છે (લાંબા સમય સુધી જાઓ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસ્પેક્યુલેટર્સ સામાન્ય રીતે કોન્ટ્રાક્ટને મેચ્યોરિટી સુધી હોલ્ડ કરવાને બદલે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમતની હલનચલનથી નફો કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ ફ્યુચર્સ માર્કેટ અને સ્પોટ માર્કેટ (અથવા વિવિધ ફ્યુચર્સ બજારો વચ્ચે) વચ્ચેની કિંમતની વિસંગતિઓનો ઉપયોગ કરે છે. એક જ સમયે એક માર્કેટમાં ખરીદી કરીને અને બીજામાં વેચાણ કરીને, તેઓ રિસ્ક-મુક્ત નફો મેળવી શકે છે, જો ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ કિંમતના તફાવતથી વધુ ન હોય.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સના લાભો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ વ્યાજ દર જોખમ:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓને ઇન્ટરેસ્ટ દરના વધઘટને અસરકારક રીતે મેનેજ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ ખાસ કરીને ડેબ્ટ ધિરાણમાં સામેલ વ્યવસાયો માટે અથવા જે ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફેરફારો માટે સંવેદનશીલ રોકાણ ધરાવે છે તે માટે મહત્વપૂર્ણ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના બોન્ડ માટે ફ્યુચર્સ માર્કેટ સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, જે વેપારીઓ અને સંસ્થાઓને સરળ એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ પૉઇન્ટ પ્રદાન કરે છે. લિક્વિડિટી સુનિશ્ચિત કરે છે કે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નોંધપાત્ર કિંમતમાં અવરોધો વગર ખરીદી અને વેચી શકાય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e અન્ય ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની જેમ, ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ લીવરેજ ઓફર કરે છે, જે વેપારીઓને નાના પ્રારંભિક માર્જિન સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે. આ સંભવિત નફામાં વધારો કરી શકે છે, જો કે તે નુકસાનનું જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા અને નિયમન:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનું ટ્રેડ નેશનલ સ્ટૉક એક્સચેન્જ (NSE) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર કરવામાં આવે છે, જે પારદર્શક અને સુરક્ષિત ટ્રેડિંગ વાતાવરણની ખાતરી કરે છે. ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ પદ્ધતિનું સંચાલન NSE ક્લિયરિંગ લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે કાઉન્ટરપાર્ટીના જોખમને ઘટાડે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના જોખમો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સમાં લીવરેજનો ઉપયોગ સંભવિત લાભો અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. ઇન્ટરેસ્ટ દરોમાં નાની પ્રતિકૂળ હિલચાલ જો સ્થિતિ મોટી હોય તો નોંધપાત્ર નુકસાન તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય આર્થિક સૂચકાંકો, સરકારી નીતિઓ, ફુગાવાની અપેક્ષાઓ અને અન્ય મેક્રોઇકોનોમિક પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે. આ પરિબળોમાં અણધાર્યા ફેરફારો નોંધપાત્ર કિંમતની અસ્થિરતા તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જ્યારે સરકારી બોન્ડ ફ્યુચર્સ માટેનું બજાર સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, ત્યારે કેટલાક કોન્ટ્રાક્ટમાં ઓછી લિક્વિડિટી હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને ટૂંકા ગાળાના અથવા ઓછા વ્યાપક રીતે ટ્રેડ કરેલી સરકારી સિક્યોરિટીઝના આધારે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમના આધારે:\u003c/strong\u003e અન્ડરલાઇંગ એસેટની ફ્યુચર્સ કિંમત અને સ્પોટ કિંમત વચ્ચે તફાવત હોઈ શકે છે, જેને બેઝ રિસ્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ તફાવતો ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ, ઇન્ટરેસ્ટ દરની અપેક્ષાઓ અને કોન્ટ્રેક્ટ મેચ્યોરિટીના સમય જેવા પરિબળોને કારણે ઉદ્ભવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ ઇન્ટરેસ્ટ દરના રિસ્ક સામે હેજિંગ કરવા, ઇન્ટરેસ્ટ દરના હલનચલન પર અનુમાન લગાવવા અને બોન્ડ પોર્ટફોલિયોના સમયગાળાને મેનેજ કરવા માટે એક શક્તિશાળી સાધન પ્રદાન કરે છે. તેઓ વેપારીઓ, રોકાણકારો અને ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ માટે લિક્વિડિટી, લાભ અને પારદર્શક માર્કેટ ઑફર કરે છે. જો કે, તમામ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની જેમ, તેઓ માર્કેટ રિસ્ક, લીવરેજ રિસ્ક અને લિક્વિડિટી રિસ્ક સહિત જોખમો સાથે આવે છે, જેને કાળજીપૂર્વક મેનેજ કરવું આવશ્યક છે. આ ફ્યુચર્સ એવી સંસ્થાઓ માટે આવશ્યક છે જે જટિલ અને ઘણીવાર અસ્થિર ઇન્ટરેસ્ટ દરના વાતાવરણને નેવિગેટ કરવા માંગે છે\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});var  resize_66120  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_66120.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022slides-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022slides-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Commodity-Futures?\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.1. કોમોડિટી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66122 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png\u0022 alt=\u0022What are Commodity Futures\u0022 width=\u0022869\u0022 height=\u0022885\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png 869w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-295x300.png 295w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-768x782.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-50x50.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-98x100.png 98w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-150x153.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 869px) 100vw, 869px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ સ્ટાન્ડર્ડ ફાઇનાન્શિયલ કોન્ટ્રાક્ટ્સ છે જ્યાં બે પક્ષો ચોક્કસ ભવિષ્યની તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત કિંમતે એસેટ ખરીદવા અથવા વેચવા માટે સંમત થાય છે. તેઓ સંગઠિત એક્સચેન્જ પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે અને કોમોડિટીઝ, સ્ટૉક, ઇન્ડાઇસિસ અને કરન્સી સહિતની વિશાળ શ્રેણીની સંપત્તિઓને કવર કરે છે. ફ્યુચર્સના પ્રકારોમાં કોમોડિટી ફ્યુચર્સ (દા.ત., ક્રૂડ ઑઇલ, ગોલ્ડ), ફાઇનાન્શિયલ ફ્યુચર્સ, ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ, કરન્સી ફ્યુચર્સ અને વ્યાજ દર ફ્યુચર્સનો સમાવેશ થાય છે. દરેક પ્રકાર હેજિંગ, અટકળો અથવા પોર્ટફોલિયો ડાઇવર્સિફિકેશન જેવા વિશિષ્ટ હેતુઓ પ્રદાન કરે છે, જે તેમને ફાઇનાન્શિયલ બજારોમાં બહુમુખી સાધનો બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સ એ ચોક્કસ ભવિષ્યની તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત કિંમતે કોમોડિટીની ચોક્કસ ક્વૉન્ટિટી ખરીદવા અથવા વેચવા માટેના સ્ટાન્ડર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ છે. આ કરારો વૈશ્વિક સ્તરે મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) અથવા નેશનલ કોમોડિટી એન્ડ ડેરિવેટિવ્સ એક્સચેન્જ (NCDEX) અથવા શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) જેવા સંગઠિત એક્સચેન્જો પર વેપાર થાય છે. કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ઉત્પાદકો, ગ્રાહકો અને વેપારીઓ દ્વારા કિંમતની અસ્થિરતા સામે રક્ષણ આપવા અથવા અંતર્નિહિત કોમોડિટીઝના ભાવિ ભાવની હિલચાલ પર અટકળો કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ્સ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સમાં અંતર્ગત અસ્કયામતો ભૌતિક માલ અથવા કાચા માલ છે, જેને હાર્ડ કોમોડિટીઝ (દા. ત. તેલ, સોનું, ધાતુઓ) અને સોફ્ટ કોમોડિટીઝ (દા.ત., ઘઉં, કૉફી, કપાસ, પશુધન) માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e લાક્ષણિક કોમોડિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સ્પષ્ટ કરે છે:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોમોડિટીનો પ્રકાર (દા.ત., ક્રૂડ ઓઇલ, સોનું, મકાઈ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eક્વૉન્ટિટી (દા.ત., 100 બૅરલ તેલ, 1,000 મકાઈના બુશેલ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eડિલિવરીની તારીખ (કોન્ટ્રાક્ટની મેચ્યોરિટી તારીખ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસંમત કિંમત (સ્ટ્રાઇક પ્રાઇસ તરીકે પણ ઓળખાય છે).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં માર્જિન ટ્રેડિંગનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં વેપારીઓને માત્ર માર્જિન તરીકે કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યૂની નાની ટકાવારી જમા કરવાની જરૂર છે. આ લીવરેજ માટે પરવાનગી આપે છે પરંતુ નુકસાનનું જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ\u003c/strong\u003e: કોમોડિટી કરારની શરતો મુજબ ડિલિવર કરવામાં આવે છે (કૃષિ ઉત્પાદનો અથવા ધાતુઓ જેવી વસ્તુઓ માટે વધુ સામાન્ય).\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ\u003c/strong\u003e: કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને સમાપ્તિ પર બજાર કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે રોકડમાં સેટલ કરવામાં આવે છે (ફાઇનાન્શિયલ અથવા index ફ્યુચર્સમાં વધુ સામાન્ય).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના પ્રકારો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએનર્જી ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ક્રૂડ ઑઇલ, નેચરલ ગૅસ, ગેસોલિન અને હીટિંગ ઑઇલ જેવા ઉર્જા ઉત્પાદનો પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: ભવિષ્યમાં ડિલિવરી માટે નિશ્ચિત કિંમતે 1,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર. એનર્જી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ઓઇલ ઉત્પાદકો અને રિફાઇનર દ્વારા કિંમતના વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમેટલ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ કોન્ટ્રાક્ટ સોનું, ચાંદી અને પ્લેટિનમ જેવી કિંમતી ધાતુઓ તેમજ કોપર, એલ્યુમિનિયમ અને ઝિંક જેવી મૂળ ધાતુઓ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: 100 આઉન્સ સોનાનો કરાર ત્રણ મહિનામાં ડિલિવર કરવામાં આવશે. રોકાણકારો ઘણીવાર ફુગાવો અથવા આર્થિક અનિશ્ચિતતા સામે હેજ કરવા માટે ગોલ્ડ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએગ્રીકલ્ચરલ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ભવિષ્ય ઘઉં, મકાઈ, સોયાબીન, કૉફી, ખાંડ અને કપાસ જેવી કૃષિ ચીજવસ્તુઓ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: ખેડૂત લણણી પહેલાં કિંમતને લૉક કરવા માટે ઘઉંના વાયદાનું વેચાણ કરી શકે છે, જે કિંમતોમાં ઘટાડાના જોખમ સામે રક્ષણ આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલાઇવસ્ટોક ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ભવિષ્યમાં પશુઓ, હૉગ્સ અને અન્ય પશુધન ઉત્પાદનો શામેલ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: માંસ પ્રોસેસર ગાંઠની વધતી કિંમતો સામે હેજ કરવા માટે પશુ ભવિષ્યનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સમાં સહભાગીઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજર્સ\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોમોડિટીના ઉત્પાદકો અને ગ્રાહકો ભાવની અસ્થિરતાથી પોતાને સુરક્ષિત કરવા માટે ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઓઇલ ઉત્પાદક ભવિષ્યની કિંમતને લૉક કરવા અને ભાવમાં ઘટાડાના જોખમને ઘટાડવા માટે ક્રૂડ ઓઇલ ફ્યુચર્સ વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, ફૂડ પ્રોસેસિંગ કંપની ભવિષ્યમાં ઘઉં માટે સ્થિર કિંમત સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઘઉંનું ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસ્પેક્યુલેટર\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ કે જેઓ કોમોડિટીઝના ભાવમાં ફેરફારથી નફો મેળવવાનો હેતુ ધરાવે છે. સ્પેક્યુલેટર કોમોડિટીની ડિલિવરી લેવાનો ઇરાદો નથી પરંતુ તેના બદલે કિંમતની હિલચાલથી નફો મેળવવાનો હેતુ ધરાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ટ્રેડર ભવિષ્યમાં સોનાની કિંમતમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે તો ગોલ્ડ ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ માર્કેટના સહભાગીઓ ફ્યૂચર્સ અને સ્પોટ માર્કેટ (ભૌતિક માલ માટે વાસ્તવિક બજાર) વચ્ચે કિંમતની વિસંગતિઓ શોધે છે અને આ તફાવતોથી નફામાં વેપાર કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ભાવની વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, એરલાઇન્સ ઉડ્ડયન ઇંધણની કિંમતોને લૉક કરવા માટે ઇંધણ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જ્યારે ખેડૂતો તેમના પાકની કિંમતોને લૉક કરવા માટે પાક ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, જેથી તેમની આવક સ્થિર થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e વેપારીઓ કોમોડિટીના ભાવમાં ફેરફારોની દિશામાં અનુમાન લગાવવા માટે કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે, જે કોમોડિટીના ભાવમાં ફેરફારથી નફો કરવાની આશા રાખે છે. સ્પેક્યુલેટર્સ માર્કેટને લિક્વિડિટી પ્રદાન કરે છે પરંતુ તેની અસ્થિરતા પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમતની શોધ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટીઝની ભાવિ કિંમત શોધવામાં ફ્યુચર્સ માર્કેટ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. ફ્યુચર્સ કિંમત કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર કોમોડિટીની કિંમત શું હશે તે વિશે બજારની સર્વસંમતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eરોકાણ:\u003c/strong\u003e રોકાણકારો તેમના પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા આપવા માટે કોમોડિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે, ખાસ કરીને બજારની અનિશ્ચિતતાના સમયે. આર્થિક કટોકટી દરમિયાન સોના જેવી વસ્તુઓને ઘણીવાર સુરક્ષિત આશ્રય તરીકે જોવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના લાભો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ માર્જિનના ઉપયોગ માટે પરવાનગી આપે છે, જેનો અર્થ થાય છે કે રોકાણકારો પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે અંતર્ગત કોમોડિટીની મોટી રકમને નિયંત્રિત કરી શકે છે. આ સંભવિત રિટર્નને વધારે છે, પરંતુ જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ બજારો ખૂબ જ પ્રવાહી છે, જે ઝડપથી પોઝિશનમાં પ્રવેશ અથવા બહાર નીકળવાનું સરળ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ માર્કેટનું નિયમન કરવામાં આવે છે અને પારદર્શક કિંમત પ્રદાન કરે છે, જે સહભાગીઓ માટે બજારની સ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન કરવાનું સરળ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફુગાવો સામે હેજિંગ:\u003c/strong\u003e કોમોડિટી ફ્યુચર્સ, ખાસ કરીને સોના અને ઊર્જામાં, ઘણીવાર ફુગાવા અથવા ચલણના અવમૂલ્યન સામે હેજ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e જ્યારે લીવરેજ રિટર્નમાં વધારો કરી શકે છે, ત્યારે તે નુકસાનને પણ વધારે છે. અન્ડરલાઇંગ કોમોડિટીમાં નાની કિંમતની હિલચાલના પરિણામે નોંધપાત્ર લાભ અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eબજારની અસ્થિરતા:\u003c/strong\u003e કોમોડિટીઝ અત્યંત અસ્થિર હોઈ શકે છે, જેમાં ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ, હવામાનની પેટર્ન અને આર્થિક રિપોર્ટ સહિતના વિશાળ શ્રેણીના પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત કિંમતો હોય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eડિલિવરી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જો કોઈ કોન્ટ્રાક્ટ ફિઝિકલ ડિલિવરી દ્વારા સેટલ કરવામાં આવે છે, તો કોમોડિટી પ્રાપ્ત કરવામાં અથવા ડિલિવર કરવામાં જટિલતાઓ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને નાના રોકાણકારો માટે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eકોમોડિટી ફ્યુચર્સ કિંમતની અસ્થિરતા સામે હેજિંગ, ભવિષ્યની કિંમતની હિલચાલ પર અટકળો અને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પોર્ટફોલિયોને ડાઇવર્સિફાઇ કરવા માટે આવશ્યક સાધનો છે. તેઓ કિંમતની શોધ માટે એક પદ્ધતિ પ્રદાન કરે છે અને બજારોમાં લિક્વિડિટીની ખાતરી કરે છે. જો કે, તેમાં શામેલ લાભ અને ઉચ્ચ અસ્થિરતા માટેની સંભવિતતાને કારણે, તેઓ નોંધપાત્ર જોખમો પણ ધરાવે છે, જે તેમને મુખ્યત્વે કોમોડિટીના ભાવના એક્સપોઝરને મેનેજ કરવાની ચોક્કસ જરૂરિયાત સાથે અત્યાધુનિક રોકાણકારો અથવા સંસ્થાઓ માટે યોગ્ય બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Equity-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.2. ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66126 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png\u0022 alt=\u0022Key Features of Equity Futures\u0022 width=\u0022707\u0022 height=\u0022756\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png 707w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-281x300.png 281w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-47x50.png 47w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-94x100.png 94w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-150x160.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 707px) 100vw, 707px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ભવિષ્યમાં ચોક્કસ તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે કોઈ ચોક્કસ કોમોડિટી અથવા નાણાકીય સાધન ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર છે. પરંપરાગત સ્ટૉક ટ્રેડિંગથી વિપરીત, જ્યાં રોકાણકારો સીધા શેર ખરીદે છે અને વેચે છે, ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ રોકાણકારોને વ્યક્તિગત સ્ટૉક્સ અથવા સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સની ભવિષ્યની કિંમતની હલનચલન પર અનુમાન લગાવવાની મંજૂરી આપે છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE), શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) અને અન્ય જેવા એક્સચેન્જ પર પ્રમાણિત અને વેપાર થાય છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eસ્ટોક ફ્યુચર્સઃ આ ફ્યુચર્સ વ્યક્તિગત કંપનીઓના શેરો પર આધારિત છે, જેમ કે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ, Tata કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ (TCS), અથવા HDFC બેંક. દરેક કોન્ટ્રાક્ટ ખરીદવા અથવા વેચવાના સ્ટૉકના શેરોની માત્રા નિર્દિષ્ટ કરે છે (દા.ત., 1,000 શેર).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સ: આ સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સ પર આધારિત છે, જેમ કે નિફ્ટી 50 (), સેન્સેક્સ અથવા એસ એન્ડ પી 500 (યુએસમાં). Index ફ્યુચર્સ રોકાણકારોને વ્યક્તિગત સ્ટોક્સ સાથે વ્યવહાર કર્યા વિના બજારની એકંદર દિશા પર અનુમાન લગાવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસાઇઝ:\u003c/strong\u003e કોન્ટ્રાક્ટ એ ઇન્ડેક્સના શેર અથવા એકમોની સંખ્યા નિર્દિષ્ટ કરે છે જે ખરીદનાર અથવા વિક્રેતાએ ટ્રાન્ઝૅક્શન કરવું આવશ્યક છે. ઉદાહરણ તરીકે, નિફ્ટી 50 ફ્યુચર્સનો એક કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી ઇન્ડેક્સના 50 એકમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમત:\u003c/strong\u003e કોન્ટ્રાક્ટ એ કિંમત પણ નિર્દિષ્ટ કરે છે કે જેના પર કોન્ટ્રાક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર ટ્રેડ થશે. જ્યારે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવામાં આવે ત્યારે કિંમત સંમત થાય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટની તારીખ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિની તારીખ હોય છે, જે સામાન્ય રીતે ચોક્કસ મહિના અથવા તારીખ માટે સેટ કરવામાં આવે છે. સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની બજાર કિંમતના આધારે તે તારીખે કોન્ટ્રાક્ટ સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે રોકાણકારોને સંપૂર્ણ કરાર મૂલ્ય અગાઉથી ચૂકવવાની જરૂર નથી. તેના બદલે, તેમને માર્જિન ડિપોઝિટ ચૂકવવાની જરૂર છે, જે કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુનો એક ભાગ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eલીવરેજ સંભવિત લાભો અને જોખમો બંનેને વિસ્તૃત કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, લીવરેજ સાથે, અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની કિંમતમાં નાની ચળવળના પરિણામે ઇન્વેસ્ટર માટે મોટો નફો અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ફિઝિકલ સેટલમેન્ટમાં, ખરીદદારને અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉકની ડિલિવરી લેવાની જરૂર છે, અને વિક્રેતાએ સેટલમેન્ટની તારીખે સ્ટૉક ડિલિવર કરવું આવશ્યક છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e મોટાભાગના ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કૅશ-સેટલ્ડ છે, એટલે કે કોન્ટ્રેક્ટ ફ્યુચર્સ પ્રાઇસ અને અન્ડરલાઇંગ સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સની સમાપ્તિ પર માર્કેટ પ્રાઇસ વચ્ચેના તફાવતના આધારે સેટલ કરવામાં આવે છે. સ્ટૉકનું કોઈ ફિઝિકલ એક્સચેન્જ થતું નથી.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના પ્રકારો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસિંગલ સ્ટૉક ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ વ્યક્તિગત સ્ટૉક્સ પર આધારિત ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ છે. ઉદાહરણ તરીકે, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટેનો એક જ સ્ટૉક ફ્યુચર કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદદારને કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ તારીખ પર પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે રિલાયન્સના 1,000 શેર ખરીદવા (અથવા વેચવાનો) જવાબદાર બનાવશે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eહેતુ: આ કરારનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રોકાણકારો અને વેપારીઓ દ્વારા કોઈ ચોક્કસ સ્ટૉકની કિંમતની હિલચાલનો અંદાજ લગાવવા અથવા સ્ટૉક પોર્ટફોલિયોમાં કિંમતના જોખમો સામે હેજ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસ્ટૉક ઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી 50 (ઇન્ડિયા), સેન્સેક્સ અથવા એસ એન્ડ પી 500 (યુએસ) જેવા સ્ટૉક માર્કેટ ઇન્ડેક્સ પર આધારિત છે. તેઓ વેપારીઓ અને રોકાણકારોને વ્યક્તિગત શેરો ખરીદ્યા વગર વ્યાપક બજાર અથવા સેક્ટરમાં એક્સપોઝર મેળવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eહેતુ: Index ફ્યુચર્સ સંસ્થાકીય રોકાણકારો વચ્ચે લોકપ્રિય છે જેઓ વ્યાપક બજારની હિલચાલ પર હેજ અથવા અનુમાન કરવા માંગે છે, કારણ કે તેઓ એક સ્ટૉકને બદલે સ્ટૉક્સના બાસ્કેટનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ: એક નિફ્ટી 50 ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નિફ્ટી ઇન્ડેક્સના 50 એકમોનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે. જો નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ 100 પૉઇન્ટ સુધી વધે છે, તો કોન્ટ્રાક્ટના ખરીદનારને લાભ થશે, જ્યારે વેચનારને નુકસાન થશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં દાખલ થવા માટે, ઇન્વેસ્ટર અથવા વેપારી સ્ટોક અથવા ઇન્ડેક્સની વર્તમાન બજાર કિંમતે કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદે છે અથવા વેચે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમતની હિલચાલના આધારે સમગ્ર ટ્રેડિંગ દિવસે વધઘટ થશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો વેપાર કરવા માટે, રોકાણકારને એક્સચેન્જ સાથે માર્જિન જમા કરવું આવશ્યક છે, જે કોન્ટ્રેક્ટના કુલ મૂલ્યની ટકાવારી છે. આ માર્જિન કરારના પ્રદર્શનને સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોલેટરલ તરીકે કાર્ય કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ટ્રેડર ₹10,00,000 (નિફ્ટી 50 જેવા સ્ટૉક ઇન્ડેક્સના આધારે) ના મૂલ્યનું ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ખરીદવા માંગે છે, તો તેમને માર્જિન તરીકે માત્ર ₹1,00,000 ડિપોઝિટ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ દરરોજ marked-to-market છે. આનો અર્થ એ છે કે પોઝિશનના નફા અથવા નુકસાનની ગણતરી કરવામાં આવે છે અને દરરોજ સેટલ કરવામાં આવે છે, અને માર્જિન બૅલેન્સ તે અનુસાર ઍડજસ્ટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમત રોકાણકારની તરફેણમાં ચાલે છે, તો માર્જિન બૅલેન્સ વધશે. તેનાથી વિપરીત, જો ઇન્વેસ્ટર સામે કિંમત ચાલે છે, તો માર્જિન બૅલેન્સ ઘટશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સમાપ્તિની તારીખ પહેલાં વિપરીત સ્થિતિ લઈને બંધ કરી શકાય છે (એટલે કે, જો પોઝિશન ખરીદવામાં આવી હોય તો વેચાણ કરવું, અથવા જો પોઝિશન વેચવામાં આવી હોય તો ખરીદી કરવી).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કરાર સમાપ્તિ સુધી રાખવામાં આવે છે, તો તે ફિઝિકલ ડિલિવરી (કેટલાક કિસ્સાઓમાં) અથવા કૅશ સેટલમેન્ટ (મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં) દ્વારા સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eરોકાણકારો સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સમાં પ્રતિકૂળ કિંમતની હિલચાલના જોખમ સામે હેજ કરવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ સ્ટોકમાં મોટી પોઝિશન ધરાવતા ઇન્વેસ્ટર તેના ભાવમાં સંભવિત ઘટાડાની સામે રક્ષણ આપવા માટે ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, સંસ્થાકીય રોકાણકારો વ્યાપક બજારના ઘટાડા સામે હેજ કરવા માટે index ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eટ્રેડર્સ શેરો અથવા ઇન્ડેક્સની ભવિષ્યની કિંમતની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ ખરીદીને, જો અંતર્ગત સ્ટોક અથવા ઇન્ડેક્સની કિંમત વધે તો વેપારીઓ નફો કરી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ વેચીને, જો કિંમત ઘટી જાય તો તેઓ નફો કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ આર્બિટ્રેજ વ્યૂહરચનાઓમાં પણ સંલગ્ન થઈ શકે છે, જ્યાં તેઓ એક સાથે વિવિધ બજારોમાં સમાન સંપત્તિ ખરીદે છે અને વેચે છે (દા.ત., સ્પૉટ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ માર્કેટ) જેથી કિંમતની વિસંગતિઓમાંથી નફો મેળવી શકાય.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ એક્સપોઝર:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, તેથી રોકાણકારો સ્ટૉક અથવા ઇન્ડેક્સમાં લીવરેજ એક્સપોઝર મેળવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ઇન્વેસ્ટર માને છે કે સ્ટોક વધશે, તો તેઓ નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે સ્ટોકના ભાવની હિલચાલમાં એક્સપોઝર મેળવવા માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના ફાયદાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (માર્જિન) સાથે મોટી સ્થિતિને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ માર્કેટ, ખાસ કરીને લોકપ્રિય સ્ટૉક્સ અને ઇન્ડેક્સ માટે, ખૂબ જ લિક્વિડ હોય છે, જે પોઝિશનમાં સરળતાથી પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ અને રિસ્ક મેનેજમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ઇક્વિટી ફ્યુચર્સ હેજિંગ અને રિસ્ક વ્યવસ્થાપન માટે અસરકારક સાધનો છે, જે રોકાણકારોને બજારની પ્રતિકૂળ હિલચાલથી પોતાને સુરક્ષિત કરવામાં મદદ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસુગમતા:\u003c/strong\u003e ટ્રેડર્સ તેમના માર્કેટ વ્યૂના આધારે ટૂંકા ગાળાના અથવા લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચનાઓ માટે ઇક્વિટી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eઇક્વિટી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં લીવરેજનો ઉપયોગ લાભ અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. અન્ડરલાઇંગ એસેટની કિંમતમાં નાના પ્રતિકૂળ ફેરફારથી નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિન કૉલ્સ:\u003c/strong\u003e જો બજાર વેપારી સામે ચાલે છે, તો તેઓ માર્જિન કોલનો સામનો કરી શકે છે, તેમને તેમની પોઝિશન જાળવવા માટે વધુ ભંડોળ જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ બજારની અસ્થિરતા માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ છે. સ્ટૉકની કિંમતો અથવા સૂચકાંકોમાં મોટા બદલાવથી નોંધપાત્ર નફો અથવા નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Currency-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.3. કરન્સી ફ્યુચર્સ શું છે?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66123 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png\u0022 alt=\u0022What are Currency Futures\u0022 width=\u0022901\u0022 height=\u0022757\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png 901w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-300x252.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-768x645.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-50x42.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-100x84.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-150x126.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 901px) 100vw, 901px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ ભવિષ્યમાં ચોક્કસ તારીખે પૂર્વનિર્ધારિત ભાવે કોઈ ચોક્કસ કોમોડિટી અથવા નાણાકીય સાધન ખરીદવા અથવા વેચવાનો કરાર છે. આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અથવા મલ્ટી કોમોડિટી એક્સચેન્જ (MCX) અથવા શિકાગો મર્કન્ટાઇલ એક્સચેન્જ (CME) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર ટ્રેડ થાય છે. કરન્સી ફ્યુચર્સ રોકાણકારો, વેપારીઓ અને વ્યવસાયોને એક કરન્સીના ભાવિ મૂલ્ય પર હેજ અથવા અનુમાન લગાવવામાં સક્ષમ બનાવે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સમાં અન્ડરલાઇંગ એસેટ એ ચોક્કસ કરન્સી જોડી છે, જેમ કે USD/INR, EUR/USD, અથવા GBP/USD.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય બે કરન્સી વચ્ચેના વિનિમય રેટ પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકદ: કોમોડિટીઝ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદવા અથવા વેચવાની અંતર્ગત ચલણની રકમ નિર્દિષ્ટ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, યુએસડી / આઇએનઆર ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં, એક કરાર 1,000 યુએસ ડોલરનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકિંમતઃ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત એ વિનિમય રેટ છે કે જેના પર કરન્સીનું વિનિમય થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો USD/INR ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત 82.50 છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે 1 USD નું વિનિમય ₹82.50 માટે કરવામાં આવી રહ્યું છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસમાપ્તિની તારીખઃ કરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સમાં સમાપ્તિની તારીખ હોય છે, જે માસિક, ત્રિમાસિક અથવા ચોક્કસ દિવસે હોઈ શકે છે. ખરીદદાર અને વિક્રેતા તે તારીખે કરાર સેટલ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e મોટાભાગના કરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવે છે, એટલે કે કરન્સીની કોઈ ફિઝિકલ ડિલિવરી થતી નથી. તેના બદલે, કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઇસ અને સમાપ્તિ પર સ્પૉટ પ્રાઇસ વચ્ચેનો તફાવત કૅશમાં ચૂકવવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eફિઝિકલ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e કેટલાક કોન્ટ્રેક્ટમાં અંતર્નિહિત ચલણની ભૌતિક ડિલિવરી શામેલ હોઈ શકે છે, પરંતુ કરન્સી માટે ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં આ ઓછું સામાન્ય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે રોકાણકારોએ કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યૂના માત્ર એક ભાગને કોલેટરલ તરીકે જમા કરવાની જરૂર છે. આ વેપારીઓને કરન્સીના હલનચલનમાં લીવરેજ એક્સપોઝર મેળવવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કે, જ્યારે લાભ સંભવિત નફામાં વધારો કરે છે, ત્યારે તે નુકસાનનું રિસ્ક પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ દાખલ કરવો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટમાં દાખલ થવા માટે, ઇન્વેસ્ટર અથવા વેપારી કાં તો વર્તમાન ફ્યુચર્સ કિંમતે કોન્ટ્રેક્ટ ખરીદશે અથવા વેચશે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો કોઈ ઇન્વેસ્ટર માને છે કે ચલણનું મૂલ્ય વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ (લાંબા સમય સુધી જશે) ખરીદશે. જો તેઓ માને છે કે મૂલ્ય ઘટશે, તો તેઓ કરાર વેચશે (ટૂંકા થઈ જશે).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ ટ્રેડ કરવા માટે, વેપારીએ પ્રારંભિક માર્જિન જમા કરવું આવશ્યક છે, જે કોન્ટ્રેક્ટના કુલ મૂલ્યની નાની ટકાવારી છે. આ માર્જિન સંભવિત નુકસાનથી વેપારી અને વિનિમય બંનેને સુરક્ષિત કરવા માટે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eમાર્જિન આવશ્યકતાઓ સામાન્ય રીતે કોન્ટ્રેક્ટના સંપૂર્ણ મૂલ્ય કરતાં ઓછી હોય છે, જે વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાની મૂડી સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ દરરોજ marked-to-market છે, જેનો અર્થ થાય છે કે કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય અન્ડરલાઇંગ કરન્સી પેરની કિંમતમાં ફેરફારોના આધારે દરેક ટ્રેડિંગ દિવસના અંતે એડજસ્ટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો માર્કેટ વેપારીની તરફેણમાં જાય છે, તો તેમનું માર્જિન બૅલેન્સ વધે છે. જો બજાર તેમની સામે ફરે છે, તો તેમને પોઝિશન જાળવવા માટે વધારાના ભંડોળ (માર્જિન કૉલ) જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ વિપરીત ટ્રાન્ઝૅક્શનમાં પ્રવેશ કરીને સમાપ્તિની તારીખ પહેલાં તેમની પોઝિશન બંધ કરી શકે છે (દા.ત., જો તેઓએ કરાર ખરીદ્યો હોય, તો તેઓ પોઝિશન બંધ કરવા માટે સમાન કરાર વેચી શકે છે).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો સમાપ્તિ સુધી પોઝિશન રાખવામાં આવે છે, તો સેટલમેન્ટના સમયે કોન્ટ્રાક્ટ કિંમત અને પ્રવર્તમાન સ્પૉટ માર્કેટ કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે તે કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવશે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના ઉપયોગો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eકોર્પોરેટ્સ અને બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ વિદેશી વિનિમય રિસ્ક સામે હેજ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ ભારતીય કંપની કે જે યુ. એસ. ને સામાનની નિકાસ કરે છે તે અનુકૂળ વિનિમય રેટ લૉક કરવા માટે યુએસડી / આઈએનઆર ફ્યુચર્સ વેચી શકે છે અને ભવિષ્યમાં નબળા યુએસડીના રિસ્ક સામે રક્ષણ આપી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eતેવી જ રીતે, આયાત જવાબદારીઓ ધરાવતી કંપનીઓ પ્રતિકૂળ ચલણના વધઘટના રિસ્ક સામે હેજ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ વિનિમય દરોની ભવિષ્યની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી માને છે કે ભારતીય રૂપિયા (INR) યુએસ ડોલર (USD) સામે વધશે, તો તેઓ યુએસડી / INR ફ્યુચર્સ ખરીદી શકે છે. તેનાથી વિપરીત, જો તેઓ માને છે કે INR નું મૂલ્ય ઘટશે, તો તેઓ કરાર વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ જટિલ વિદેશી વિનિમય બજારમાં જોડાવા વિના વિનિમય દરોમાં ફેરફારોથી નફો મેળવવાનો માર્ગ પૂરો પાડે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ સ્પોટ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ માર્કેટ વચ્ચેના ભાવ તફાવતોનો ઉપયોગ કરવા માટે અથવા વિવિધ ફ્યુચર્સ એક્સચેન્જો વચ્ચે ઉપયોગ કરવા માટે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. આ વ્યૂહરચનામાં સામાન્ય રીતે એક માર્કેટમાં કરન્સી ફ્યુચર્સ ખરીદવું અને રિસ્ક-મુક્ત નફો લૉક કરવા માટે અન્ય બજારમાં એક જ કોન્ટ્રાક્ટ વેચવાનો સમાવેશ થાય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપોર્ટફોલિયો ડાઇવર્સિફિકેશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eરોકાણકારો અને ફંડ મેનેજર્સ તેમના પોર્ટફોલિયોને વિવિધતા આપવા માટે એક સાધન તરીકે કરન્સી ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. કરન્સી ફ્યુચર્સ ભૂ-રાજકીય અથવા આર્થિક ઘટનાઓ સામે હેજ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે જે ચોક્કસ દેશો અથવા કરન્સીને અસર કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના લાભો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eએક્સચેન્જ રેટ રિસ્ક સામે હેજિંગ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ વ્યવસાયો અને રોકાણકારો માટે વિનિમય દરોમાં પ્રતિકૂળ હિલચાલથી પોતાને સુરક્ષિત કરવા માટે એક અસરકારક રીત છે, આમ વધુ ફાઇનાન્શિયલ સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ લીવરેજ ઓફર કરે છે, જે વેપારીઓને પ્રમાણમાં નાના પ્રારંભિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવાની મંજૂરી આપે છે, જે વળતરને વધારી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ બજારો સામાન્ય રીતે અત્યંત પ્રવાહી હોય છે, ખાસ કરીને USD, EUR, GBP, JPY અને INR જેવા મુખ્ય કરન્સી માટે. આ લિક્વિડિટી પોઝિશનમાં સરળતાથી પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા અને નિયમન:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સનું ટ્રેડ નિયમિત એક્સચેન્જો પર કરવામાં આવે છે, જે કિંમતોમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરે છે અને કાઉન્ટરપાર્ટી ડિફૉલ્ટના જોખમને ઘટાડે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઓછા ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ માટે ટ્રાન્ઝેક્શન ખર્ચ સામાન્ય રીતે સ્પોટ ફોરેક્સ ટ્રેડિંગ અથવા ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સ કરતાં ઓછો હોય છે, જે તેમને વેપારીઓ અને વ્યવસાયો માટે આકર્ષક ઓપ્શન બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સના જોખમો:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સમાં લીવરેજનો ઉપયોગ લાભ અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. વિનિમય દરમાં નાના પ્રતિકૂળ ફેરફારને કારણે નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કરન્સી માર્કેટ અસ્થિર હોઈ શકે છે, જેમાં આર્થિક ડેટા, ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ, સેન્ટ્રલ બેંકની નીતિઓ અને માર્કેટ સેન્ટિમેન્ટ સહિતના વિશાળ શ્રેણીના પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત કિંમતો હોય છે. આ પરિબળો અચાનક અને અણધારી કિંમતની હલનચલન તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિન કૉલ્સ:\u003c/strong\u003e જો અન્ડરલાઇંગ ચલણની કિંમત વેપારીની સ્થિતિ સામે ચાલે છે, તો તેમને માર્જિન કૉલ પ્રાપ્ત થઈ શકે છે, જેમાં તેમને પોઝિશન જાળવવા માટે અતિરિક્ત ફંડ ડિપોઝિટ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જ્યારે મુખ્ય કરન્સી ફ્યુચર્સ બજારો સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, ત્યારે નાના અથવા ઓછા ટ્રેડેડ કરન્સી જોડીઓ ઓછી લિક્વિડિટીનો અનુભવ કરી શકે છે, જે પોઝિશનમાં પ્રવેશ અથવા બહાર નીકળવાનું વધુ મુશ્કેલ બનાવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e કરન્સી ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે રોકડમાં સેટલ થાય છે, પરંતુ ભૌતિક ડિલિવરી સાથે સંકળાયેલા લોકો માટે, સેટલમેન્ટ સાથે સમસ્યાઓ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને નાના રોકાણકારો માટે જે અંતર્ગત ચલણની ડિલિવરી લેવાની ઇચ્છા નથી.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eકરન્સી ફ્યુચર્સ શક્તિશાળી સાધનો છે જે વેપારીઓ, વ્યવસાયો અને રોકાણકારોને હેજ, અટકળો અને ચલણના જોખમોને મેનેજ કરવાની ક્ષમતા આપે છે. આ કરારો વિનિમય દરના હલનચલન માટે લીવરેજ એક્સપોઝરની મંજૂરી આપે છે, જે સંભવિત નફામાં વધારો કરી શકે છે પરંતુ નોંધપાત્ર જોખમો પણ રજૂ કરી શકે છે. જ્યારે તેઓ ઓછા ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ અને લિક્વિડિટી સહિત ઘણા લાભો ઑફર કરે છે, ત્યારે તેઓ અનુભવી માર્કેટ સહભાગીઓ માટે સૌથી યોગ્ય છે જે સંબંધિત જોખમોને મેનેજ કરી શકે છે. કોઈપણ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની જેમ, કરન્સી ફ્યુચર્સનો અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવા માટે માર્કેટ અને તેની ગતિશીલતાની કોમ્પ્રિહેન્સિવ સમજણ મહત્વપૂર્ણ છે.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Interest-Rate-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.4  \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સ\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg loading=\u0022lazy\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66125 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png\u0022 alt=\u0022\u0022 width=\u0022924\u0022 height=\u0022660\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/gujarati/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png 924w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-300x214.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-768x549.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-50x36.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-100x71.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-150x107.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 924px) 100vw, 924px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ એ ફાઇનાન્શિયલ ડેરિવેટિવ્સ છે જે વેપારીઓને ભારતીય ફાઇનાન્શિયલ માર્કેટમાં ઇન્ટરેસ્ટ દરોની ભવિષ્યની દિશા પર હેજ અથવા અનુમાન કરવાની સુવિધા આપે છે. આ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ સરકારી સિક્યોરિટીઝના અન્ડરલાઇંગ ઇન્ટરેસ્ટ દરો પર આધારિત છે, જેમ કે 10-વર્ષના ભારત સરકાર (જીઓઆઈ) બોન્ડ, અથવા 3-મહિનાના ટ્રેઝરી બિલ જેવા ટૂંકા ગાળાના દરો. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ નેશનલ સ્ટૉક એક્સચેન્જ (NSE) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે અને વ્યવસાયો, બેંકો, રોકાણકારો અને ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ માટે ઇન્ટરેસ્ટ દરના જોખમને મેનેજ કરવાની રીત પ્રદાન કરે છે.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સની મુખ્ય વિશેષતાઓ :\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઅન્ડરલાઇંગ એસેટ ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે સરકારી બોન્ડ અથવા ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ છે. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર 10-વર્ષીય ભારત સરકાર (GOI) બોન્ડ અથવા ટૂંકા ગાળાના સરકારી સિક્યોરિટી (જેમ કે 91-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ) પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત આ અંતર્ગત અસ્કયામતો પર ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ( ઉપજ) દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની વિશિષ્ટતાઓ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકરારની સાઇઝ:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના 10 વર્ષના બોન્ડ ફ્યુચર્સ માટે સ્ટાન્ડર્ડ કોન્ટ્રેક્ટ સાઇઝ સામાન્ય રીતે ₹2,000,000 (₹2 મિલિયન) ના બોન્ડ છે. એક ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય બોન્ડની વર્તમાન બજાર કિંમત પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકિંમતનું ક્વોટેશન:\u003c/strong\u003e ફ્યુચર્સ કિંમત અન્ડરલાઇંગ બોન્ડ અથવા સિક્યોરિટી પર યીલ્ડના સંદર્ભમાં ક્વોટ કરવામાં આવે છે. ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત ઇન્ટરેસ્ટ દરો તરફ વળગી જાય છેઃ જ્યારે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધે છે, ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત ઘટે છે, અને જ્યારે ઇન્ટરેસ્ટ દરો ઘટે છે, ત્યારે કોન્ટ્રેક્ટની કિંમત વધે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસમાપ્તિની તારીખ:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના બોન્ડ્સ પર ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ સામાન્ય રીતે ત્રણ મહિનાની પાકતી મુદત ધરાવે છે, જેમાં કોન્ટ્રાક્ટ્સ ત્રિમાસિક સમાપ્તિ (માર્ચ, જૂન, સપ્ટેમ્બર અને ડિસેમ્બર) માટે ટ્રેડ કરવામાં આવે છે. સમાપ્તિ પર, સંમત-અપૉન ફ્યુચર્સ કિંમત અને અન્ડરલાઇંગ બોન્ડની વાસ્તવિક પ્રવર્તમાન કિંમત વચ્ચેનો તફાવત કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eસેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eકૅશ સેટલમેન્ટ:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સામાન્ય રીતે રોકડમાં સેટલ કરવામાં આવે છે, એટલે કે અંતર્ગત બોન્ડ્સની કોઈ ભૌતિક ડિલિવરી નથી. કોન્ટ્રાક્ટની કિંમત (ઇન્ટરેસ્ટ રેટ) અને કોન્ટ્રાક્ટની સમાપ્તિ સમયે અન્ડરલાઇંગ એસેટની પ્રવર્તમાન માર્કેટ કિંમત વચ્ચેના તફાવતના આધારે કોન્ટ્રાક્ટ સેટલ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eરોકડ પતાવટ એ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને બોન્ડ અથવા ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની વાસ્તવિક બજાર કિંમત વચ્ચેનો ચોખ્ખો તફાવત છે, જે વેપારીને ચૂકવવામાં આવે છે જે નફા અથવા નુકસાનમાં છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ માર્જિન પર ટ્રેડ કરવામાં આવે છે, એટલે કે વેપારીઓને માત્ર કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુના એક ભાગને કોલેટરલ તરીકે જમા કરવાની જરૂર છે. આ વેપારીઓને સંભવિત વળતર (તેમજ જોખમો) વધારવા માટે સક્ષમ થવા કરતાં મોટી પોઝિશન લેવાની મંજૂરી આપે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાતો એક્સચેન્જ દ્વારા સેટ કરવામાં આવે છે અને અન્ડરલાઇંગ એસેટની પોઝિશન અને વોલેટિલિટીના આધારે અલગ હોય છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કેવી રીતે કામ કરે છે :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપોઝિશન દાખલ કરવી:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ ભવિષ્યના ઇન્ટરેસ્ટ દરની હિલચાલનો અંદાજ લગાવવા અથવા ઇન્ટરેસ્ટ દરના જોખમો સામે હેજ કરવા માટે ઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટમાં પ્રવેશ કરે છે. જો કોઈ વેપારી માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ (ટૂંકા સ્થાને લેશે) વેચશે. જો તેઓ માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો ઘટશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ખરીદશે (લાંબા સ્થાન લેવા).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી 10-વર્ષના ભારત સરકારના બોન્ડ પર ઉપજમાં વધારો થવાની અપેક્ષા રાખે છે, તો તેઓ બોન્ડના ભાવમાં અપેક્ષિત ઘટાડાના નફા માટે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ વેચી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્જિનની જરૂરિયાત:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગમાં ભાગ લેવા માટે, વેપારીઓએ માર્જિન એકાઉન્ટ જાળવવું જરૂરી છે. માર્જિન એ ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં પોઝિશન ખોલવા માટે જરૂરી નાણાંની રકમ છે અને તે સામાન્ય રીતે કુલ કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુની નાની ટકાવારી છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વેપારી ₹2 મિલિયન મૂલ્યના બોન્ડ્સને નિયંત્રિત કરવા માંગે છે, તો તેમને પોઝિશન લેવા માટે ફક્ત માર્જિન (દા. ત. , કોન્ટ્રેક્ટ વેલ્યુના 5-10%) જમા કરવાની જરૂર પડી શકે છે. માર્જિનની જરૂરિયાત બજારની સ્થિતિઓ અને એક્સચેન્જ પૉલિસીના આધારે ફેરફારોને આધિન છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eMark-to-Market:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ દરરોજ બજાર માટે ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે, જેનો અર્થ છે કે અન્ડરલાઇંગ એસેટના મૂલ્યમાં ફેરફારોના આધારે દરરોજ પોઝિશનની કિંમતની પુનઃ ગણતરી કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો માર્કેટ વેપારીની સ્થિતિના પક્ષમાં જાય છે, તો તેમનું માર્જિન એકાઉન્ટ જમા કરવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત, જો બજાર સ્થિતિ સામે ચાલે છે, તો વેપારીના માર્જિન એકાઉન્ટને ડેબિટ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eક્લોઝિંગ અથવા સેટલિંગ પોઝિશન:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eવેપારીઓ કોન્ટ્રેક્ટની સમાપ્તિ પહેલાં વિપરીત ટ્રાન્ઝૅક્શનમાં પ્રવેશ કરીને તેમની પોઝિશન બંધ કરી શકે છે (જો તેઓ શરૂઆતમાં વેચવામાં આવે તો ખરીદી કરે છે, અથવા જો તેઓ શરૂઆતમાં ખરીદે તો વેચાણ કરે છે). આ કોઈપણ નફા અથવા નુકસાનને લૉક કરવામાં મદદ કરે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eજો સમાપ્તિ પહેલાં પોઝિશન બંધ કરવામાં આવી નથી, તો તે કૅશમાં સેટલ કરવામાં આવશે. અંતિમ સેટલમેન્ટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટ કિંમત અને અન્ડરલાઇંગ સરકારી બોન્ડ અથવા સિક્યોરિટીની વાસ્તવિક બજાર કિંમત વચ્ચેના તફાવત પર આધારિત છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના પ્રકારો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eભારત સરકારનું 10-વર્ષનું બોન્ડ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e આ ફ્યુચર્સ ભારત સરકારના 10 વર્ષના બોન્ડની ઉપજ પર આધારિત છે. ફ્યુચર્સની કિંમત આ બોન્ડ્સ પરની ઉપજ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. લાંબા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ દરમાં ફેરફાર સામે હેજ કરવા માટે બેન્કો અને પેન્શન ફંડ્સ જેવા સંસ્થાકીય રોકાણકારો દ્વારા આ પ્રકારના કરારનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eટૂંકા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ:\u003c/strong\u003e ભારત ટૂંકા ગાળાની સરકારી સિક્યોરિટીઝ પર આધારિત ફ્યુચર્સ પણ પ્રદાન કરે છે, જેમ કે 91-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ (ટી-બિલ) અથવા 182-દિવસના ટ્રેઝરી બિલ. આ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ખાસ કરીને વેપારીઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા ટૂંકા ગાળાના ઇન્ટરેસ્ટ દરના વધઘટ સામે રક્ષણ આપવા અથવા ટૂંકા ગાળાના રેટના હલનચલન પર અનુમાન કરવા માટે કરવામાં આવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના ઉપયોગો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ વ્યાજ દર જોખમ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ, કોર્પોરેશનો અને રોકાણકારો દ્વારા ઇન્ટરેસ્ટ દરોમાં વધઘટ સામે હેજ કરવા માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મોટી ડેબ્ટ જવાબદારીઓ ધરાવતી બેંકો અથવા કંપનીઓ સંભવિત ઇન્ટરેસ્ટ રેટ વધારા સામે હેજિંગ કરીને ઉધારની નિશ્ચિત કિંમતને લૉક કરવા માટે ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો (દા. ત. , બેન્કો, પેન્શન ફંડ્સ, વીમા કંપનીઓ) ધરાવતા વ્યવસાયો આ ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ વધતાં ઋણ ખર્ચ અથવા બોન્ડના ભાવમાં ઘટાડો કરવાના જોખમને ઘટાડીને તેમની નાણાકીય સ્થિતિ સ્થિર કરવા માટે કરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઅટકળો:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઇન્ટરેસ્ટ દરોની ભવિષ્યની દિશા પર અનુમાન લગાવવા માટે વેપારીઓ ઇન્ટરેસ્ટ દરના ફ્યુચર્સનો ઉપયોગ કરે છે. જો કોઈ વેપારી માને છે કે ઇન્ટરેસ્ટ દરો વધશે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટસ (ટૂંકામાં જાઓ) વેચી શકે છે. જો તેઓ દરો ઘટાડવાની અપેક્ષા રાખે છે, તો તેઓ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ્સ ખરીદી શકે છે (લાંબા સમય સુધી જાઓ).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eસ્પેક્યુલેટર્સ સામાન્ય રીતે કોન્ટ્રાક્ટને મેચ્યોરિટી સુધી હોલ્ડ કરવાને બદલે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટની કિંમતની હલનચલનથી નફો કરે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eઆર્બિટ્રેજ:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eઆર્બિટ્રેજર્સ ફ્યુચર્સ માર્કેટ અને સ્પોટ માર્કેટ (અથવા વિવિધ ફ્યુચર્સ બજારો વચ્ચે) વચ્ચેની કિંમતની વિસંગતિઓનો ઉપયોગ કરે છે. એક જ સમયે એક માર્કેટમાં ખરીદી કરીને અને બીજામાં વેચાણ કરીને, તેઓ રિસ્ક-મુક્ત નફો મેળવી શકે છે, જો ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ કિંમતના તફાવતથી વધુ ન હોય.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eવ્યાજ દર ફ્યુચર્સના લાભો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eહેજિંગ વ્યાજ દર જોખમ:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિઓને ઇન્ટરેસ્ટ દરના વધઘટને અસરકારક રીતે મેનેજ કરવાની મંજૂરી આપે છે. આ ખાસ કરીને ડેબ્ટ ધિરાણમાં સામેલ વ્યવસાયો માટે અથવા જે ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફેરફારો માટે સંવેદનશીલ રોકાણ ધરાવે છે તે માટે મહત્વપૂર્ણ છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી:\u003c/strong\u003e ભારત સરકારના બોન્ડ માટે ફ્યુચર્સ માર્કેટ સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, જે વેપારીઓ અને સંસ્થાઓને સરળ એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ પૉઇન્ટ પ્રદાન કરે છે. લિક્વિડિટી સુનિશ્ચિત કરે છે કે ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ નોંધપાત્ર કિંમતમાં અવરોધો વગર ખરીદી અને વેચી શકાય છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલીવરેજ:\u003c/strong\u003e અન્ય ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટની જેમ, ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ લીવરેજ ઓફર કરે છે, જે વેપારીઓને નાના પ્રારંભિક માર્જિન સાથે મોટી પોઝિશનને નિયંત્રિત કરવામાં સક્ષમ બનાવે છે. આ સંભવિત નફામાં વધારો કરી શકે છે, જો કે તે નુકસાનનું જોખમ પણ વધારે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eપારદર્શિતા અને નિયમન:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સનું ટ્રેડ નેશનલ સ્ટૉક એક્સચેન્જ (NSE) જેવા નિયમિત એક્સચેન્જો પર કરવામાં આવે છે, જે પારદર્શક અને સુરક્ષિત ટ્રેડિંગ વાતાવરણની ખાતરી કરે છે. ક્લિયરિંગ અને સેટલમેન્ટ પદ્ધતિનું સંચાલન NSE ક્લિયરિંગ લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે કાઉન્ટરપાર્ટીના જોખમને ઘટાડે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સના જોખમો :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમનો લાભ લો:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સમાં લીવરેજનો ઉપયોગ સંભવિત લાભો અને નુકસાન બંનેને વધારી શકે છે. ઇન્ટરેસ્ટ દરોમાં નાની પ્રતિકૂળ હિલચાલ જો સ્થિતિ મોટી હોય તો નોંધપાત્ર નુકસાન તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eમાર્કેટ રિસ્ક:\u003c/strong\u003e ઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રેક્ટનું મૂલ્ય આર્થિક સૂચકાંકો, સરકારી નીતિઓ, ફુગાવાની અપેક્ષાઓ અને અન્ય મેક્રોઇકોનોમિક પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે. આ પરિબળોમાં અણધાર્યા ફેરફારો નોંધપાત્ર કિંમતની અસ્થિરતા તરફ દોરી શકે છે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eલિક્વિડિટી રિસ્ક:\u003c/strong\u003e જ્યારે સરકારી બોન્ડ ફ્યુચર્સ માટેનું બજાર સામાન્ય રીતે લિક્વિડ હોય છે, ત્યારે કેટલાક કોન્ટ્રાક્ટમાં ઓછી લિક્વિડિટી હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને ટૂંકા ગાળાના અથવા ઓછા વ્યાપક રીતે ટ્રેડ કરેલી સરકારી સિક્યોરિટીઝના આધારે.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eજોખમના આધારે:\u003c/strong\u003e અન્ડરલાઇંગ એસેટની ફ્યુચર્સ કિંમત અને સ્પોટ કિંમત વચ્ચે તફાવત હોઈ શકે છે, જેને બેઝ રિસ્ક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ તફાવતો ટ્રાન્ઝૅક્શન ખર્ચ, ઇન્ટરેસ્ટ દરની અપેક્ષાઓ અને કોન્ટ્રેક્ટ મેચ્યોરિટીના સમય જેવા પરિબળોને કારણે ઉદ્ભવે છે.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eઇન્ટરેસ્ટ રેટ ફ્યુચર્સ ઇન્ટરેસ્ટ દરના રિસ્ક સામે હેજિંગ કરવા, ઇન્ટરેસ્ટ દરના હલનચલન પર અનુમાન લગાવવા અને બોન્ડ પોર્ટફોલિયોના સમયગાળાને મેનેજ કરવા માટે એક શક્તિશાળી સાધન પ્રદાન કરે છે. તેઓ વેપારીઓ, રોકાણકારો અને ફાઇનાન્શિયલ સંસ્થાઓ માટે લિક્વિડિટી, લાભ અને પારદર્શક માર્કેટ ઑફર કરે છે. જો કે, તમામ ફાઇનાન્શિયલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટની જેમ, તેઓ માર્કેટ રિસ્ક, લીવરેજ રિસ્ક અને લિક્વિડિટી રિસ્ક સહિત જોખમો સાથે આવે છે, જેને કાળજીપૂર્વક મેનેજ કરવું આવશ્યક છે. આ ફ્યુચર્સ એવી સંસ્થાઓ માટે આવશ્યક છે જે જટિલ અને ઘણીવાર અસ્થિર ઇન્ટરેસ્ટ દરના વાતાવરણને નેવિગેટ કરવા માંગે છે\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});var  resize_66120  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_66120.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022videos-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022videos-tab\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022yt_iframe\u0022\u003e\u003ciframe title=\u0022YouTube video player\u0022 src=\u0022https://www.youtube.com/embed/-qyxvx9gfbs?rel=0\u0022 width=\u0022560\u0022 height=\u0022315\u0022 allowfullscreen=\u0022allowfullscreen\u0022\u003e\u003c/iframe\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u003cp\u003e5paisa નું FnO 360 એ ફ્યુચર્સ અને ઑપ્શન્સ (F\u0026amp;O) ટ્રેડિંગની સુવિધા માટે ટ્રેડર્સ માટે ડિઝાઇન કરેલ એક ઍડવાન્સ્ડ ડેરિવેટિવ્સ ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ છે\u003c/p\u003e","protected":false},"author":1,"featured_media":11245,"parent":66063,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-66296","markets","type-markets","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets"}],"about":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/types/markets"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/users/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/comments?post=66296"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66341,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296/revisions/66341"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/media/11245"}],"wp:attachment":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/media?parent=66296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/categories?post=66296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https://api.w.org/{rel}","templated":true}]}}