{"id":15479,"date":"2021-12-20T09:59:04","date_gmt":"2021-12-20T09:59:04","guid":{"rendered":"https://www.5paisa.com/finschool/?post_type=finance-dictionary\u0026#038;p=15479"},"modified":"2021-12-20T18:14:37","modified_gmt":"2021-12-20T18:14:37","slug":"what-is-nps-national-pension-scheme","status":"publish","type":"finance-dictionary","link":"https://www.5paisa.com/finschool/finance-dictionary/what-is-nps-national-pension-scheme/","title":{"rendered":"NPS (National Pension Scheme)"},"content":{"rendered":"\u003cdiv data-elementor-type=\u0022wp-post\u0022 data-elementor-id=\u002215479\u0022 class=\u0022elementor elementor-15479\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-1d2d9ab elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u00221d2d9ab\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-368ea4d\u0022 data-id=\u0022368ea4d\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-11cb547 elementor-widget elementor-widget-text-editor\u0022 data-id=\u002211cb547\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022text-editor.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cp\u003eजेव्हा तुम्ही आता सॅलरीच्या स्वरूपात स्थिर मासिक उत्पन्न कमवत नसाल तेव्हा आरामदायी जीवन जगण्यास सक्षम होण्यासाठी निवृत्तीचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. म्हणूनच, मोठ्या रिटायरमेंट कॉर्पसमध्ये वाढ करण्यासाठी तुमच्या कमाईच्या वर्षांमध्ये रिटायरमेंट प्लॅनमध्ये तुमच्या सॅलरीचा एक भाग इन्व्हेस्ट करणे विवेकपूर्ण आहे. निवृत्ती नियोजनाचे उद्दिष्ट असलेला असा एक इन्व्हेस्टमेंट मार्ग म्हणजे भारत सरकारने सुरू केलेली राष्ट्रीय पेन्शन योजना (एनपीएस).\u003c/p\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eएनपीएसची वैशिष्ट्ये\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cp\u003eNPS योजना पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट ऑथोरिटी (PFRDA) द्वारे चालवली जाते आणि प्रशासित केली जाते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eभारताचे नागरिक किंवा परदेशी नागरिक (ओसीआय) जर त्यांचे वय 18 आणि 70 वर्षांदरम्यान असेल तर एनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकतात. NRIs कडे वैध PAN कार्ड आणि भारतात बँक अकाउंट असल्यास स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cem\u003eएनपीएस अकाउंटचे दोन प्रकार आहेत - टियर I आणि टियर II अकाउंट\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\u003ctable\u003e\u003ctbody\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eतपशील \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eएनपीएस टियर-I अकाउंट     \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eएनपीएस टियर-II अकाउंट \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eस्थिती \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eडिफॉल्ट\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eस्वैच्छिक\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eविद्ड्रॉल \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eपरवानगी नाही\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eपरवानगी आहे\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eकिमान एनपीएस योगदान \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003e₹ 500 किंवा ₹ 1,000p.a\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eरु. 250\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eकमाल एनपीएस योगदान \u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eमर्यादा नाही\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003eमर्यादा नाही\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022235\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eटॅक्स सूट\u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003e₹ 2 लाख प्रति वर्ष पर्यंत\u003c/p\u003e\u003cp\u003e(80C आणि 80CCD च्या आत)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022236\u0022\u003e\u003cp\u003e1.5 लाख सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी इतर कर्मचाऱ्यांसाठी \u0022कोणतेही नाही\u0022\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003c/tbody\u003e\u003c/table\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eएनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट का करावी?\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eसोपी इन्व्हेस्टमेंट-\u003c/strong\u003e एनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करणे तुलनेने सोपे आहे. तुम्ही PFRDA किंवा तुमच्या बँकद्वारे ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन इन्व्हेस्ट करू शकता. NPS सबस्क्रिप्शनला अनुमती देण्यासाठी अनेक बँक PFRDA सह अधिकृत आहेत. तसेच, किमान इन्व्हेस्टमेंट रक्कम कमी आणि परवडणारी आहे, ज्यामुळे प्रत्येक इन्व्हेस्टरसाठी स्कीम योग्य बनते.\u003c/p\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eगॅरंटीड लाईफलाँग पेन्शन-\u003c/strong\u003e NPS स्कीम आजीवन पेन्शनचे वचन देते. स्कीम मॅच्युअर झाल्यानंतर, तुमच्याकडे एकरकमी कॉर्पसच्या 60% पर्यंत विद्ड्रॉ करण्याचा पर्याय आहे. उर्वरित कॉर्पस म्हणजे, ॲन्युइटी मधून इन्व्हेस्टमेंट रिटर्नद्वारे पेन्शन भरण्यासाठी वापरले जाते. तुमच्या आवश्यकतेनुसार पेन्शन पेमेंट कस्टमाईज करण्यासाठी तुम्ही निवडू शकता असे विविध पेन्शन पर्याय आहेत.\u003c/p\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइकॉनॉमिकल-\u003c/strong\u003e एनपीएस हे उपलब्ध सर्वात कमी किंमतीच्या इन्व्हेस्टमेंट प्रॉडक्टपैकी एक आहे.\u003c/p\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eपोर्टेबिलिटी-\u003c/strong\u003e रोजगार, शहर किंवा राज्यात बदल लक्षात न घेता एनपीएस अकाउंट किंवा पीआरएएन सारखेच राहील.\u003c/p\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eलवचिकता-\u003c/em\u003e \u003c/strong\u003eएनपीएस स्कीम स्विच, आंशिक विद्ड्रॉल आणि लोन सुविधेमध्ये लवचिकता प्रदान करते. तुम्ही इन्व्हेस्टमेंट स्ट्रॅटेजी तसेच इन्व्हेस्टमेंट फंड दरम्यान स्विच करू शकता. तीन वर्ष पूर्ण झाल्यानंतर, तुम्ही आंशिक विद्ड्रॉल करू शकता. एनपीएसमध्ये लोन सुविधा देखील आहे जी तुम्ही तुमच्या इन्व्हेस्टमेंट कालावधीदरम्यान प्राप्त करू शकता. हे लवचिक लाभ तुम्हाला तुमच्या विवेकबुद्धीनुसार तुमची इन्व्हेस्टमेंट मॅनेज करण्यास मदत करतात.\u003c/p\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eलवकर पैसे काढणे आणि बाहेर पडण्याचे नियम\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cp\u003eपेन्शन स्कीम म्हणून, 60 वयापर्यंत इन्व्हेस्ट करणे सुरू ठेवणे महत्त्वाचे आहे. तथापि, जर तुम्ही किमान तीन वर्षांसाठी इन्व्हेस्ट करत असाल तर तुम्ही काही हेतूंसाठी 25% पर्यंत विद्ड्रॉ करू शकता.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eयामध्ये मुलांचे लग्न किंवा उच्च शिक्षण, घर बांधणे/खरेदी करणे किंवा स्वत:चे/कुटुंबाचे वैद्यकीय उपचार यांचा समावेश होतो. तुम्ही संपूर्ण कालावधीमध्ये तीन वेळा (पाच वर्षांच्या अंतरासह) विद्ड्रॉल करू शकता.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eहे निर्बंध केवळ टियर I अकाउंटवर लागू केले जातात आणि टियर II अकाउंटवर नाहीत. कृपया त्यांच्याविषयी अधिक तपशिलासाठी खाली स्क्रोल करा.\u003c/p\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003e60 नंतर पैसे काढण्याचे नियम\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cp\u003eसामान्य विश्वासाच्या विपरीत, तुम्ही तुमच्या निवृत्तीनंतर NPS योजनेचा संपूर्ण कॉर्पस विद्ड्रॉ करू शकत नाही. PFRDA रजिस्टर्ड इन्श्युरन्स कंपनीकडून नियमित पेन्शन मिळवण्यासाठी तुम्हाला फंडाच्या किमान 40% बाजूला ठेवणे अनिवार्य आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eउर्वरित 60% आता टॅक्स-फ्री आहे. सरकारकडून नुकत्याच जाहीर करण्यात आलेल्या माहितीत असे म्हटले आहे की, संपूर्ण एनपीएस विद्ड्रॉल कॉर्पसला टॅक्समधून सूट आहे.\u003c/p\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eअन्य टॅक्स सेव्हिंग इन्स्ट्रुमेंट्स सह NPS स्कीमची तुलना करणे\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cp\u003eपब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF) आणि टॅक्स-सेव्हिंग फिक्स्ड डिपॉझिट (FD). NPS च्या तुलनेत ते कसे आहेत हे येथे दिले आहे:\u003c/p\u003e\u003ctable width=\u0022719\u0022\u003e\u003ctbody\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eगुंतवणूक\u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eव्याज\u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eलॉक-इन कालावधी\u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cem\u003eरिस्क प्रोफाईल\u003c/em\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eएनपीएस\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e8% ते 10% (अपेक्षित)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003eनिवृत्तीपर्यंत\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003eमार्केट संबंधित रिस्क\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003ePPF\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e8.1%\u003c/p\u003e\u003cp\u003e(हमीपूर्ण)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e15 वर्षे\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003eरिस्क फ्री\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eईएलएसएस\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e12% ते 15% (अपेक्षित)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e3 वर्षे\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003eमार्केट संबंधित रिस्क\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eएफडी\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e7% ते 9% (हमी)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003e5 वर्षे\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd width=\u0022180\u0022\u003e\u003cp\u003eरिस्क फ्री\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003c/tbody\u003e\u003c/table\u003e\u003cp\u003eएनपीएस PPF किंवा एफडीपेक्षा जास्त रिटर्न कमवू शकते, परंतु मॅच्युरिटीनंतर ते टॅक्स-कार्यक्षम नाही. उदाहरणार्थ, तुम्ही तुमच्या NPS अकाउंटमधून तुमच्या जमा रकमेच्या 60% पर्यंत विद्ड्रॉ करू शकता.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eयापैकी, 20% टॅक्सयोग्य आहे. NPS विद्ड्रॉलवर टॅक्स आकारणी ही बदलण्याच्या अधीन आहे. \u003c/p\u003e\u003ch5\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eओव्हरव्ह्यू \u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h5\u003e\u003cp\u003eNPS स्कीम टॅक्स-प्रभावी रिटायरमेंट प्लॅनिंग टूल असू शकते. तुम्ही स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकता आणि मार्केट-लिंक्ड रिटर्न रिटायरमेंटसाठी योग्य कॉर्पस तयार करू शकता. मॅच्युरिटीनंतर, पेन्शन तुम्हाला नियमित उत्पन्न देईल आणि आपत्कालीन परिस्थिती संबोधित करण्यासाठी एकरकमी रक्कम देखील देईल.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u003cp\u003eजेव्हा तुम्ही आता सॅलरीच्या स्वरूपात स्थिर मासिक उत्पन्न कमवत नसाल तेव्हा आरामदायी जीवन जगण्यास सक्षम होण्यासाठी निवृत्तीचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. त्यामुळे, तुमच्या कमाईच्या वर्षांमध्ये रिटायरमेंट प्लॅनमध्ये तुमच्या सॅलरीचा एक भाग इन्व्हेस्ट करणे विवेकपूर्ण आहे जेणेकरून ते मोठ्या रिटायरमेंटमध्ये वाढू शकेल... \u003ca title=\u0022NPS (National Pension Scheme)\u0022 class=\u0022read-more\u0022 href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/finance-dictionary/what-is-nps-national-pension-scheme/\u0022 aria-label=\u0022Read more about NPS (National Pension Scheme)\u0022\u003eअधिक वाचा\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e","protected":false},"author":1,"featured_media":15548,"parent":0,"menu_order":278,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-15479","finance-dictionary","type-finance-dictionary","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","finance-dictionary-terms-n"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/15479","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary"}],"about":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/types/finance-dictionary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/users/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/comments?post=15479"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/15479/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15484,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/15479/revisions/15484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/media/15548"}],"wp:attachment":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/media?parent=15479"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https://api.w.org/{rel}","templated":true}]}}