{"id":16994,"date":"2022-01-19T14:38:31","date_gmt":"2022-01-19T14:38:31","guid":{"rendered":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/?post_type=finance-dictionary\u0026#038;p=16994"},"modified":"2025-01-22T15:04:48","modified_gmt":"2025-01-22T09:34:48","slug":"zero-based-budgeting","status":"publish","type":"finance-dictionary","link":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/finance-dictionary/zero-based-budgeting/","title":{"rendered":"Zero Based Budgeting"},"content":{"rendered":"\u003cdiv data-elementor-type=\u0022wp-post\u0022 data-elementor-id=\u002216994\u0022 class=\u0022elementor elementor-16994\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-98572b6 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u002298572b6\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-746d4c7\u0022 data-id=\u0022746d4c7\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-4a9ea1e elementor-widget elementor-widget-text-editor\u0022 data-id=\u00224a9ea1e\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022text-editor.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eशून्य आधारित बजेट हा स्क्रॅच मधून बजेट प्लॅन करण्यासाठी आणि तयार करण्यासाठी एक दृष्टीकोन आहे. मागील बजेटवर आधारित पारंपारिक बजेटपेक्षा झिरो-आधारित बजेटिंग शून्य पासून सुरू होते. या बजेटिंग दृष्टीकोनासह, तुम्हाला प्रत्यक्ष बजेटमध्ये समाविष्ट करण्यापूर्वी प्रत्येक खर्चाला न्याय करणे आवश्यक आहे. झिरो-आधारित बजेटिंगचे प्राथमिक उद्दीष्ट म्हणजे किंमत कुठे कमी केली जाऊ शकते हे पाहून अनावश्यक खर्चात कपात. कर्मचार्यांचा शून्य मूलभूत बजेट सहभाग निर्माण करण्यासाठी आवश्यक आहे. तुम्ही तुमच्या कर्मचाऱ्यांना विचारू शकता की व्यवसायाला कोणत्या प्रकारचे खर्च सहन करावे लागतील आणि तुम्ही अशा खर्चांना कुठे नियंत्रित करू शकता हे जाणून घ्या. जर एखादा विशिष्ट खर्च बिझनेसचा लाभ घेण्यास अयशस्वी झाला तर ते बजेटमधून काढून टाकले पाहिजे.\u003c/span\u003e\u003c/p\u003e\u003ch2\u003eझिरो आधारित बजेटिंग म्हणजे काय?\u003c/h2\u003e\u003cp\u003eझिरो-बेस्ड बजेटिंग (झेडबीबी) ही एक बजेटिंग पद्धत आहे जिथे प्रत्येक नवीन कालावधी \u0026quot;शून्य बेस\u0026quot; पासून सुरू होतो, म्हणजे प्रत्येक खर्च सुरुवातीपासून योग्य असणे आवश्यक आहे. पूर्वीचे बजेट ॲडजस्ट करणारे पारंपारिक बजेटप्रमाणेच, ZBB ला प्रत्येक कालावधीसाठी सर्व खर्च योग्य करण्यासाठी संस्थांना आवश्यक आहे, ज्यामुळे केवळ आवश्यक आणि कार्यक्षम खर्चासाठी फंड केला जातो याची खात्री होते. हा दृष्टीकोन जबाबदारी वाढवतो आणि अनावश्यक खर्च दूर करण्यास मदत करतो, कारण सर्व खर्च धोरणात्मक ध्येयांसह संरेखित असणे आवश्यक आहे. तथापि, आवश्यक तपशीलवार विश्लेषणामुळे झेडबी वेळ घेणारी प्रक्रिया असू शकते, ज्यामुळे पारंपारिक बजेटिंग पद्धतींपेक्षा अधिक संसाधन-इंटेन्सिव्ह बनते.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eशून्य-आधारित बजेटिंग आणि पारंपारिक बजेटिंग दरम्यान फरक\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h3\u003e\u003cp\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022size-full wp-image-16995 aligncenter\u0022 src=\u0022http://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2022/01/zero.png\u0022 alt=\u0022\u0022 width=\u0022774\u0022 height=\u0022849\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2022/01/zero.png 774w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2022/01/zero-273x300.png 273w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2022/01/zero-768x842.png 768w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 774px) 100vw, 774px\u0022 /\u003e\u003c/span\u003e\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e \u003c/h3\u003e\u003ch3\u003eशून्य आधारित बजेटची वैशिष्ट्ये\u003c/h3\u003e\u003cp\u003eझिरो-आधारित बजेटिंग (झेडबी) मध्ये अनेक प्रमुख वैशिष्ट्ये आहेत ज्या त्याला पारंपारिक बजेटिंग दृष्टीकोनातून वेगळे करतात:\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eशून्य पासून सुरू:\u003c/strong\u003e प्रत्येक नवीन बजेटिंग कालावधी शून्य बेससह सुरू होतो. मागील बजेट घेतल्याशिवाय प्रत्येक खर्च शून्यापासून योग्य असणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eखर्च स्पष्टीकरण:\u003c/strong\u003e प्रत्येक विभाग किंवा युनिटने प्रत्येक खर्चाची आवश्यकता आणि मूल्य प्रमाणित करणे आवश्यक आहे, ज्यामुळे सर्व फंड आवश्यकता आणि प्राधान्यांवर आधारित वाटप केले जातात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसंसाधन वाटप:\u003c/strong\u003e संस्थात्मक ध्येयांसह काळजीपूर्वक विश्लेषण आणि संरेखित करण्यावर आधारित संसाधनांची वाटप केली जाते, ज्यामुळे निधीचा कार्यक्षम वापर सुनिश्चित होतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eनिर्णय पॅकेजेस:\u003c/strong\u003e खर्च निर्णय पॅकेजेसमध्ये ग्रुप केले जातात, ज्यांचे मूल्यांकन केले जाते आणि त्यांच्या खर्च-लाभ विश्लेषणावर आधारित रँक केले जाते, ज्यामुळे संसाधनांचे धोरणात्मक वाटप सुनिश्चित होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eखर्च नियंत्रण: \u003c/strong\u003eझेडबीबी कडक खर्च नियंत्रण आणि व्यवस्थापनाला प्रोत्साहन देते, संस्थांना अनावश्यक खर्च ओळखण्यास आणि काढून टाकण्यास मदत करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eव्यवस्थापन सहभाग: \u003c/strong\u003e सर्व स्तरावर व्यवस्थापकांना सक्रिय सहभाग आवश्यक आहे, कारण त्यांना प्रत्येक लाईन वस्तूचे समर्थन करणे आवश्यक आहे, वाढलेली जबाबदारी प्रोत्साहित करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसुविधाजनक: \u003c/strong\u003eआर्थिक स्थिती आणि संस्थात्मक प्राधान्य बदलण्याचे अनुकूल, ज्यामुळे ते गतिशील वातावरणासाठी योग्य बनते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eटाइम-कन्स्युमिंग:\u003c/strong\u003e ZBB आवश्यक तपशीलवार मूल्यांकन आणि स्पष्टीकरण प्रक्रियेमुळे वेळ घेणारा आणि संसाधन-इंटेन्सिव्ह असू शकतो.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eशून्य आधारित बजेटिंगचा फायदा \u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eकार्यक्षमता: शून्य-आधारित बजेटिंग संसाधनांच्या वाटपात व्यवसायास कार्यक्षमतेने (विभागानुसार) मदत करते कारण ते मागील बजेट क्रमांक पाहत नाहीत, त्याऐवजी वास्तविक क्रमांक पाहते\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eबजेट महागाई: प्रत्येक खर्चापेक्षा वर नमूद केल्याप्रमाणे योग्य ठरणे आवश्यक आहे. शून्य-आधारित बजेट महागाईच्या वाढीव बजेटची कमकुवतता भरपाई देते.\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eसमन्वय आणि संवाद: शून्य-आधारित बजेटिंग विभागात चांगले समन्वय आणि संवाद प्रदान करते आणि निर्णय घेण्यात सहभागी होण्याद्वारे कर्मचाऱ्यांना प्रेरणा देते.\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eअनावश्यक उपक्रमांमध्ये कमी: या दृष्टीकोनामुळे सर्व अनावश्यक किंवा अउत्पादक उपक्रम दूर करून गोष्टी करण्याच्या अधिक किमतीच्या संधी आणि अधिक किफायतशीर मार्ग ओळखण्यास मदत होते\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eशून्य आधारित बजेटिंगचा व्यत्यय \u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eउच्च मानवशक्ती उलाढाल: शून्य-आधारित बजेटिंगचा पाया शून्य आहे. या संकल्पनेअंतर्गत असलेल्या बजेटची योजना आणि ओरखड्यांपासून तयारी केली जाते आणि मोठ्या संख्येने कर्मचाऱ्यांचा समावेश असणे आवश्यक आहे. अनेक विभागांकडे त्यासाठी पुरेसा मानव संसाधन आणि वेळ असू शकत नाही.\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eवेळेचा वापर: ही शून्य-आधारित बजेटिंग दृष्टीकोन कंपनीला वार्षिक वाढीव बजेटिंग दृष्टीकोनासाठी अत्यंत वेळ देणारी आहे, जी एक खूप सोपी पद्धत आहे.\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eकौशल्याचा अभाव: प्रत्येक ओळखीच्या वस्तूसाठी स्पष्टीकरण प्रदान करणे आणि प्रत्येक खर्च एक समस्यापूर्ण कार्य आहे आणि व्यवस्थापकांसाठी प्रशिक्षण आवश्यक आहे.\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003e\u003cstrong\u003eनिष्कर्ष\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/h3\u003e\u003cp\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000000;\u0022\u003eविभागाद्वारे खर्च करण्यासाठी खर्च सादर करण्यासाठी शून्य-आधारित बजेटिंग लक्ष्य. जरी ही बजेटिंग पद्धत वेळ घेत असली तरी ही बजेट करण्याचा अधिक योग्य मार्ग आहे. यामध्ये बजेट प्रस्तावाचे सर्वसमावेशक विश्लेषण समाविष्ट आहे आणि जर व्यवस्थापक असंबंधित बदल करतात जेणेकरून त्यांना हवे ते प्राप्त करता येतील, तर ते कदाचित संपर्क साधतात.\u003c/span\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u003cp\u003eशून्य आधारित बजेट हा स्क्रॅच मधून बजेट प्लॅन करण्यासाठी आणि तयार करण्यासाठी एक दृष्टीकोन आहे. मागील बजेटवर आधारित पारंपारिक बजेटपेक्षा झिरो-आधारित बजेटिंग शून्य पासून सुरू होते. या बजेटिंग दृष्टीकोनासह, तुम्हाला प्रत्यक्ष बजेटमध्ये समाविष्ट करण्यापूर्वी प्रत्येक खर्चाला न्याय करणे आवश्यक आहे. झिरो-बेस्डचे प्राथमिक उद्दीष्ट ... \u003ca title=\u0022Zero Based Budgeting\u0022 class=\u0022read-more\u0022 href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/finance-dictionary/zero-based-budgeting/\u0022 aria-label=\u0022Read more about Zero Based Budgeting\u0022\u003eअधिक वाचा\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e","protected":false},"author":1,"featured_media":66663,"parent":0,"menu_order":248,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-16994","finance-dictionary","type-finance-dictionary","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","finance-dictionary-terms-z"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/16994","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary"}],"about":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/types/finance-dictionary"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/users/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/comments?post=16994"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/16994/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66671,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/finance-dictionary/16994/revisions/66671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/media/66663"}],"wp:attachment":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/media?parent=16994"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https://api.w.org/{rel}","templated":true}]}}