{"id":66296,"date":"2025-01-21T13:32:59","date_gmt":"2025-01-21T08:02:59","guid":{"rendered":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/?post_type=markets\u0026#038;p=66296"},"modified":"2025-01-21T15:14:35","modified_gmt":"2025-01-21T09:44:35","slug":"types-of-futures-contract","status":"publish","type":"markets","link":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-futures-contract/","title":{"rendered":"Types of Futures Contract"},"content":{"rendered":"\u003cdiv data-elementor-type=\u0022wp-post\u0022 data-elementor-id=\u002266296\u0022 class=\u0022elementor elementor-66296\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-23ba90b elementor-section-full_width tab_container elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u002223ba90b\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b6a6f9f\u0022 data-id=\u0022b6a6f9f\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-e0f864e elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u0022e0f864e\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-wide\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7efb245 chapters_list\u0022 data-id=\u00227efb245\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-33d4575 elementor-widget elementor-widget-shortcode\u0022 data-id=\u002233d4575\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022shortcode.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-shortcode\u0022\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0022#post_chapters a[href*=\u0027\u0022  +  location.pathname  + \u0022\u0027]\u0022).addClass(\u0022current\u0022);})\u003c/script\u003e\u003cdiv class=\u0022desktop_chapters\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022post_chapters\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022post_chapters-heading\u0022\u003eचॅप्टर्स\u003c/div\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/introduction-to-fno-360/\u0022\u003eFnO 360 विषयी सर्वकाही\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/what-are-futures-and-options/\u0022\u003eफ्यूचर्स आणि ऑप्शन्स म्हणजे काय\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/all-about-futures/\u0022\u003eफ्यूचर्स विषयी सर्वकाही\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-futures-contract/\u0022\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्टचे प्रकार \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/all-about-options/\u0022\u003eऑप्शन्स विषयी सर्वकाही\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/types-of-options-contract/\u0022\u003eऑप्शन्स काँट्रॅक्टचे प्रकार\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/smart-options-strategies/\u0022\u003eस्मार्ट ऑप्शन स्ट्रॅटेजीज\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/smart-scalping-strategies/\u0022\u003eस्मार्ट स्कॅल्पिंग स्ट्रॅटेजी\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/examples-of-smart-strategies/\u0022\u003eस्मार्ट धोरणांची उदाहरणे \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/examples-of-scalping-strategies/\u0022\u003eस्मार्ट स्कॅल्पिंग स्ट्रॅटेजीचे उदाहरणे \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/how-to-access-smart-strategies-in-fno-360/\u0022\u003eFnO 360 मध्ये स्मार्ट स्ट्रॅटेजी कशी ॲक्सेस करावी\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/fno-360-an-ultimate-guide-to-futures-and-options-trading/how-to-access-scalping-strategies-in-fno-360/\u0022\u003eएफएनओ 360 मध्ये स्कॅल्पिंग स्ट्रॅटेजी कशी ॲक्सेस करावी\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022chapters_toggle\u0022 title=\u0022chapters\u0022\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022open_chapters\u0022\u003e\u003cspan\u003eचॅप्टर्स पाहा\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022close_chapters\u0022 style=\u0022display:none;\u0022\u003e\u003cspan\u003eचॅप्टर्स लपवा\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0027.chapters_toggle #open_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u00220px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022200px\u0022);})jQuery(\u0027.chapters_toggle #close_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u0022-480px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022100%\u0022);})});\u003c/script\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-93f371b tabs_contents\u0022 data-id=\u002293f371b\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-90f6d06 market_content_tabs elementor-widget elementor-widget-eael-adv-tabs\u0022 data-id=\u002290f6d06\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022eael-adv-tabs.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv data-scroll-on-click=\u0022no\u0022 data-scroll-speed=\u0022300\u0022 id=\u0022eael-advance-tabs-90f6d06\u0022 class=\u0022eael-advance-tabs eael-tabs-horizontal eael-tab-auto-active \u0022 data-tabid=\u002290f6d06\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-nav\u0022\u003e\u003cul class=\u0022eael-tab-inline-icon\u0022 role=\u0022tablist\u0022\u003e\u003cli id=\u0022study\u0022 class=\u0022active-default eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022true\u0022 data-tab=\u00221\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u00220\u0022 aria-controls=\u0022study-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-edit\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eअभ्यास\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022slides\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00222\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022slides-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022fas fa-book-open\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eस्लाईड्स\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022videos\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00223\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022videos-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-eye\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eव्हिडिओ\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-content\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022study-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item active-default\u0022 data-title-link=\u0022study-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Commodity-Futures?\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.1 कमोडिटी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66122 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png\u0022 alt=\u0022What are Commodity Futures\u0022 width=\u0022869\u0022 height=\u0022885\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png 869w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-295x300.png 295w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-768x782.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-50x50.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-98x100.png 98w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-150x153.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 869px) 100vw, 869px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eफ्यूचर्स हे प्रमाणित फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जेथे दोन पार्टी निर्दिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीवर ॲसेट खरेदी किंवा विक्री करण्यास सहमत आहेत. ते संघटित एक्स्चेंजवर ट्रेड केले जातात आणि कमोडिटी, स्टॉक, इंडायसेस आणि करन्सी सह विविध प्रकारच्या ॲसेटला कव्हर करतात. फ्यूचर्सच्या प्रकारांमध्ये कमोडिटी फ्यूचर्स (उदा., क्रूड ऑईल, गोल्ड), फायनान्शियल फ्यूचर्स, इक्विटी फ्यूचर्स, करन्सी फ्यूचर्स आणि इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स समाविष्ट आहेत. प्रत्येक प्रकार विशिष्ट उद्देश पूर्ण करतो, जसे की हेजिंग, स्पेक्युलेशन किंवा पोर्टफोलिओ विविधता, ज्यामुळे त्यांना फायनान्शियल मार्केटमध्ये वैविध्यपूर्ण साधने बनतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स हे विशिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीत कमोडिटीची विशिष्ट संख्या खरेदी किंवा विक्री करण्यासाठी प्रमाणित करार आहेत. हे काँट्रॅक्ट्स जागतिक स्तरावर मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) किंवा नॅशनल कमोडिटी अँड डेरिव्हेटिव्ह एक्सचेंज (NCDEX) किंवा शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (CME) सारख्या संघटित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात. कमोडिटी फ्यूचर्स प्रामुख्याने उत्पादका, ग्राहक आणि व्यापाऱ्यांद्वारे किंमतीच्या अस्थिरतेपासून बचाव करण्यासाठी किंवा अंतर्निहित कमोडिटीच्या भविष्यातील किंमतीतील हालचालींवर निश्चित करण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित मालमत्ता:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स मधील अंतर्निहित ॲसेट हे भौतिक वस्तू किंवा कच्चा माल आहेत, जे हार्ड कमोडिटी (उदा., तेल, सोने, धातू) आणि सॉफ्ट कमोडिटी (उदा., गहू, कॉफी, कॉटन, पशुधन) मध्ये वर्गीकृत केले जातात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e सामान्य कमोडिटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट निर्दिष्ट करते:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकमोडिटी प्रकार (उदा., कच्चा तेल, सोने, मका).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसंख्या (उदा., 100 बॅरल ऑईल, 1,000 मक्याचे बुशेल).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eडिलिव्हरी तारीख (कराराची मॅच्युरिटी तारीख).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसहमत किंमत (फ्रॅक्ट प्राईस म्हणूनही ओळखली जाते).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्समध्ये मार्जिन ट्रेडिंगचा समावेश होतो, जिथे ट्रेडर्सना केवळ मार्जिन म्हणून काँट्रॅक्ट वॅल्यूची लहान टक्केवारी डिपॉझिट करणे. यामुळे फायदा होण्याची परवानगी मिळते परंतु नुकसानाची जोखीम देखील वाढते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट\u003c/strong\u003e: कमोडिटी कराराच्या अटींनुसार डिलिव्हर केली जाते (कृषी उत्पादने किंवा धातू यासारख्या कमोडिटीसाठी अधिक सामान्य).\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट\u003c/strong\u003e: काँट्रॅक्ट किंमत आणि कालबाह्यतेच्या मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित काँट्रॅक्ट कॅशमध्ये सेटल केला जातो (फायनान्शियल किंवा इंडेक्स फ्यूचर्समध्ये अधिक सामान्य).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे प्रकार:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eएनर्जी फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे क्रूड ऑईल, नैसर्गिक गॅस, गॅसोलाईन आणि हीटिंग ऑईल सारख्या ऊर्जा उत्पादनांवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: भविष्यात डिलिव्हरीसाठी निश्चित किंमतीत 1,000 बारल्स क्रूड ऑईल खरेदी किंवा विक्री करण्याचा करार. किंमतीतील चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी तेल उत्पादक आणि रिफायनर द्वारे ऊर्जा फ्यूचर्स सामान्यपणे वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमेटल्स फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे करार सोने, चांदी आणि प्लॅटिनमसारख्या मौल्यवान धातूंवर तसेच कॉपर, ॲल्युमिनियम आणि झिंक सारख्या बेस मेटल्सवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: सोन्याच्या 100 ओन्स साठीचा करार तीन महिन्यांमध्ये डिलिव्हर केला जाईल. इन्व्हेस्टर अनेकदा महागाई किंवा आर्थिक अनिश्चिततेपासून बचाव करण्यासाठी गोल्ड फ्यूचर्सचा वापर करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eॲग्रीकल्चरल फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे फ्यूचर्स गहू, मका, सोयाबीन, कॉफी, साखर आणि कापूस यासारख्या कृषी वस्तूंवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: शेतकरी कापणीपूर्वी किंमत लॉक-इन करण्यासाठी गहू फ्यूचर्स विकू शकतात, ज्यामुळे किंमती कमी होण्याच्या जोखमीपासून संरक्षण मिळते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलाईव्हस्टॉक फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eया फ्यूचर्समध्ये कॅटल, हाग्स आणि इतर पशुधन प्रॉडक्ट्स समाविष्ट आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: एक मांस प्रोसेसर बीफच्या चढ-उताराच्या किंमतीपासून बचावासाठी कॅटल फ्यूचर्सचा वापर करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स मधील सहभागी:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eवस्तूंचे उत्पादक आणि ग्राहक किंमतीच्या अस्थिरतेपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यासाठी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, ऑईल उत्पादक भविष्यातील किंमत लॉक-इन करण्यासाठी क्रूड ऑईल फ्यूचर्सची विक्री करू शकतो आणि किंमत कमी होण्याचा धोका कमी करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, भविष्यात खरेदी करण्यासाठी त्यांना स्थिर किंमत सुनिश्चित करण्यासाठी फूड प्रोसेसिंग कंपनी गहू फ्यूचर्स खरेदी करू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेटर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eवस्तूंच्या किंमतीतील बदलांपासून नफा मिळवण्याचे ध्येय असलेले व्यापारी. स्पेक्युलेटर्स कमोडिटीची डिलिव्हरी घेण्याचा विचार करत नाहीत परंतु त्याऐवजी किंमतीच्या हालचालीतून नफा मिळवण्याचे ध.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर व्यापाऱ्याने भविष्यात सोन्याची किंमत वाढण्याची अपेक्षा केली तर व्यापारी गोल्ड फ्यूचर्स खरेदी करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेजर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे मार्केट सहभागी फ्यूचर्स आणि स्पॉट मार्केट (फिजिकल वस्तूंसाठी वास्तविक मार्केट) दरम्यान किंमतीतील विसंगतींचा शोध घेतात आणि या फरकांपासून ट्रेडला नफा देतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग रिस्क:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स किंमतीच्या चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी वापरले जातात. उदाहरणार्थ, एअरलाईन्स एव्हिएशन इंधनाच्या किंमतीला लॉक-इन करण्यासाठी फ्यूएल फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात, तर शेतकरी त्यांच्या पिकांसाठी किंमती लॉक-इन करण्यासाठी क्रॉप फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात, ज्यामुळे त्यांचे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e व्यापारी कमोडिटी किंमतीतील बदलांपासून नफा मिळविण्याची आशा असलेल्या किंमतीच्या हालचालीच्या दिशेने निश्चित करण्यासाठी कमोडिटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. स्पेक्युलेटर्स मार्केटला लिक्विडिटी प्रदान करतात परंतु त्याची अस्थिरता देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत शोध:\u003c/strong\u003e कमोडिटीची भविष्यातील किंमत शोधण्यात फ्यूचर्स मार्केट महत्त्वाची भूमिका बजावतात. फ्यूचर्स प्राईस कमोडिटीची किंमत कशाप्रकारे काँट्रॅक्टच्या कालबाह्य तारखेला असेल याबद्दल मार्केटच्या संमतीला प्रतिबिंबित करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eइन्व्हेस्टमेंट:\u003c/strong\u003e इन्व्हेस्टर कमोडिटी फ्यूचर्सचा वापर त्यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी करू शकतात, विशेषत: मार्केट अनिश्चिततेच्या वेळी. सोन्यासारख्या वस्तू अनेकदा आर्थिक संकटादरम्यान सुरक्षित आश्रय म्हणून पाहिल्या जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे लाभ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स मार्जिन वापरण्याची परवानगी देतात, म्हणजे इन्व्हेस्टर तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह अंतर्निहित कमोडिटीची मोठी रक्कम नियंत्रित करू शकतात. हे संभाव्य रिटर्न वाढवते, परंतु जोखीम देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केट अत्यंत लिक्विड असतात, ज्यामुळे ते त्वरित एन्टर करणे किंवा बाहेर पडणे सोपे होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केटचे नियमन केले जाते आणि पारदर्शक किंमत प्रदान केली जाते, ज्यामुळे सहभागींना मार्केट स्थितींचे मूल्यांकन करणे सोपे होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमहागाईसापेक्ष अडथळा:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स, विशेषत: सोने आणि ऊर्जेमध्ये, अनेकदा महागाई किंवा करन्सी डेव्हॅल्यूएशन सापेक्ष हेज म्हणून वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे जोखीम:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e लाभामुळे रिटर्न वाढू शकतात, तर ते नुकसान देखील वाढवते. अंतर्निहित कमोडिटीमधील लहान किंमतीतील हालचालीमुळे महत्त्वपूर्ण लाभ किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट अस्थिरता:\u003c/strong\u003e भौगोलिक घटना, हवामानाचा पॅटर्न आणि आर्थिक अहवालांसह विस्तृत श्रेणीतील घटकांद्वारे प्रभावित झालेल्या किंमतीमुळे कमोडिटी अत्यंत अस्थिर असू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eडिलिव्हरी रिस्क:\u003c/strong\u003e जर प्रत्यक्ष डिलिव्हरीद्वारे करार सेटल केला असेल तर कमोडिटी प्राप्त करण्यात किंवा डिलिव्हर करण्यात जटिलता असू शकते, विशेषत: लहान इन्व्हेस्टरसाठी.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स हेजिंगसाठी किंमतीच्या अस्थिरतेपासून हेजिंग करण्यासाठी, भविष्यातील किंमतीच्या हालचालींवर स्पेक्युलेट करण्यासाठी आणि इन्व्हेस्टमेंट पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी आवश्यक साधने आहेत. ते किंमतीच्या शोधासाठी एक यंत्रणा प्रदान करतात आणि मार्केटमध्ये लिक्विडिटी सुनिश्चित करतात. तथापि, समाविष्ट लाभ आणि उच्च अस्थिरतेच्या क्षमतेमुळे, ते महत्त्वपूर्ण जोखीम देखील बाळगतात, ज्यामुळे ते प्रामुख्याने अत्याधुनिक इन्व्हेस्टर किंवा संस्थांसाठी योग्य बनतात ज्यामुळे कमोडिटी किंमतीचे एक्सपोजर मॅनेज करण्याची विशिष्ट आवश्यकता असते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Equity-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.2. इक्विटी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66126 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png\u0022 alt=\u0022Key Features of Equity Futures\u0022 width=\u0022707\u0022 height=\u0022756\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png 707w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-281x300.png 281w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-47x50.png 47w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-94x100.png 94w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-150x160.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 707px) 100vw, 707px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003eइक्विटी फ्यूचर्स हे फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जे खरेदीदाराला खरेदी करण्यास किंवा विक्रेत्याला भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीवर स्टॉक किंवा स्टॉक इंडेक्सची विशिष्ट संख्या विक्री करण्यास बंधनकारक करतात. पारंपारिक स्टॉक ट्रेडिंगच्या विपरीत, जेथे इन्व्हेस्टर थेट शेअर्स खरेदी आणि विक्री करतात, इक्विटी फ्यूचर्स इन्व्हेस्टर्सना वैयक्तिक स्टॉक किंवा स्टॉक मार्केट इंडेक्सच्या भविष्यातील किंमतीतील हालचाली निर्दिष्ट करण्याची परवानगी देतात. हे करार नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE), US मधील शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (CME) आणि इतर एक्सचेंजवर प्रमाणित आणि ट्रेड केले जातात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित मालमत्ता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eस्टॉक फ्यूचर्स: हे फ्यूचर्स रिलायन्स इंडस्ट्रीज, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (टीसीएस) किंवा एच डी एफ सी बँक सारख्या वैयक्तिक कंपन्यांच्या स्टॉकवर आधारित आहेत. प्रत्येक करारामध्ये खरेदी किंवा विक्री करावयाच्या स्टॉकच्या शेअर्सची संख्या निर्दिष्ट केली जाते (उदा., 1,000 शेअर्स).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइंडेक्स फ्यूचर्स: हे निफ्टी 50(), सेन्सेक्स किंवा एस\u0026amp;पी500 (यूएस मध्ये) यासारख्या स्टॉक मार्केट इंडायसेसवर आधारित आहेत. इंडेक्स फ्यूचर्स इन्व्हेस्टरना वैयक्तिक स्टॉकशी व्यवहार न करता मार्केटच्या एकूण दिशा निर्धारित करण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसाईझ:\u003c/strong\u003e खरेदीदार किंवा विक्रेत्याने व्यवहार करणे आवश्यक असलेल्या इंडेक्सच्या शेअर्स किंवा युनिट्सची संख्या करार निर्दिष्ट करतो. उदाहरणार्थ, निफ्टी 50 फ्यूचर्सचा एक करार निफ्टी इंडेक्सच्या 50 युनिट्सचे प्रतिनिधित्व करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत:\u003c/strong\u003e करारामध्ये कराराच्या समाप्ती तारखेला व्यापार ज्या किंमतीवर होईल ती किंमत देखील निर्दिष्ट केली जाते. जेव्हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर केले जाते तेव्हा किंमत मान्य केली जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eनिपटारा दिनांक:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची कालबाह्य तारीख असते, जी सामान्यपणे विशिष्ट महिना किंवा तारखेसाठी सेट केली जाते. स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या मार्केट किंमतीवर आधारित करार त्या तारखेला सेटल केला जाईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे इन्व्हेस्टरना पूर्ण काँट्रॅक्ट वॅल्यू आगाऊ भरण्याची गरज नाही. त्याऐवजी, त्यांना मार्जिन डिपॉझिट भरावे लागेल, जे एकूण काँट्रॅक्ट मूल्याचा एक भाग आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसंभाव्य लाभ आणि जोखीम दोन्हींचा लाभ घेणे. उदाहरणार्थ, लिव्हरेजसह, अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या किंमतीमधील लहान हालचालीमुळे इन्व्हेस्टरला मोठा नफा किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e प्रत्यक्ष सेटलमेंटमध्ये, खरेदीदाराला अंतर्निहित स्टॉकची डिलिव्हरी घेणे आवश्यक आहे आणि विक्रेत्याने सेटलमेंट तारखेला स्टॉक डिलिव्हर करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e बहुतांश इक्विटी फ्यूचर्स कॅश-सेटल्ड असतात, म्हणजे फ्यूचर्स प्राईस आणि एक्स्पायर वेळी अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित काँट्रॅक्ट सेटल केला जातो. स्टॉकचे कोणतेही प्रत्यक्ष एक्स्चेंज होत नाही.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे प्रकार:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसिंगल स्टॉक फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे वैयक्तिक स्टॉकवर आधारित फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स आहेत. उदाहरणार्थ, रिलायन्स उद्योगांसाठी सिंगल स्टॉक फ्यूचर काँट्रॅक्ट खरेदीदाराला कराराच्या समाप्ती तारखेवर पूर्वनिर्धारित किंमतीत (किंवा विक्री करण्यासाठी विक्रेता) 1,000 रिलायन्स शेअर खरेदी करण्यास बंधनकारक असेल.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउद्देश: हे करार मुख्यत्वे गुंतवणूकदार आणि व्यापाऱ्यांद्वारे विशिष्ट स्टॉकच्या किंमतीतील हालचाली निर्दिष्ट करण्यासाठी किंवा स्टॉक पोर्टफोलिओमधील किंमतीच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्टॉक इंडेक्स फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स निफ्टी 50 (भारत), सेन्सेक्स किंवा एस अँड पी 500 (यूएस) सारख्या स्टॉक मार्केट इंडेक्सवर आधारित आहेत. ते ट्रेडर्स आणि इन्व्हेस्टरना वैयक्तिक स्टॉक खरेदी केल्याशिवाय विस्तृत मार्केट किंवा सेक्टरचा एक्सपोजर मिळविण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउद्देश: इंडेक्स फ्यूचर्स हे संस्थात्मक इन्व्हेस्टरमध्ये लोकप्रिय आहेत जे व्यापक मार्केटच्या हालचालीवर हेज किंवा नजर ठेवू इच्छितात, कारण ते एकाच स्टॉकपेक्षा स्टॉकच्या बास्केटचे प्रतिनिधित्व करतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: एक निफ्टी50 फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट निफ्टी इंडेक्सच्या 50 युनिट्सचे प्रतिनिधित्व करू शकते. जर निफ्टी इंडेक्स 100 पॉईंट्सने वाढत असेल तर कराराचे खरेदीदाराला लाभ होईल, तर विक्रेत्याला नुकसान होईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्स कसे काम करतात:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, इन्व्हेस्टर किंवा ट्रेडर स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या वर्तमान मार्केट प्राईसवर काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत अंतर्निहित ॲसेटच्या किंमतीच्या हालचालीवर आधारित संपूर्ण ट्रेडिंग दिवसभर चढ-उतार करेल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स ट्रेड करण्यासाठी, इन्व्हेस्टरने एक्स्चेंजसह मार्जिन डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे, जे काँट्रॅक्टच्या एकूण मूल्याची टक्केवारी आहे. हे मार्जिन कराराची कामगिरी सुनिश्चित करण्यासाठी तारण म्हणून कार्य करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर ट्रेडरला ₹ 10,00,000 किंमतीचा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करायचा असेल (निफ्टी 50 सारख्या स्टॉक इंडेक्सवर आधारित), तर त्यांना मार्जिन म्हणून केवळ ₹ 1,00,000 डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स दररोज मार्क-टू-मार्केटमध्ये असतात. याचा अर्थ असा की पोझिशनचा नफा किंवा तोटा दररोज मोजला जातो आणि सेटल केला जातो आणि त्यानुसार मार्जिन बॅलन्स ॲडजस्ट केला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर इन्व्हेस्टरच्या मनपसंतमध्ये अंतर्निहित ॲसेटची किंमत जात असेल तर मार्जिन बॅलन्स वाढेल. त्याऐवजी, जर प्राईस इन्व्हेस्टरविरूद्ध बदलली तर मार्जिन बॅलन्स कमी होईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eविपरीत स्थिती घेऊन कालबाह्य तारखेपूर्वी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट बंद केले जाऊ शकते (म्हणजेच, पोझिशन खरेदी केले असल्यास विक्री करणे किंवा पोझिशन विकले असल्यास खरेदी करणे).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर कालबाह्य होईपर्यंत करार केला गेला असेल तर तो प्रत्यक्ष डिलिव्हरी (काही प्रकरणांमध्ये) किंवा कॅश सेटलमेंटद्वारे सेटल केला जाईल (बहुतांश प्रकरणांमध्ये).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइन्व्हेस्टर स्टॉक किंवा इंडायसेसमध्ये प्रतिकूल किंमतीच्या हालचालीच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, रिलायन्स इंडस्ट्रीज स्टॉकमध्ये मोठी स्थिती असलेला इन्व्हेस्टर त्याच्या किंमतीमध्ये संभाव्य घटकांपासून संरक्षण करण्यासाठी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, संस्थात्मक इन्व्हेस्टर विस्तृत मार्केट घटकांपासून हेज करण्यासाठी इंडेक्स फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eट्रेडर स्टॉक किंवा इंडायसेसच्या भविष्यातील किंमतीच्या दिशेने निश्चित करण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स खरेदी करून, ट्रेडर अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सची किंमत वाढल्यास नफा मिळवू शकतात. त्याऐवजी, फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करून, किंमत कमी झाल्यास ते नफा मिळवू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापारी आर्बिट्रेज धोरणांमध्येही सहभागी होऊ शकतात, जिथे ते एकाच वेळी विविध बाजारपेठांमध्ये (उदा., स्पॉट मार्केट आणि फ्यूचर्स मार्केट) समान मालमत्ता खरेदी आणि विक्री करतात जेणेकरून किंमतीतील विसंगतीपासून नफा मिळतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलीव्हरेज एक्स्पोजर:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जात असल्याने, इन्व्हेस्टर स्टॉक किंवा इंडेक्ससाठी लाभदायी एक्सपोजर मिळवू शकतात. उदाहरणार्थ, जर इन्व्हेस्टरचा असा विश्वास असेल की स्टॉक वाढेल, तर ते लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह स्टॉकच्या किंमतीच्या हालचालीचे एक्सपोजर मिळवण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे फायदे:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट ट्रेडर्सना तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंट (मार्जिन) सह मोठी पोझिशन नियंत्रित करण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केट, विशेषत: लोकप्रिय स्टॉक आणि इंडायसेससाठी, अत्यंत लिक्विड असतात, ज्यामुळे पदाच्या सहज प्रवेश आणि बाहेर पडण्यास अनुमती मिळते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंट:\u003c/strong\u003e इक्विटी फ्यूचर्स हेजिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंटसाठी प्रभावी साधने आहेत, ज्यामुळे इन्व्हेस्टरना प्रतिकूल मार्केट हालचालींपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यास मदत होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलवचिकता:\u003c/strong\u003e व्यापारी त्यांच्या मार्केट व्ह्यूनुसार शॉर्ट-टर्म किंवा लाँग-टर्म स्ट्रॅटेजीसाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे जोखीम:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये लिव्हरेजचा वापर लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. अंतर्निहित मालमत्तेच्या किंमतीमधील लहान प्रतिकूल बदलामुळे लक्षणीय नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन कॉल्स:\u003c/strong\u003e जर मार्केट ट्रेडरविरूद्ध जात असेल तर त्यांना मार्जिन कॉलचा सामना करावा लागू शकतो, ज्यामुळे त्यांची स्थिती राखण्यासाठी अधिक फंड डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स मार्केट अस्थिरतेसाठी अत्यंत संवेदनशील आहेत. स्टॉकच्या किंमती किंवा इंडायसेसमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ झाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात नफा किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Currency-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.3. करन्सी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66123 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png\u0022 alt=\u0022What are Currency Futures\u0022 width=\u0022901\u0022 height=\u0022757\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png 901w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-300x252.png 300w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-768x645.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-50x42.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-100x84.png 100w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-150x126.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 901px) 100vw, 901px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकरन्सी फ्यूचर्स हे प्रमाणित फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जे खरेदीदाराला खरेदी करण्यास किंवा विक्रेत्याला विशिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित एक्स्चेंज रेटवर करन्सीची विशिष्ट रक्कम विकण्यासाठी बंधनकारक आहेत. हे करार नियामक एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जसे की नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (एनएसई) किंवा मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (एमसीएक्स) किंवा युनायटेड स्टेट्समधील शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (सीएमई). करन्सी फ्यूचर्स इन्व्हेस्टर, ट्रेडर्स आणि बिझनेसना दुसऱ्या करन्सीच्या तुलनेत एका करन्सीच्या फ्यूचर वॅल्यूचे हेज किंवा स्पेक्युलेट करण्यास सक्षम करतात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित संपत्ती:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स मधील अंतर्निहित ॲसेट ही विशिष्ट करन्सी जोडी आहे, जसे की USD/INR, EUR/USD, किंवा GBP/USD.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टचे मूल्य दोन करन्सी दरम्यानच्या एक्स्चेंज रेटवर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eसाईझ: करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करावयाच्या अंतर्निहित करन्सीची रक्कम निर्दिष्ट करते. उदाहरणार्थ, USD/INR फ्यूचर्स मार्केटमध्ये, एक काँट्रॅक्ट 1,000 US डॉलर्सचे प्रतिनिधित्व करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकिंमत: कराराची किंमत ही एक्स्चेंज रेट आहे ज्यावर करन्सी एक्स्चेंज केली जाते. उदाहरणार्थ, जर USD/INR फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत 82.50 असेल, तर याचा अर्थ असा की 1 USD 82.50 INR साठी एक्स्चेंज केले जात आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसमाप्ती तारीख: करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची कालबाह्य तारीख असते, जी मासिक, तिमाही किंवा विशिष्ट दिवशी असू शकते. खरेदीदार आणि विक्रेता त्या तारखेला करार सेटल करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e बहुतांश करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स कॅशमध्ये सेटल केले जातात, म्हणजे करन्सीची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी होणार नाही. त्याऐवजी, कराराची किंमत आणि कालबाह्यतेच्या स्पॉट प्राईस मधील फरक रोख स्वरुपात दिला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e काही करारांमध्ये अंतर्निहित करंसीची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी समाविष्ट असू शकते, परंतु करन्सी साठी फ्यूचर्स मार्केटमध्ये हे कमी सामान्य आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे इन्व्हेस्टरना एकूण काँट्रॅक्ट मूल्याच्या केवळ एक अंश कोलॅटरल म्हणून डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे. यामुळे व्यापाऱ्यांना करन्सी बदलांना फायदेशीर एक्सपोजर मिळण्याची परवानगी मिळते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eतथापि, लाभाचा फायदा संभाव्य नफ्यात वाढ होत असताना, त्यामुळे नुकसानाची जोखीम देखील वाढते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स कसे काम करतात:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, इन्व्हेस्टर किंवा ट्रेडर एकतर वर्तमान फ्यूचर्स किंमतीवर काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करेल.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर इन्व्हेस्टरचा असा विश्वास असेल की करन्सी चे मूल्य वाढेल, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करतील (लांबी). जर त्यांना विश्वास असेल की मूल्य कमी होईल, तर ते करार विक्री करतील (कमी).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स ट्रेड करण्यासाठी, ट्रेडरने प्रारंभिक मार्जिन डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे, जे काँट्रॅक्टच्या एकूण मूल्याची लहान टक्केवारी आहे. हा मार्जिन ट्रेडर आणि एक्स्चेंज दोन्ही संभाव्य नुकसानापासून संरक्षित करण्याचा उद्देश आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eमार्जिन आवश्यकता सामान्यपणे कराराच्या संपूर्ण मूल्यापेक्षा कमी असतात, ज्यामुळे व्यापाऱ्यांना तुलनेने लहान भांडवलासह मोठ्या पदांवर नियंत्रण ठेवण्यास अनुमती मिळते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स दररोज मार्क-टू-मार्केट केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित करन्सी जोडीच्या किंमतीतील बदलांवर आधारित प्रत्येक ट्रेडिंग दिवसाच्या शेवटी काँट्रॅक्टचे मूल्य ॲडजस्ट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर मार्केट ट्रेडरच्या बाजूने जात असेल तर त्यांचा मार्जिन बॅलन्स वाढतो. जर मार्केट त्यांच्या विरुद्ध जात असेल तर पोझिशन राखण्यासाठी त्यांना अतिरिक्त फंड (मार्जिन कॉल) डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापारी विपरीत ट्रान्झॅक्शनमध्ये एन्टर करून कालबाह्य तारखेपूर्वी त्यांची पदे बंद करू शकतात (उदा., जर त्यांनी करार खरेदी केला तर ते स्थान बंद करण्यासाठी त्याच कराराची विक्री करू शकतात).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर कालबाह्य होईपर्यंत पोझिशन होल्ड केले असेल तर ती कराराची किंमत आणि सेटलमेंटच्या वेळी प्रचलित स्पॉट मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित कॅशमध्ये सेटल केली जाईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स चे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकॉर्पोरेट्स आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्या फॉरेन एक्स्चेंज रिस्क सापेक्ष हेज करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्स वापरतात. उदाहरणार्थ, यूएसला वस्तूंची निर्यात करणारी भारतीय कंपनी अनुकूल एक्स्चेंज रेट लॉक करण्यासाठी आणि भविष्यात कमकुवत यूएसडीच्या जोखमीपासून संरक्षण करण्यासाठी यूएसडी/आयएनआर फ्यूचर्सची विक्री करू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, आयात दायित्वे असलेल्या कंपन्या प्रतिकूल करन्सी चढ-उतारांच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eट्रेडर एक्सचेंज रेट्सच्या भविष्यातील दिशा निर्धारित करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, जर व्यापाऱ्याचा असा विश्वास असेल की भारतीय रुपया (INR) US डॉलर (USD) विरुद्ध प्रशंसनीय असेल तर ते USD/INR फ्यूचर्स खरेदी करू शकतात. याउलट, जर त्यांना विश्वास असेल की रु. ची किंमत कमी होईल, तर ते करार विक्री करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स जटिल फॉरेन एक्स्चेंज मार्केटमध्ये सहभागी न होता एक्स्चेंज रेट्स मधील बदलांपासून नफा मिळविण्याचा मार्ग प्रदान करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eआर्बिट्रेजर्स स्पॉट मार्केट आणि फ्यूचर्स मार्केट दरम्यान किंवा विविध फ्यूचर्स एक्स्चेंज दरम्यान किंमतीतील फरक शोषण करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करतात. या स्ट्रॅटेजीमध्ये सामान्यपणे एका मार्केटमध्ये करन्सी फ्यूचर्स खरेदी करणे आणि रिस्क-फ्री नफा लॉक करण्यासाठी दुसऱ्या मार्केटमध्ये त्याच कराराची विक्री करणे समाविष्ट आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपोर्टफोलिओ विविधता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइन्व्हेस्टर आणि फंड मॅनेजर त्यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा टूल म्हणून वापर करतात. करन्सी फ्यूचर्स भौगोलिक राजकीय किंवा आर्थिक घटनांपासून हेज म्हणून कार्य करू शकतात जे विशिष्ट देश किंवा करन्सीवर परिणाम करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सचे लाभ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eएक्सचेंज रेट रिस्क सापेक्ष हायजिंग:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स हा एक्सचेंज रेट्स मधील प्रतिकूल हालचालींपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यासाठी बिझनेस आणि इन्व्हेस्टरसाठी एक प्रभावी मार्ग आहे, ज्यामुळे अधिक फायनान्शियल स्थिरता सुनिश्चित होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स लिव्हरेज ऑफर करतात, ट्रेडर्सना तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह मोठी पोझिशन्स नियंत्रित करण्याची परवानगी देतात, जे रिटर्न वाढवू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे अत्यंत लिक्विड असतात, विशेषत: USD, EUR, GBP, JPY आणि INR सारख्या प्रमुख करन्सी साठी. ही लिक्विडिटी पदाच्या सहज प्रवेश आणि बाहेर पडण्यास अनुमती देते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता आणि नियमन:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जे किंमतीमध्ये पारदर्शकता सुनिश्चित करते आणि काउंटरपार्टी डिफॉल्टची जोखीम कमी करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकमी व्यवहार खर्च:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्ससाठी ट्रान्झॅक्शन खर्च सामान्यपणे स्पॉट फॉरेक्स ट्रेडिंग किंवा फॉरवर्ड काँट्रॅक्ट्सपेक्षा कमी असतात, ज्यामुळे ते व्यापारी आणि बिझनेससाठी आकर्षक पर्याय बनतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सचे रिस्क:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स मधील लिव्हरेजचा वापर लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. एक्सचेंज रेटमधील लहान प्रतिकूल हालचालीमुळे लक्षणीय नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी मार्केट अस्थिर असू शकतात, ज्यामध्ये आर्थिक डाटा, भौगोलिक घटना, केंद्रीय बँक धोरणे आणि मार्केट भावना यांसह विस्तृत श्रेणीतील घटकांद्वारे प्रभावित किंमती प्रभावित होतात. या घटकांमुळे अचानक आणि अप्रत्याशित किंमतीतील हालचाली निर्माण होऊ शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन कॉल्स:\u003c/strong\u003e जर अंतर्निहित करन्सीची किंमत ट्रेडरच्या स्थितीविरूद्ध जात असेल तर त्यांना मार्जिन कॉल प्राप्त होऊ शकतो, ज्यासाठी त्यांना पोझिशन राखण्यासाठी अतिरिक्त फंड डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिक्विडिटी रिस्क:\u003c/strong\u003e प्रमुख करन्सी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असताना, लहान किंवा कमी ट्रेड केलेल्या करन्सी जोडी कमी लिक्विडिटीचा अनुभव घेऊ शकतात, ज्यामुळे पोझिशन्स एन्टर करणे किंवा बाहेर पडणे अधिक कठीण होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स सामान्यपणे कॅशमध्ये सेटल केले जातात, परंतु प्रत्यक्ष डिलिव्हरीचा समावेश असलेल्यांसाठी, सेटलमेंटमध्ये समस्या असू शकतात, विशेषत: लहान इन्व्हेस्टरसाठी ज्यांना अंतर्निहित करन्सीची डिलिव्हरी घेण्याची इच्छा नाही.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eकरन्सी फ्यूचर्स हे शक्तिशाली टूल्स आहेत जे ट्रेडर, बिझनेस आणि इन्व्हेस्टरना करन्सी रिस्क हेज, स्पेक्युलेट आणि मॅनेज करण्याची क्षमता प्रदान करतात. हे करार एक्सचेंज रेट हालचालींचा लाभ घेण्याची परवानगी देतात, जे संभाव्य नफा वाढवू शकतात परंतु महत्त्वपूर्ण जोखीम देखील सादर करू शकतात. ते कमी ट्रान्झॅक्शन खर्च आणि लिक्विडिटीसह अनेक फायदे ऑफर करत असताना, संबंधित जोखीम मॅनेज करू शकणाऱ्या अनुभवी मार्केट सहभागींसाठी ते सर्वात योग्य आहेत. कोणत्याही फायनान्शियल इन्स्ट्रुमेंट प्रमाणेच, करन्सी फ्यूचर्स प्रभावीपणे वापरण्यासाठी मार्केट आणि त्याच्या डायनॅमिक्सची सर्वसमावेशक समज महत्त्वाची आहे.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Interest-Rate-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.4  \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg loading=\u0022lazy\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66125 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png\u0022 alt=\u0022\u0022 width=\u0022924\u0022 height=\u0022660\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png 924w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-300x214.png 300w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-768x549.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-50x36.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-100x71.png 100w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-150x107.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 924px) 100vw, 924px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे फायनान्शियल डेरिव्हेटिव्ह आहेत जे ट्रेडर्सना भारतीय फायनान्शियल मार्केटमधील इंटरेस्ट रेट्सच्या भविष्यातील दिशेने हेज किंवा स्पेक्युलेट करण्यास अनुमती देतात. हे फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स सरकारी सिक्युरिटीजच्या अंतर्निहित इंटरेस्ट रेट्सवर आधारित आहेत, जसे की 10-वर्ष सरकार (जीओआय) बाँड्स किंवा 3-महिन्या ट्रेझरी बिल सारख्या शॉर्ट-टर्म रेट्स. इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) सारख्या नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात आणि बिझनेस, बँक, इन्व्हेस्टर आणि फायनान्शियल इन्स्टिट्यूशन्ससाठी इंटरेस्ट रेट रिस्क मॅनेज करण्याचा मार्ग प्रदान करतात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये :\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित संपत्ती:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eअंतर्निहित ॲसेट इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स सामान्यपणे सरकारी बाँड किंवा डेब्ट इन्स्ट्रुमेंट असतात. सर्वात सामान्य प्रकारचा इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे 10-वर्ष सरकार (जीओआय) बाँड किंवा शॉर्ट-टर्म सरकारी सिक्युरिटी (जसे की 91-दिवसांचे ट्रेजरी बिल) वर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत या अंतर्निहित ॲसेट्सवर इंटरेस्ट रेट (उत्पन्न) द्वारे निर्धारित केली जाते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकाँट्रॅक्ट साईझ:\u003c/strong\u003e 10-वर्ष भारत सरकारच्या बाँड फ्यूचर्ससाठी स्टँडर्ड काँट्रॅक्ट साईझ सामान्यपणे ₹ 2,000,000 (₹2 दशलक्ष) मूल्य असलेले बाँड्स आहे. सिंगल फ्यूचर्स काँट्रॅक्टचे मूल्य बाँडच्या वर्तमान मार्केट किंमतीवर अवलंबून असते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत कोटेशन:\u003c/strong\u003e अंतर्निहित बाँड किंवा सिक्युरिटीवरील उत्पन्नाच्या संदर्भात फ्यूचर्स किंमत कोट केली जाते. इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत ही इंटरेस्ट रेट्सच्या विपरीत बदलते: जेव्हा इंटरेस्ट रेट्स वाढतात, तेव्हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत कमी होते आणि जेव्हा इंटरेस्ट रेट्स कमी होतात, तेव्हा काँट्रॅक्टची किंमत वाढते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकालबाह्य तारीख:\u003c/strong\u003e भारतीय सरकारी बाँड्सवरील फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची सामान्यपणे तीन महिन्यांची मॅच्युरिटी असते, ज्यामध्ये तिमाही समाप्ती (मार्च, जून, सप्टेंबर आणि डिसेंबर) साठी ट्रेड केले जाणारे काँट्रॅक्ट्स असतात. कालबाह्यतेनंतर, सहमत फ्यूचर्स प्राईस आणि अंतर्निहित बाँडची वास्तविक प्रचलित प्राईस यामधील फरक कॅशमध्ये सेटल केला जातो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स सामान्यपणे कॅशमध्ये सेटल केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित बाँड्सची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी नाही. कराराची किंमत (इंटरेस्ट रेट) आणि कराराच्या कालबाह्यतेच्या वेळी अंतर्निहित मालमत्तेच्या प्रचलित बाजार किंमतीमधील फरकावर आधारित करार सेटल केला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकॅश सेटलमेंट हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट प्राईस आणि बाँड किंवा डेब्ट इन्स्ट्रुमेंटची वास्तविक मार्केट प्राईस दरम्यानचा निव्वळ फरक आहे, जो नफा किंवा तोटात असलेल्या ट्रेडरला देय केला जातो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे ट्रेडर्सना केवळ एकूण काँट्रॅक्ट वॅल्यूचा अंश कोलॅटरल म्हणून डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे. यामुळे व्यापाऱ्यांना त्यांच्यापेक्षा मोठी पदे घेण्याची परवानगी मिळते, अन्यथा संभाव्य रिटर्न (तसेच जोखीम) वाढविण्यास सक्षम असतील.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eमार्जिन आवश्यकता एक्सचेंजद्वारे सेट केल्या जातात आणि पोझिशनच्या साईझ आणि अंतर्निहित ॲसेटच्या अस्थिरतेवर आधारित बदलतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स कसे काम करतात :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपोझिशन एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापाऱ्या भविष्यातील इंटरेस्ट रेट हालचालीवर निश्चित करण्यासाठी किंवा इंटरेस्ट रेट रिस्क सापेक्ष हेज करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट मध्ये प्रवेश करतात. जर एखाद्या ट्रेडरचा असा विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स वाढतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करतील (शॉर्ट पोझिशन घेऊन). जर त्यांना विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स कमी होतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करतील (लाँग पोझिशन घेऊन).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर एखाद्या व्यापाऱ्याने 10-वर्षाच्या भारत सरकारच्या बाँडवरील उत्पन्न वाढण्याची अपेक्षा केली तर ते बाँडच्या किंमतीतील अपेक्षित घसरणीपासून नफा मिळविण्यासाठी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स ट्रेडिंगमध्ये सहभागी होण्यासाठी, ट्रेडर्सना मार्जिन अकाउंट राखणे आवश्यक आहे. मार्जिन ही फ्यूचर्स मार्केटमध्ये पोझिशन उघडण्यासाठी आवश्यक पैशांची रक्कम आहे आणि सामान्यपणे एकूण काँट्रॅक्ट वॅल्यूची लहान टक्केवारी असते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर एखाद्या ट्रेडरला ₹2 दशलक्ष किंमतीचे बाँड्स नियंत्रित करायचे असेल तर त्यांना पोझिशन घेण्यासाठी केवळ मार्जिन (उदा., काँट्रॅक्ट मूल्याच्या 5 - 10%) डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते. मार्जिन आवश्यकता मार्केट स्थिती आणि एक्सचेंज पॉलिसीवर आधारित बदलांच्या अधीन आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स दररोज मार्केटमध्ये चिन्हांकित केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित ॲसेटच्या मूल्यातील बदलांवर आधारित पोझिशनचे मूल्य दररोज पुन्हा कॅल्क्युलेट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर मार्केट ट्रेडरच्या स्थितीच्या बाजूने जात असेल तर त्यांचे मार्जिन अकाउंट क्रेडिट केले जाते. याउलट, जर मार्केट स्थितीच्या विरुद्ध जात असेल तर ट्रेडर्स मार्जिन अकाउंट डेबिट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eविरोधी ट्रान्झॅक्शनमध्ये एन्टर करून कराराच्या समाप्तीपूर्वी व्यापारी त्यांची स्थिती बंद करू शकतात (जर ते सुरुवातीला विकले किंवा जर त्यांनी सुरुवातीला खरेदी केले असेल तर खरेदी करणे). हे कोणतेही नफा किंवा नुकसान लॉक-इन करण्यास मदत करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर समाप्तीपूर्वी पोझिशन बंद नसेल तर ते कॅशमध्ये सेटल केले जाईल. अंतिम सेटलमेंट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट प्राईस आणि अंतर्निहित सरकारी बाँड किंवा सिक्युरिटीच्या वास्तविक मार्केट प्राईस मधील फरकावर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे प्रकार :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003e10-वर्ष भारत सरकार बाँड फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e हे फ्यूचर्स भारत सरकारच्या 10-वर्षाच्या बाँड्सच्या उत्पन्नावर आधारित आहेत. या बाँड्सवरील उत्पन्नाद्वारे फ्यूचर्स किंमत निर्धारित केली जाते. या प्रकारचा करार संस्थात्मक गुंतवणूकदारांद्वारे मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो, जसे की बँका आणि पेन्शन फंड, दीर्घकालीन इंटरेस्ट रेट बदलापासून बचाव करण्यासाठी.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eशॉर्ट-टर्म इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e भारत शॉर्ट-टर्म सरकारी सिक्युरिटीजवर आधारित फ्यूचर्स देखील ऑफर करते, जसे की 91-दिवसांचे ट्रेजरी बिल (टी-बिल) किंवा 182-दिवसांचे ट्रेजरी बिल. हे फ्यूचर्स सामान्यपणे व्यापारी आणि फायनान्शियल संस्थांद्वारे शॉर्ट-टर्म इंटरेस्ट रेट चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी किंवा शॉर्ट-टर्म रेट हालचालीचा अंदाज लावण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे वापर :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग इंटरेस्ट रेट रिस्क:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे फायनान्शियल इन्स्टिट्यूशन्स, कॉर्पोरेशन्स आणि इन्व्हेस्टरद्वारे इंटरेस्ट रेट्स मधील चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी व्यापकपणे वापरले जातात. उदाहरणार्थ, मोठ्या लोन दायित्वांसह बँक किंवा कंपन्या संभाव्य इंटरेस्ट रेट वाढीसाठी हेजिंग करून लोन घेण्याचा निश्चित खर्च लॉक करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट बदलांना लक्षणीय एक्सपोजर असलेले बिझनेस (उदा., बँक, पेन्शन फंड, इन्श्युरन्स कंपन्या) वाढत्या कर्ज खर्च किंवा बॉंड प्राईस कमी होण्याचा धोका कमी करून त्यांच्या फायनान्शियल पोझिशन्स स्थिर करण्यासाठी या फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यावसायिक इंटरेस्ट रेट्सच्या भविष्यातील दिशा निर्धारित करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचा वापर करतात. जर एखाद्या ट्रेडरचा असा विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स वाढतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करू शकतात (कमी). जर त्यांना दर कमी होण्याची अपेक्षा असेल तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करू शकतात (लांबी जा).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eस्पेक्युलेटर्स सामान्यपणे कॉन्ट्रॅक्ट्स मॅच्युरिटीसाठी होल्ड करण्याऐवजी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सच्या किंमतीच्या हालचालीतून.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eआर्बिट्रेजर्स फ्यूचर्स मार्केट आणि स्पॉट मार्केट (किंवा विविध फ्यूचर्स मार्केट दरम्यान) दरम्यान किंमतीतील विसंगतीचा शोषण करतात. एकाच वेळी एका मार्केटमध्ये खरेदी करून आणि दुसऱ्या मार्केटमध्ये विक्री करून, ते जोखीम-मुक्त नफा लॉक करू शकतात, जर ट्रान्झॅक्शनचा खर्च किंमतीपेक्षा जास्त नसेल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे लाभ :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग इंटरेस्ट रेट रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स संस्था आणि व्यक्तींना इंटरेस्ट रेट चढ-उतारांना प्रभावीपणे एक्सपोजर मॅनेज करण्याची परवानगी देतात. हे विशेषत: डेब्ट फायनान्सिंगमध्ये सहभागी असलेल्या बिझनेससाठी किंवा ज्यांच्याकडे इंटरेस्ट रेट बदलांशी संवेदनशील इन्व्हेस्टमेंट आहे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e भारतीय सरकारी बाँड्ससाठी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असतात, ज्यामुळे व्यापारी आणि संस्थांना सहज एन्ट्री आणि एक्झिट पॉईंट्स प्रदान केले जातात. लिक्विडिटी हे सुनिश्चित करते की फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स लक्षणीय किंमतीच्या व्यत्ययाशिवाय खरेदी आणि विक्री केली जाऊ शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e अन्य फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स प्रमाणेच, इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स लिव्हरेज ऑफर करतात, ज्यामुळे ट्रेडर्सना लहान प्रारंभिक मार्जिनसह मोठी पोझिशन्स नियंत्रित करण्यास. हे संभाव्य नफा वाढवू शकते, जरी ते नुकसानाची जोखीम देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता आणि नियमन:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) सारख्या नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जे पारदर्शक आणि सुरक्षित ट्रेडिंग वातावरण सुनिश्चित करते. क्लिअरिंग आणि सेटलमेंट यंत्रणा NSE क्लिअरिंग लि. द्वारे हाताळली जाते, ज्यामुळे काउंटरपार्टी रिस्क कमी होते.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सच्या जोखीम :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्समध्ये लिव्हरेजचा वापर संभाव्य लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. जर स्थिती मोठी असेल तर इंटरेस्ट रेट्समधील लहान प्रतिकूल हालचालीमुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सचे मूल्य आर्थिक निर्देशक, सरकारी धोरणे, महागाईच्या अपेक्षा आणि इतर मॅक्रोइकॉनॉमिक घटकांद्वारे प्रभावित होते. या घटकांमधील अनपेक्षित बदल मोठ्या किंमतीतील अस्थिरता निर्माण करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिक्विडिटी रिस्क:\u003c/strong\u003e सरकारी बाँड फ्यूचर्ससाठी मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असताना, काही काँट्रॅक्ट्समध्ये कमी लिक्विडिटी असू शकते, विशेषत: शॉर्ट-टर्म किंवा कमी व्यापकपणे ट्रेड केलेल्या सरकारी सिक्युरिटीजवर आधारित.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eबेसिस रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स प्राईस आणि अंतर्निहित ॲसेटच्या स्पॉट प्राईस दरम्यान फरक असू शकतात, ज्याला आधार रिस्क म्हणून ओळखले जाते. ट्रान्झॅक्शन खर्च, इंटरेस्ट रेट अपेक्षा आणि काँट्रॅक्ट मॅच्युरिटीचा वेळ यासारख्या घटकांमुळे हे फरक उद्भवतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स इंटरेस्ट रेट रिस्क सापेक्ष हेजिंग करण्यासाठी, इंटरेस्ट रेट हालचालींवर स्पेक्युलेट करण्यासाठी आणि बाँड पोर्टफोलिओ कालावधी मॅनेज करण्यासाठी एक शक्तिशाली टूल प्रदान करतात. ते व्यापारी, गुंतवणूकदार आणि वित्तीय संस्थांसाठी लिक्विडिटी, लाभ आणि पारदर्शक बाजारपेठ ऑफर करतात. तथापि, सर्व फायनान्शियल इन्स्ट्रुमेंट प्रमाणेच, ते मार्केट रिस्क, रिस्कचा लाभ घेणे आणि लिक्विडिटी रिस्कसह रिस्क सह येतात, जे काळजीपूर्वक मॅनेज करणे आवश्यक आहे. जटिल आणि अनेकदा अस्थिर इंटरेस्ट रेट वातावरण नेव्हिगेट करू इच्छिणाऱ्या संस्थांसाठी हे फ्यूचर्स आवश्यक आहेत\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});var  resize_66120  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_66120.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022slides-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022slides-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Commodity-Futures?\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.1 कमोडिटी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66122 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png\u0022 alt=\u0022What are Commodity Futures\u0022 width=\u0022869\u0022 height=\u0022885\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3.png 869w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-295x300.png 295w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-768x782.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-50x50.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-98x100.png 98w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-1-3-150x153.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 869px) 100vw, 869px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eफ्यूचर्स हे प्रमाणित फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जेथे दोन पार्टी निर्दिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीवर ॲसेट खरेदी किंवा विक्री करण्यास सहमत आहेत. ते संघटित एक्स्चेंजवर ट्रेड केले जातात आणि कमोडिटी, स्टॉक, इंडायसेस आणि करन्सी सह विविध प्रकारच्या ॲसेटला कव्हर करतात. फ्यूचर्सच्या प्रकारांमध्ये कमोडिटी फ्यूचर्स (उदा., क्रूड ऑईल, गोल्ड), फायनान्शियल फ्यूचर्स, इक्विटी फ्यूचर्स, करन्सी फ्यूचर्स आणि इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स समाविष्ट आहेत. प्रत्येक प्रकार विशिष्ट उद्देश पूर्ण करतो, जसे की हेजिंग, स्पेक्युलेशन किंवा पोर्टफोलिओ विविधता, ज्यामुळे त्यांना फायनान्शियल मार्केटमध्ये वैविध्यपूर्ण साधने बनतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स हे विशिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीत कमोडिटीची विशिष्ट संख्या खरेदी किंवा विक्री करण्यासाठी प्रमाणित करार आहेत. हे काँट्रॅक्ट्स जागतिक स्तरावर मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) किंवा नॅशनल कमोडिटी अँड डेरिव्हेटिव्ह एक्सचेंज (NCDEX) किंवा शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (CME) सारख्या संघटित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात. कमोडिटी फ्यूचर्स प्रामुख्याने उत्पादका, ग्राहक आणि व्यापाऱ्यांद्वारे किंमतीच्या अस्थिरतेपासून बचाव करण्यासाठी किंवा अंतर्निहित कमोडिटीच्या भविष्यातील किंमतीतील हालचालींवर निश्चित करण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित मालमत्ता:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स मधील अंतर्निहित ॲसेट हे भौतिक वस्तू किंवा कच्चा माल आहेत, जे हार्ड कमोडिटी (उदा., तेल, सोने, धातू) आणि सॉफ्ट कमोडिटी (उदा., गहू, कॉफी, कॉटन, पशुधन) मध्ये वर्गीकृत केले जातात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e सामान्य कमोडिटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट निर्दिष्ट करते:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकमोडिटी प्रकार (उदा., कच्चा तेल, सोने, मका).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसंख्या (उदा., 100 बॅरल ऑईल, 1,000 मक्याचे बुशेल).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eडिलिव्हरी तारीख (कराराची मॅच्युरिटी तारीख).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसहमत किंमत (फ्रॅक्ट प्राईस म्हणूनही ओळखली जाते).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्समध्ये मार्जिन ट्रेडिंगचा समावेश होतो, जिथे ट्रेडर्सना केवळ मार्जिन म्हणून काँट्रॅक्ट वॅल्यूची लहान टक्केवारी डिपॉझिट करणे. यामुळे फायदा होण्याची परवानगी मिळते परंतु नुकसानाची जोखीम देखील वाढते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट\u003c/strong\u003e: कमोडिटी कराराच्या अटींनुसार डिलिव्हर केली जाते (कृषी उत्पादने किंवा धातू यासारख्या कमोडिटीसाठी अधिक सामान्य).\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट\u003c/strong\u003e: काँट्रॅक्ट किंमत आणि कालबाह्यतेच्या मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित काँट्रॅक्ट कॅशमध्ये सेटल केला जातो (फायनान्शियल किंवा इंडेक्स फ्यूचर्समध्ये अधिक सामान्य).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे प्रकार:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eएनर्जी फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे क्रूड ऑईल, नैसर्गिक गॅस, गॅसोलाईन आणि हीटिंग ऑईल सारख्या ऊर्जा उत्पादनांवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: भविष्यात डिलिव्हरीसाठी निश्चित किंमतीत 1,000 बारल्स क्रूड ऑईल खरेदी किंवा विक्री करण्याचा करार. किंमतीतील चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी तेल उत्पादक आणि रिफायनर द्वारे ऊर्जा फ्यूचर्स सामान्यपणे वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमेटल्स फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे करार सोने, चांदी आणि प्लॅटिनमसारख्या मौल्यवान धातूंवर तसेच कॉपर, ॲल्युमिनियम आणि झिंक सारख्या बेस मेटल्सवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: सोन्याच्या 100 ओन्स साठीचा करार तीन महिन्यांमध्ये डिलिव्हर केला जाईल. इन्व्हेस्टर अनेकदा महागाई किंवा आर्थिक अनिश्चिततेपासून बचाव करण्यासाठी गोल्ड फ्यूचर्सचा वापर करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eॲग्रीकल्चरल फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे फ्यूचर्स गहू, मका, सोयाबीन, कॉफी, साखर आणि कापूस यासारख्या कृषी वस्तूंवर आधारित आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: शेतकरी कापणीपूर्वी किंमत लॉक-इन करण्यासाठी गहू फ्यूचर्स विकू शकतात, ज्यामुळे किंमती कमी होण्याच्या जोखमीपासून संरक्षण मिळते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलाईव्हस्टॉक फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eया फ्यूचर्समध्ये कॅटल, हाग्स आणि इतर पशुधन प्रॉडक्ट्स समाविष्ट आहेत.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: एक मांस प्रोसेसर बीफच्या चढ-उताराच्या किंमतीपासून बचावासाठी कॅटल फ्यूचर्सचा वापर करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स मधील सहभागी:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eवस्तूंचे उत्पादक आणि ग्राहक किंमतीच्या अस्थिरतेपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यासाठी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, ऑईल उत्पादक भविष्यातील किंमत लॉक-इन करण्यासाठी क्रूड ऑईल फ्यूचर्सची विक्री करू शकतो आणि किंमत कमी होण्याचा धोका कमी करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, भविष्यात खरेदी करण्यासाठी त्यांना स्थिर किंमत सुनिश्चित करण्यासाठी फूड प्रोसेसिंग कंपनी गहू फ्यूचर्स खरेदी करू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेटर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eवस्तूंच्या किंमतीतील बदलांपासून नफा मिळवण्याचे ध्येय असलेले व्यापारी. स्पेक्युलेटर्स कमोडिटीची डिलिव्हरी घेण्याचा विचार करत नाहीत परंतु त्याऐवजी किंमतीच्या हालचालीतून नफा मिळवण्याचे ध.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर व्यापाऱ्याने भविष्यात सोन्याची किंमत वाढण्याची अपेक्षा केली तर व्यापारी गोल्ड फ्यूचर्स खरेदी करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेजर्स\u003c/strong\u003e:\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे मार्केट सहभागी फ्यूचर्स आणि स्पॉट मार्केट (फिजिकल वस्तूंसाठी वास्तविक मार्केट) दरम्यान किंमतीतील विसंगतींचा शोध घेतात आणि या फरकांपासून ट्रेडला नफा देतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग रिस्क:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स किंमतीच्या चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी वापरले जातात. उदाहरणार्थ, एअरलाईन्स एव्हिएशन इंधनाच्या किंमतीला लॉक-इन करण्यासाठी फ्यूएल फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात, तर शेतकरी त्यांच्या पिकांसाठी किंमती लॉक-इन करण्यासाठी क्रॉप फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात, ज्यामुळे त्यांचे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e व्यापारी कमोडिटी किंमतीतील बदलांपासून नफा मिळविण्याची आशा असलेल्या किंमतीच्या हालचालीच्या दिशेने निश्चित करण्यासाठी कमोडिटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. स्पेक्युलेटर्स मार्केटला लिक्विडिटी प्रदान करतात परंतु त्याची अस्थिरता देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत शोध:\u003c/strong\u003e कमोडिटीची भविष्यातील किंमत शोधण्यात फ्यूचर्स मार्केट महत्त्वाची भूमिका बजावतात. फ्यूचर्स प्राईस कमोडिटीची किंमत कशाप्रकारे काँट्रॅक्टच्या कालबाह्य तारखेला असेल याबद्दल मार्केटच्या संमतीला प्रतिबिंबित करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eइन्व्हेस्टमेंट:\u003c/strong\u003e इन्व्हेस्टर कमोडिटी फ्यूचर्सचा वापर त्यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी करू शकतात, विशेषत: मार्केट अनिश्चिततेच्या वेळी. सोन्यासारख्या वस्तू अनेकदा आर्थिक संकटादरम्यान सुरक्षित आश्रय म्हणून पाहिल्या जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे लाभ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स मार्जिन वापरण्याची परवानगी देतात, म्हणजे इन्व्हेस्टर तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह अंतर्निहित कमोडिटीची मोठी रक्कम नियंत्रित करू शकतात. हे संभाव्य रिटर्न वाढवते, परंतु जोखीम देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केट अत्यंत लिक्विड असतात, ज्यामुळे ते त्वरित एन्टर करणे किंवा बाहेर पडणे सोपे होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केटचे नियमन केले जाते आणि पारदर्शक किंमत प्रदान केली जाते, ज्यामुळे सहभागींना मार्केट स्थितींचे मूल्यांकन करणे सोपे होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमहागाईसापेक्ष अडथळा:\u003c/strong\u003e कमोडिटी फ्यूचर्स, विशेषत: सोने आणि ऊर्जेमध्ये, अनेकदा महागाई किंवा करन्सी डेव्हॅल्यूएशन सापेक्ष हेज म्हणून वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकमोडिटी फ्यूचर्सचे जोखीम:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e लाभामुळे रिटर्न वाढू शकतात, तर ते नुकसान देखील वाढवते. अंतर्निहित कमोडिटीमधील लहान किंमतीतील हालचालीमुळे महत्त्वपूर्ण लाभ किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट अस्थिरता:\u003c/strong\u003e भौगोलिक घटना, हवामानाचा पॅटर्न आणि आर्थिक अहवालांसह विस्तृत श्रेणीतील घटकांद्वारे प्रभावित झालेल्या किंमतीमुळे कमोडिटी अत्यंत अस्थिर असू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eडिलिव्हरी रिस्क:\u003c/strong\u003e जर प्रत्यक्ष डिलिव्हरीद्वारे करार सेटल केला असेल तर कमोडिटी प्राप्त करण्यात किंवा डिलिव्हर करण्यात जटिलता असू शकते, विशेषत: लहान इन्व्हेस्टरसाठी.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eकमोडिटी फ्यूचर्स हेजिंगसाठी किंमतीच्या अस्थिरतेपासून हेजिंग करण्यासाठी, भविष्यातील किंमतीच्या हालचालींवर स्पेक्युलेट करण्यासाठी आणि इन्व्हेस्टमेंट पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी आवश्यक साधने आहेत. ते किंमतीच्या शोधासाठी एक यंत्रणा प्रदान करतात आणि मार्केटमध्ये लिक्विडिटी सुनिश्चित करतात. तथापि, समाविष्ट लाभ आणि उच्च अस्थिरतेच्या क्षमतेमुळे, ते महत्त्वपूर्ण जोखीम देखील बाळगतात, ज्यामुळे ते प्रामुख्याने अत्याधुनिक इन्व्हेस्टर किंवा संस्थांसाठी योग्य बनतात ज्यामुळे कमोडिटी किंमतीचे एक्सपोजर मॅनेज करण्याची विशिष्ट आवश्यकता असते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Equity-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.2. इक्विटी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66126 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png\u0022 alt=\u0022Key Features of Equity Futures\u0022 width=\u0022707\u0022 height=\u0022756\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3.png 707w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-281x300.png 281w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-47x50.png 47w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-94x100.png 94w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-2-3-150x160.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 707px) 100vw, 707px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003cp\u003eइक्विटी फ्यूचर्स हे फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जे खरेदीदाराला खरेदी करण्यास किंवा विक्रेत्याला भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित किंमतीवर स्टॉक किंवा स्टॉक इंडेक्सची विशिष्ट संख्या विक्री करण्यास बंधनकारक करतात. पारंपारिक स्टॉक ट्रेडिंगच्या विपरीत, जेथे इन्व्हेस्टर थेट शेअर्स खरेदी आणि विक्री करतात, इक्विटी फ्यूचर्स इन्व्हेस्टर्सना वैयक्तिक स्टॉक किंवा स्टॉक मार्केट इंडेक्सच्या भविष्यातील किंमतीतील हालचाली निर्दिष्ट करण्याची परवानगी देतात. हे करार नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE), US मधील शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (CME) आणि इतर एक्सचेंजवर प्रमाणित आणि ट्रेड केले जातात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित मालमत्ता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eस्टॉक फ्यूचर्स: हे फ्यूचर्स रिलायन्स इंडस्ट्रीज, टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (टीसीएस) किंवा एच डी एफ सी बँक सारख्या वैयक्तिक कंपन्यांच्या स्टॉकवर आधारित आहेत. प्रत्येक करारामध्ये खरेदी किंवा विक्री करावयाच्या स्टॉकच्या शेअर्सची संख्या निर्दिष्ट केली जाते (उदा., 1,000 शेअर्स).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइंडेक्स फ्यूचर्स: हे निफ्टी 50(), सेन्सेक्स किंवा एस\u0026amp;पी500 (यूएस मध्ये) यासारख्या स्टॉक मार्केट इंडायसेसवर आधारित आहेत. इंडेक्स फ्यूचर्स इन्व्हेस्टरना वैयक्तिक स्टॉकशी व्यवहार न करता मार्केटच्या एकूण दिशा निर्धारित करण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसाईझ:\u003c/strong\u003e खरेदीदार किंवा विक्रेत्याने व्यवहार करणे आवश्यक असलेल्या इंडेक्सच्या शेअर्स किंवा युनिट्सची संख्या करार निर्दिष्ट करतो. उदाहरणार्थ, निफ्टी 50 फ्यूचर्सचा एक करार निफ्टी इंडेक्सच्या 50 युनिट्सचे प्रतिनिधित्व करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत:\u003c/strong\u003e करारामध्ये कराराच्या समाप्ती तारखेला व्यापार ज्या किंमतीवर होईल ती किंमत देखील निर्दिष्ट केली जाते. जेव्हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर केले जाते तेव्हा किंमत मान्य केली जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eनिपटारा दिनांक:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची कालबाह्य तारीख असते, जी सामान्यपणे विशिष्ट महिना किंवा तारखेसाठी सेट केली जाते. स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या मार्केट किंमतीवर आधारित करार त्या तारखेला सेटल केला जाईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे इन्व्हेस्टरना पूर्ण काँट्रॅक्ट वॅल्यू आगाऊ भरण्याची गरज नाही. त्याऐवजी, त्यांना मार्जिन डिपॉझिट भरावे लागेल, जे एकूण काँट्रॅक्ट मूल्याचा एक भाग आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसंभाव्य लाभ आणि जोखीम दोन्हींचा लाभ घेणे. उदाहरणार्थ, लिव्हरेजसह, अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या किंमतीमधील लहान हालचालीमुळे इन्व्हेस्टरला मोठा नफा किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e प्रत्यक्ष सेटलमेंटमध्ये, खरेदीदाराला अंतर्निहित स्टॉकची डिलिव्हरी घेणे आवश्यक आहे आणि विक्रेत्याने सेटलमेंट तारखेला स्टॉक डिलिव्हर करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e बहुतांश इक्विटी फ्यूचर्स कॅश-सेटल्ड असतात, म्हणजे फ्यूचर्स प्राईस आणि एक्स्पायर वेळी अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित काँट्रॅक्ट सेटल केला जातो. स्टॉकचे कोणतेही प्रत्यक्ष एक्स्चेंज होत नाही.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे प्रकार:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसिंगल स्टॉक फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे वैयक्तिक स्टॉकवर आधारित फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स आहेत. उदाहरणार्थ, रिलायन्स उद्योगांसाठी सिंगल स्टॉक फ्यूचर काँट्रॅक्ट खरेदीदाराला कराराच्या समाप्ती तारखेवर पूर्वनिर्धारित किंमतीत (किंवा विक्री करण्यासाठी विक्रेता) 1,000 रिलायन्स शेअर खरेदी करण्यास बंधनकारक असेल.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउद्देश: हे करार मुख्यत्वे गुंतवणूकदार आणि व्यापाऱ्यांद्वारे विशिष्ट स्टॉकच्या किंमतीतील हालचाली निर्दिष्ट करण्यासाठी किंवा स्टॉक पोर्टफोलिओमधील किंमतीच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्टॉक इंडेक्स फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहे फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स निफ्टी 50 (भारत), सेन्सेक्स किंवा एस अँड पी 500 (यूएस) सारख्या स्टॉक मार्केट इंडेक्सवर आधारित आहेत. ते ट्रेडर्स आणि इन्व्हेस्टरना वैयक्तिक स्टॉक खरेदी केल्याशिवाय विस्तृत मार्केट किंवा सेक्टरचा एक्सपोजर मिळविण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउद्देश: इंडेक्स फ्यूचर्स हे संस्थात्मक इन्व्हेस्टरमध्ये लोकप्रिय आहेत जे व्यापक मार्केटच्या हालचालीवर हेज किंवा नजर ठेवू इच्छितात, कारण ते एकाच स्टॉकपेक्षा स्टॉकच्या बास्केटचे प्रतिनिधित्व करतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरण: एक निफ्टी50 फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट निफ्टी इंडेक्सच्या 50 युनिट्सचे प्रतिनिधित्व करू शकते. जर निफ्टी इंडेक्स 100 पॉईंट्सने वाढत असेल तर कराराचे खरेदीदाराला लाभ होईल, तर विक्रेत्याला नुकसान होईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्स कसे काम करतात:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, इन्व्हेस्टर किंवा ट्रेडर स्टॉक किंवा इंडेक्सच्या वर्तमान मार्केट प्राईसवर काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत अंतर्निहित ॲसेटच्या किंमतीच्या हालचालीवर आधारित संपूर्ण ट्रेडिंग दिवसभर चढ-उतार करेल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स ट्रेड करण्यासाठी, इन्व्हेस्टरने एक्स्चेंजसह मार्जिन डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे, जे काँट्रॅक्टच्या एकूण मूल्याची टक्केवारी आहे. हे मार्जिन कराराची कामगिरी सुनिश्चित करण्यासाठी तारण म्हणून कार्य करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर ट्रेडरला ₹ 10,00,000 किंमतीचा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करायचा असेल (निफ्टी 50 सारख्या स्टॉक इंडेक्सवर आधारित), तर त्यांना मार्जिन म्हणून केवळ ₹ 1,00,000 डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स दररोज मार्क-टू-मार्केटमध्ये असतात. याचा अर्थ असा की पोझिशनचा नफा किंवा तोटा दररोज मोजला जातो आणि सेटल केला जातो आणि त्यानुसार मार्जिन बॅलन्स ॲडजस्ट केला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर इन्व्हेस्टरच्या मनपसंतमध्ये अंतर्निहित ॲसेटची किंमत जात असेल तर मार्जिन बॅलन्स वाढेल. त्याऐवजी, जर प्राईस इन्व्हेस्टरविरूद्ध बदलली तर मार्जिन बॅलन्स कमी होईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eविपरीत स्थिती घेऊन कालबाह्य तारखेपूर्वी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट बंद केले जाऊ शकते (म्हणजेच, पोझिशन खरेदी केले असल्यास विक्री करणे किंवा पोझिशन विकले असल्यास खरेदी करणे).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर कालबाह्य होईपर्यंत करार केला गेला असेल तर तो प्रत्यक्ष डिलिव्हरी (काही प्रकरणांमध्ये) किंवा कॅश सेटलमेंटद्वारे सेटल केला जाईल (बहुतांश प्रकरणांमध्ये).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइन्व्हेस्टर स्टॉक किंवा इंडायसेसमध्ये प्रतिकूल किंमतीच्या हालचालीच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, रिलायन्स इंडस्ट्रीज स्टॉकमध्ये मोठी स्थिती असलेला इन्व्हेस्टर त्याच्या किंमतीमध्ये संभाव्य घटकांपासून संरक्षण करण्यासाठी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, संस्थात्मक इन्व्हेस्टर विस्तृत मार्केट घटकांपासून हेज करण्यासाठी इंडेक्स फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eट्रेडर स्टॉक किंवा इंडायसेसच्या भविष्यातील किंमतीच्या दिशेने निश्चित करण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करतात. फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स खरेदी करून, ट्रेडर अंतर्निहित स्टॉक किंवा इंडेक्सची किंमत वाढल्यास नफा मिळवू शकतात. त्याऐवजी, फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करून, किंमत कमी झाल्यास ते नफा मिळवू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापारी आर्बिट्रेज धोरणांमध्येही सहभागी होऊ शकतात, जिथे ते एकाच वेळी विविध बाजारपेठांमध्ये (उदा., स्पॉट मार्केट आणि फ्यूचर्स मार्केट) समान मालमत्ता खरेदी आणि विक्री करतात जेणेकरून किंमतीतील विसंगतीपासून नफा मिळतो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलीव्हरेज एक्स्पोजर:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइक्विटी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जात असल्याने, इन्व्हेस्टर स्टॉक किंवा इंडेक्ससाठी लाभदायी एक्सपोजर मिळवू शकतात. उदाहरणार्थ, जर इन्व्हेस्टरचा असा विश्वास असेल की स्टॉक वाढेल, तर ते लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह स्टॉकच्या किंमतीच्या हालचालीचे एक्सपोजर मिळवण्यासाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे फायदे:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट ट्रेडर्सना तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंट (मार्जिन) सह मोठी पोझिशन नियंत्रित करण्याची परवानगी देतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स मार्केट, विशेषत: लोकप्रिय स्टॉक आणि इंडायसेससाठी, अत्यंत लिक्विड असतात, ज्यामुळे पदाच्या सहज प्रवेश आणि बाहेर पडण्यास अनुमती मिळते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंट:\u003c/strong\u003e इक्विटी फ्यूचर्स हेजिंग आणि रिस्क मॅनेजमेंटसाठी प्रभावी साधने आहेत, ज्यामुळे इन्व्हेस्टरना प्रतिकूल मार्केट हालचालींपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यास मदत होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलवचिकता:\u003c/strong\u003e व्यापारी त्यांच्या मार्केट व्ह्यूनुसार शॉर्ट-टर्म किंवा लाँग-टर्म स्ट्रॅटेजीसाठी इक्विटी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइक्विटी फ्यूचर्सचे जोखीम:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये लिव्हरेजचा वापर लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. अंतर्निहित मालमत्तेच्या किंमतीमधील लहान प्रतिकूल बदलामुळे लक्षणीय नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन कॉल्स:\u003c/strong\u003e जर मार्केट ट्रेडरविरूद्ध जात असेल तर त्यांना मार्जिन कॉलचा सामना करावा लागू शकतो, ज्यामुळे त्यांची स्थिती राखण्यासाठी अधिक फंड डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स मार्केट अस्थिरतेसाठी अत्यंत संवेदनशील आहेत. स्टॉकच्या किंमती किंवा इंडायसेसमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ झाल्यामुळे मोठ्या प्रमाणात नफा किंवा नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u0026nbsp;\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027What-are-Currency-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.3. करन्सी फ्यूचर्स म्हणजे काय?\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66123 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png\u0022 alt=\u0022What are Currency Futures\u0022 width=\u0022901\u0022 height=\u0022757\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3.png 901w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-300x252.png 300w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-768x645.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-50x42.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-100x84.png 100w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-3-3-150x126.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 901px) 100vw, 901px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकरन्सी फ्यूचर्स हे प्रमाणित फायनान्शियल काँट्रॅक्ट्स आहेत जे खरेदीदाराला खरेदी करण्यास किंवा विक्रेत्याला विशिष्ट भविष्यातील तारखेला पूर्वनिर्धारित एक्स्चेंज रेटवर करन्सीची विशिष्ट रक्कम विकण्यासाठी बंधनकारक आहेत. हे करार नियामक एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जसे की नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (एनएसई) किंवा मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (एमसीएक्स) किंवा युनायटेड स्टेट्समधील शिकागो मर्कंटाईल एक्सचेंज (सीएमई). करन्सी फ्यूचर्स इन्व्हेस्टर, ट्रेडर्स आणि बिझनेसना दुसऱ्या करन्सीच्या तुलनेत एका करन्सीच्या फ्यूचर वॅल्यूचे हेज किंवा स्पेक्युलेट करण्यास सक्षम करतात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित संपत्ती:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स मधील अंतर्निहित ॲसेट ही विशिष्ट करन्सी जोडी आहे, जसे की USD/INR, EUR/USD, किंवा GBP/USD.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टचे मूल्य दोन करन्सी दरम्यानच्या एक्स्चेंज रेटवर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eसाईझ: करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करावयाच्या अंतर्निहित करन्सीची रक्कम निर्दिष्ट करते. उदाहरणार्थ, USD/INR फ्यूचर्स मार्केटमध्ये, एक काँट्रॅक्ट 1,000 US डॉलर्सचे प्रतिनिधित्व करू शकतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकिंमत: कराराची किंमत ही एक्स्चेंज रेट आहे ज्यावर करन्सी एक्स्चेंज केली जाते. उदाहरणार्थ, जर USD/INR फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत 82.50 असेल, तर याचा अर्थ असा की 1 USD 82.50 INR साठी एक्स्चेंज केले जात आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eसमाप्ती तारीख: करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची कालबाह्य तारीख असते, जी मासिक, तिमाही किंवा विशिष्ट दिवशी असू शकते. खरेदीदार आणि विक्रेता त्या तारखेला करार सेटल करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e बहुतांश करन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स कॅशमध्ये सेटल केले जातात, म्हणजे करन्सीची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी होणार नाही. त्याऐवजी, कराराची किंमत आणि कालबाह्यतेच्या स्पॉट प्राईस मधील फरक रोख स्वरुपात दिला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eप्रत्यक्ष सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e काही करारांमध्ये अंतर्निहित करंसीची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी समाविष्ट असू शकते, परंतु करन्सी साठी फ्यूचर्स मार्केटमध्ये हे कमी सामान्य आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे इन्व्हेस्टरना एकूण काँट्रॅक्ट मूल्याच्या केवळ एक अंश कोलॅटरल म्हणून डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे. यामुळे व्यापाऱ्यांना करन्सी बदलांना फायदेशीर एक्सपोजर मिळण्याची परवानगी मिळते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eतथापि, लाभाचा फायदा संभाव्य नफ्यात वाढ होत असताना, त्यामुळे नुकसानाची जोखीम देखील वाढते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स कसे काम करतात:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्टमध्ये प्रवेश करण्यासाठी, इन्व्हेस्टर किंवा ट्रेडर एकतर वर्तमान फ्यूचर्स किंमतीवर काँट्रॅक्ट खरेदी किंवा विक्री करेल.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर इन्व्हेस्टरचा असा विश्वास असेल की करन्सी चे मूल्य वाढेल, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करतील (लांबी). जर त्यांना विश्वास असेल की मूल्य कमी होईल, तर ते करार विक्री करतील (कमी).\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स ट्रेड करण्यासाठी, ट्रेडरने प्रारंभिक मार्जिन डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे, जे काँट्रॅक्टच्या एकूण मूल्याची लहान टक्केवारी आहे. हा मार्जिन ट्रेडर आणि एक्स्चेंज दोन्ही संभाव्य नुकसानापासून संरक्षित करण्याचा उद्देश आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eमार्जिन आवश्यकता सामान्यपणे कराराच्या संपूर्ण मूल्यापेक्षा कमी असतात, ज्यामुळे व्यापाऱ्यांना तुलनेने लहान भांडवलासह मोठ्या पदांवर नियंत्रण ठेवण्यास अनुमती मिळते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स दररोज मार्क-टू-मार्केट केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित करन्सी जोडीच्या किंमतीतील बदलांवर आधारित प्रत्येक ट्रेडिंग दिवसाच्या शेवटी काँट्रॅक्टचे मूल्य ॲडजस्ट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर मार्केट ट्रेडरच्या बाजूने जात असेल तर त्यांचा मार्जिन बॅलन्स वाढतो. जर मार्केट त्यांच्या विरुद्ध जात असेल तर पोझिशन राखण्यासाठी त्यांना अतिरिक्त फंड (मार्जिन कॉल) डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापारी विपरीत ट्रान्झॅक्शनमध्ये एन्टर करून कालबाह्य तारखेपूर्वी त्यांची पदे बंद करू शकतात (उदा., जर त्यांनी करार खरेदी केला तर ते स्थान बंद करण्यासाठी त्याच कराराची विक्री करू शकतात).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर कालबाह्य होईपर्यंत पोझिशन होल्ड केले असेल तर ती कराराची किंमत आणि सेटलमेंटच्या वेळी प्रचलित स्पॉट मार्केट प्राईस दरम्यानच्या फरकावर आधारित कॅशमध्ये सेटल केली जाईल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्स चे वापर:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहेजिंग:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eकॉर्पोरेट्स आणि बहुराष्ट्रीय कंपन्या फॉरेन एक्स्चेंज रिस्क सापेक्ष हेज करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्स वापरतात. उदाहरणार्थ, यूएसला वस्तूंची निर्यात करणारी भारतीय कंपनी अनुकूल एक्स्चेंज रेट लॉक करण्यासाठी आणि भविष्यात कमकुवत यूएसडीच्या जोखमीपासून संरक्षण करण्यासाठी यूएसडी/आयएनआर फ्यूचर्सची विक्री करू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eत्याचप्रमाणे, आयात दायित्वे असलेल्या कंपन्या प्रतिकूल करन्सी चढ-उतारांच्या जोखमीपासून बचाव करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eट्रेडर एक्सचेंज रेट्सच्या भविष्यातील दिशा निर्धारित करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करतात. उदाहरणार्थ, जर व्यापाऱ्याचा असा विश्वास असेल की भारतीय रुपया (INR) US डॉलर (USD) विरुद्ध प्रशंसनीय असेल तर ते USD/INR फ्यूचर्स खरेदी करू शकतात. याउलट, जर त्यांना विश्वास असेल की रु. ची किंमत कमी होईल, तर ते करार विक्री करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी फ्यूचर्स जटिल फॉरेन एक्स्चेंज मार्केटमध्ये सहभागी न होता एक्स्चेंज रेट्स मधील बदलांपासून नफा मिळविण्याचा मार्ग प्रदान करतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eआर्बिट्रेजर्स स्पॉट मार्केट आणि फ्यूचर्स मार्केट दरम्यान किंवा विविध फ्यूचर्स एक्स्चेंज दरम्यान किंमतीतील फरक शोषण करण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा वापर करतात. या स्ट्रॅटेजीमध्ये सामान्यपणे एका मार्केटमध्ये करन्सी फ्यूचर्स खरेदी करणे आणि रिस्क-फ्री नफा लॉक करण्यासाठी दुसऱ्या मार्केटमध्ये त्याच कराराची विक्री करणे समाविष्ट आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपोर्टफोलिओ विविधता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइन्व्हेस्टर आणि फंड मॅनेजर त्यांच्या पोर्टफोलिओमध्ये विविधता आणण्यासाठी करन्सी फ्यूचर्सचा टूल म्हणून वापर करतात. करन्सी फ्यूचर्स भौगोलिक राजकीय किंवा आर्थिक घटनांपासून हेज म्हणून कार्य करू शकतात जे विशिष्ट देश किंवा करन्सीवर परिणाम करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सचे लाभ:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eएक्सचेंज रेट रिस्क सापेक्ष हायजिंग:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स हा एक्सचेंज रेट्स मधील प्रतिकूल हालचालींपासून स्वत:चे संरक्षण करण्यासाठी बिझनेस आणि इन्व्हेस्टरसाठी एक प्रभावी मार्ग आहे, ज्यामुळे अधिक फायनान्शियल स्थिरता सुनिश्चित होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स लिव्हरेज ऑफर करतात, ट्रेडर्सना तुलनेने लहान प्रारंभिक इन्व्हेस्टमेंटसह मोठी पोझिशन्स नियंत्रित करण्याची परवानगी देतात, जे रिटर्न वाढवू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे अत्यंत लिक्विड असतात, विशेषत: USD, EUR, GBP, JPY आणि INR सारख्या प्रमुख करन्सी साठी. ही लिक्विडिटी पदाच्या सहज प्रवेश आणि बाहेर पडण्यास अनुमती देते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता आणि नियमन:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जे किंमतीमध्ये पारदर्शकता सुनिश्चित करते आणि काउंटरपार्टी डिफॉल्टची जोखीम कमी करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकमी व्यवहार खर्च:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्ससाठी ट्रान्झॅक्शन खर्च सामान्यपणे स्पॉट फॉरेक्स ट्रेडिंग किंवा फॉरवर्ड काँट्रॅक्ट्सपेक्षा कमी असतात, ज्यामुळे ते व्यापारी आणि बिझनेससाठी आकर्षक पर्याय बनतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eकरन्सी फ्यूचर्सचे रिस्क:\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स मधील लिव्हरेजचा वापर लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. एक्सचेंज रेटमधील लहान प्रतिकूल हालचालीमुळे लक्षणीय नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी मार्केट अस्थिर असू शकतात, ज्यामध्ये आर्थिक डाटा, भौगोलिक घटना, केंद्रीय बँक धोरणे आणि मार्केट भावना यांसह विस्तृत श्रेणीतील घटकांद्वारे प्रभावित किंमती प्रभावित होतात. या घटकांमुळे अचानक आणि अप्रत्याशित किंमतीतील हालचाली निर्माण होऊ शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन कॉल्स:\u003c/strong\u003e जर अंतर्निहित करन्सीची किंमत ट्रेडरच्या स्थितीविरूद्ध जात असेल तर त्यांना मार्जिन कॉल प्राप्त होऊ शकतो, ज्यासाठी त्यांना पोझिशन राखण्यासाठी अतिरिक्त फंड डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिक्विडिटी रिस्क:\u003c/strong\u003e प्रमुख करन्सी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असताना, लहान किंवा कमी ट्रेड केलेल्या करन्सी जोडी कमी लिक्विडिटीचा अनुभव घेऊ शकतात, ज्यामुळे पोझिशन्स एन्टर करणे किंवा बाहेर पडणे अधिक कठीण होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट रिस्क:\u003c/strong\u003e करन्सी फ्यूचर्स सामान्यपणे कॅशमध्ये सेटल केले जातात, परंतु प्रत्यक्ष डिलिव्हरीचा समावेश असलेल्यांसाठी, सेटलमेंटमध्ये समस्या असू शकतात, विशेषत: लहान इन्व्हेस्टरसाठी ज्यांना अंतर्निहित करन्सीची डिलिव्हरी घेण्याची इच्छा नाही.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eकरन्सी फ्यूचर्स हे शक्तिशाली टूल्स आहेत जे ट्रेडर, बिझनेस आणि इन्व्हेस्टरना करन्सी रिस्क हेज, स्पेक्युलेट आणि मॅनेज करण्याची क्षमता प्रदान करतात. हे करार एक्सचेंज रेट हालचालींचा लाभ घेण्याची परवानगी देतात, जे संभाव्य नफा वाढवू शकतात परंतु महत्त्वपूर्ण जोखीम देखील सादर करू शकतात. ते कमी ट्रान्झॅक्शन खर्च आणि लिक्विडिटीसह अनेक फायदे ऑफर करत असताना, संबंधित जोखीम मॅनेज करू शकणाऱ्या अनुभवी मार्केट सहभागींसाठी ते सर्वात योग्य आहेत. कोणत्याही फायनान्शियल इन्स्ट्रुमेंट प्रमाणेच, करन्सी फ्यूचर्स प्रभावीपणे वापरण्यासाठी मार्केट आणि त्याच्या डायनॅमिक्सची सर्वसमावेशक समज महत्त्वाची आहे.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Interest-Rate-Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e4.4  \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cimg loading=\u0022lazy\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-66125 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png\u0022 alt=\u0022\u0022 width=\u0022924\u0022 height=\u0022660\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2.png 924w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-300x214.png 300w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-768x549.png 768w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-50x36.png 50w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-100x71.png 100w, https://www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/01/New-course-4-2-150x107.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 924px) 100vw, 924px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे फायनान्शियल डेरिव्हेटिव्ह आहेत जे ट्रेडर्सना भारतीय फायनान्शियल मार्केटमधील इंटरेस्ट रेट्सच्या भविष्यातील दिशेने हेज किंवा स्पेक्युलेट करण्यास अनुमती देतात. हे फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स सरकारी सिक्युरिटीजच्या अंतर्निहित इंटरेस्ट रेट्सवर आधारित आहेत, जसे की 10-वर्ष सरकार (जीओआय) बाँड्स किंवा 3-महिन्या ट्रेझरी बिल सारख्या शॉर्ट-टर्म रेट्स. इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) सारख्या नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात आणि बिझनेस, बँक, इन्व्हेस्टर आणि फायनान्शियल इन्स्टिट्यूशन्ससाठी इंटरेस्ट रेट रिस्क मॅनेज करण्याचा मार्ग प्रदान करतात.\u003c/p\u003e\u003ch3\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सची प्रमुख वैशिष्ट्ये :\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eअंतर्निहित संपत्ती:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eअंतर्निहित ॲसेट इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स सामान्यपणे सरकारी बाँड किंवा डेब्ट इन्स्ट्रुमेंट असतात. सर्वात सामान्य प्रकारचा इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे 10-वर्ष सरकार (जीओआय) बाँड किंवा शॉर्ट-टर्म सरकारी सिक्युरिटी (जसे की 91-दिवसांचे ट्रेजरी बिल) वर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eफ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत या अंतर्निहित ॲसेट्सवर इंटरेस्ट रेट (उत्पन्न) द्वारे निर्धारित केली जाते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकरार तपशील:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकाँट्रॅक्ट साईझ:\u003c/strong\u003e 10-वर्ष भारत सरकारच्या बाँड फ्यूचर्ससाठी स्टँडर्ड काँट्रॅक्ट साईझ सामान्यपणे ₹ 2,000,000 (₹2 दशलक्ष) मूल्य असलेले बाँड्स आहे. सिंगल फ्यूचर्स काँट्रॅक्टचे मूल्य बाँडच्या वर्तमान मार्केट किंमतीवर अवलंबून असते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकिंमत कोटेशन:\u003c/strong\u003e अंतर्निहित बाँड किंवा सिक्युरिटीवरील उत्पन्नाच्या संदर्भात फ्यूचर्स किंमत कोट केली जाते. इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत ही इंटरेस्ट रेट्सच्या विपरीत बदलते: जेव्हा इंटरेस्ट रेट्स वाढतात, तेव्हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्टची किंमत कमी होते आणि जेव्हा इंटरेस्ट रेट्स कमी होतात, तेव्हा काँट्रॅक्टची किंमत वाढते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकालबाह्य तारीख:\u003c/strong\u003e भारतीय सरकारी बाँड्सवरील फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सची सामान्यपणे तीन महिन्यांची मॅच्युरिटी असते, ज्यामध्ये तिमाही समाप्ती (मार्च, जून, सप्टेंबर आणि डिसेंबर) साठी ट्रेड केले जाणारे काँट्रॅक्ट्स असतात. कालबाह्यतेनंतर, सहमत फ्यूचर्स प्राईस आणि अंतर्निहित बाँडची वास्तविक प्रचलित प्राईस यामधील फरक कॅशमध्ये सेटल केला जातो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eसेटलमेंट:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eकॅश सेटलमेंट:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स सामान्यपणे कॅशमध्ये सेटल केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित बाँड्सची प्रत्यक्ष डिलिव्हरी नाही. कराराची किंमत (इंटरेस्ट रेट) आणि कराराच्या कालबाह्यतेच्या वेळी अंतर्निहित मालमत्तेच्या प्रचलित बाजार किंमतीमधील फरकावर आधारित करार सेटल केला जातो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकॅश सेटलमेंट हा फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट प्राईस आणि बाँड किंवा डेब्ट इन्स्ट्रुमेंटची वास्तविक मार्केट प्राईस दरम्यानचा निव्वळ फरक आहे, जो नफा किंवा तोटात असलेल्या ट्रेडरला देय केला जातो.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स मार्जिनवर ट्रेड केले जातात, म्हणजे ट्रेडर्सना केवळ एकूण काँट्रॅक्ट वॅल्यूचा अंश कोलॅटरल म्हणून डिपॉझिट करणे आवश्यक आहे. यामुळे व्यापाऱ्यांना त्यांच्यापेक्षा मोठी पदे घेण्याची परवानगी मिळते, अन्यथा संभाव्य रिटर्न (तसेच जोखीम) वाढविण्यास सक्षम असतील.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eमार्जिन आवश्यकता एक्सचेंजद्वारे सेट केल्या जातात आणि पोझिशनच्या साईझ आणि अंतर्निहित ॲसेटच्या अस्थिरतेवर आधारित बदलतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स कसे काम करतात :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपोझिशन एन्टर करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यापाऱ्या भविष्यातील इंटरेस्ट रेट हालचालीवर निश्चित करण्यासाठी किंवा इंटरेस्ट रेट रिस्क सापेक्ष हेज करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट मध्ये प्रवेश करतात. जर एखाद्या ट्रेडरचा असा विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स वाढतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करतील (शॉर्ट पोझिशन घेऊन). जर त्यांना विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स कमी होतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करतील (लाँग पोझिशन घेऊन).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर एखाद्या व्यापाऱ्याने 10-वर्षाच्या भारत सरकारच्या बाँडवरील उत्पन्न वाढण्याची अपेक्षा केली तर ते बाँडच्या किंमतीतील अपेक्षित घसरणीपासून नफा मिळविण्यासाठी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्जिन आवश्यकता:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स ट्रेडिंगमध्ये सहभागी होण्यासाठी, ट्रेडर्सना मार्जिन अकाउंट राखणे आवश्यक आहे. मार्जिन ही फ्यूचर्स मार्केटमध्ये पोझिशन उघडण्यासाठी आवश्यक पैशांची रक्कम आहे आणि सामान्यपणे एकूण काँट्रॅक्ट वॅल्यूची लहान टक्केवारी असते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eउदाहरणार्थ, जर एखाद्या ट्रेडरला ₹2 दशलक्ष किंमतीचे बाँड्स नियंत्रित करायचे असेल तर त्यांना पोझिशन घेण्यासाठी केवळ मार्जिन (उदा., काँट्रॅक्ट मूल्याच्या 5 - 10%) डिपॉझिट करणे आवश्यक असू शकते. मार्जिन आवश्यकता मार्केट स्थिती आणि एक्सचेंज पॉलिसीवर आधारित बदलांच्या अधीन आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट-आधारित:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स दररोज मार्केटमध्ये चिन्हांकित केले जातात, म्हणजे अंतर्निहित ॲसेटच्या मूल्यातील बदलांवर आधारित पोझिशनचे मूल्य दररोज पुन्हा कॅल्क्युलेट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर मार्केट ट्रेडरच्या स्थितीच्या बाजूने जात असेल तर त्यांचे मार्जिन अकाउंट क्रेडिट केले जाते. याउलट, जर मार्केट स्थितीच्या विरुद्ध जात असेल तर ट्रेडर्स मार्जिन अकाउंट डेबिट केले जाते.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00224\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्थिती बंद करणे किंवा सेटल करणे:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eविरोधी ट्रान्झॅक्शनमध्ये एन्टर करून कराराच्या समाप्तीपूर्वी व्यापारी त्यांची स्थिती बंद करू शकतात (जर ते सुरुवातीला विकले किंवा जर त्यांनी सुरुवातीला खरेदी केले असेल तर खरेदी करणे). हे कोणतेही नफा किंवा नुकसान लॉक-इन करण्यास मदत करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर समाप्तीपूर्वी पोझिशन बंद नसेल तर ते कॅशमध्ये सेटल केले जाईल. अंतिम सेटलमेंट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट प्राईस आणि अंतर्निहित सरकारी बाँड किंवा सिक्युरिटीच्या वास्तविक मार्केट प्राईस मधील फरकावर आधारित आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे प्रकार :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003e10-वर्ष भारत सरकार बाँड फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e हे फ्यूचर्स भारत सरकारच्या 10-वर्षाच्या बाँड्सच्या उत्पन्नावर आधारित आहेत. या बाँड्सवरील उत्पन्नाद्वारे फ्यूचर्स किंमत निर्धारित केली जाते. या प्रकारचा करार संस्थात्मक गुंतवणूकदारांद्वारे मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो, जसे की बँका आणि पेन्शन फंड, दीर्घकालीन इंटरेस्ट रेट बदलापासून बचाव करण्यासाठी.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eशॉर्ट-टर्म इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स:\u003c/strong\u003e भारत शॉर्ट-टर्म सरकारी सिक्युरिटीजवर आधारित फ्यूचर्स देखील ऑफर करते, जसे की 91-दिवसांचे ट्रेजरी बिल (टी-बिल) किंवा 182-दिवसांचे ट्रेजरी बिल. हे फ्यूचर्स सामान्यपणे व्यापारी आणि फायनान्शियल संस्थांद्वारे शॉर्ट-टर्म इंटरेस्ट रेट चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी किंवा शॉर्ट-टर्म रेट हालचालीचा अंदाज लावण्यासाठी वापरले जातात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे वापर :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग इंटरेस्ट रेट रिस्क:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे फायनान्शियल इन्स्टिट्यूशन्स, कॉर्पोरेशन्स आणि इन्व्हेस्टरद्वारे इंटरेस्ट रेट्स मधील चढ-उतारांपासून बचाव करण्यासाठी व्यापकपणे वापरले जातात. उदाहरणार्थ, मोठ्या लोन दायित्वांसह बँक किंवा कंपन्या संभाव्य इंटरेस्ट रेट वाढीसाठी हेजिंग करून लोन घेण्याचा निश्चित खर्च लॉक करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eइंटरेस्ट रेट बदलांना लक्षणीय एक्सपोजर असलेले बिझनेस (उदा., बँक, पेन्शन फंड, इन्श्युरन्स कंपन्या) वाढत्या कर्ज खर्च किंवा बॉंड प्राईस कमी होण्याचा धोका कमी करून त्यांच्या फायनान्शियल पोझिशन्स स्थिर करण्यासाठी या फ्यूचर्सचा वापर करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00222\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eस्पेक्युलेशन:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eव्यावसायिक इंटरेस्ट रेट्सच्या भविष्यातील दिशा निर्धारित करण्यासाठी इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचा वापर करतात. जर एखाद्या ट्रेडरचा असा विश्वास असेल की इंटरेस्ट रेट्स वाढतील, तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स विक्री करू शकतात (कमी). जर त्यांना दर कमी होण्याची अपेक्षा असेल तर ते फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट खरेदी करू शकतात (लांबी जा).\u003c/li\u003e\u003cli\u003eस्पेक्युलेटर्स सामान्यपणे कॉन्ट्रॅक्ट्स मॅच्युरिटीसाठी होल्ड करण्याऐवजी फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सच्या किंमतीच्या हालचालीतून.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003col start=\u00223\u0022\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eआर्बिट्रेज:\u003c/strong\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eआर्बिट्रेजर्स फ्यूचर्स मार्केट आणि स्पॉट मार्केट (किंवा विविध फ्यूचर्स मार्केट दरम्यान) दरम्यान किंमतीतील विसंगतीचा शोषण करतात. एकाच वेळी एका मार्केटमध्ये खरेदी करून आणि दुसऱ्या मार्केटमध्ये विक्री करून, ते जोखीम-मुक्त नफा लॉक करू शकतात, जर ट्रान्झॅक्शनचा खर्च किंमतीपेक्षा जास्त नसेल.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सचे लाभ :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eहायजिंग इंटरेस्ट रेट रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स संस्था आणि व्यक्तींना इंटरेस्ट रेट चढ-उतारांना प्रभावीपणे एक्सपोजर मॅनेज करण्याची परवानगी देतात. हे विशेषत: डेब्ट फायनान्सिंगमध्ये सहभागी असलेल्या बिझनेससाठी किंवा ज्यांच्याकडे इंटरेस्ट रेट बदलांशी संवेदनशील इन्व्हेस्टमेंट आहे त्यांच्यासाठी महत्त्वाचे आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eरोकडसुलभता:\u003c/strong\u003e भारतीय सरकारी बाँड्ससाठी फ्यूचर्स मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असतात, ज्यामुळे व्यापारी आणि संस्थांना सहज एन्ट्री आणि एक्झिट पॉईंट्स प्रदान केले जातात. लिक्विडिटी हे सुनिश्चित करते की फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स लक्षणीय किंमतीच्या व्यत्ययाशिवाय खरेदी आणि विक्री केली जाऊ शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज:\u003c/strong\u003e अन्य फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्स प्रमाणेच, इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स लिव्हरेज ऑफर करतात, ज्यामुळे ट्रेडर्सना लहान प्रारंभिक मार्जिनसह मोठी पोझिशन्स नियंत्रित करण्यास. हे संभाव्य नफा वाढवू शकते, जरी ते नुकसानाची जोखीम देखील वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eपारदर्शकता आणि नियमन:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स हे नॅशनल स्टॉक एक्सचेंज (NSE) सारख्या नियमित एक्सचेंजवर ट्रेड केले जातात, जे पारदर्शक आणि सुरक्षित ट्रेडिंग वातावरण सुनिश्चित करते. क्लिअरिंग आणि सेटलमेंट यंत्रणा NSE क्लिअरिंग लि. द्वारे हाताळली जाते, ज्यामुळे काउंटरपार्टी रिस्क कमी होते.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्सच्या जोखीम :\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिव्हरेज रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्समध्ये लिव्हरेजचा वापर संभाव्य लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवू शकतो. जर स्थिती मोठी असेल तर इंटरेस्ट रेट्समधील लहान प्रतिकूल हालचालीमुळे मोठ्या प्रमाणात नुकसान होऊ शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eमार्केट रिस्क:\u003c/strong\u003e इंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स काँट्रॅक्ट्सचे मूल्य आर्थिक निर्देशक, सरकारी धोरणे, महागाईच्या अपेक्षा आणि इतर मॅक्रोइकॉनॉमिक घटकांद्वारे प्रभावित होते. या घटकांमधील अनपेक्षित बदल मोठ्या किंमतीतील अस्थिरता निर्माण करू शकतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eलिक्विडिटी रिस्क:\u003c/strong\u003e सरकारी बाँड फ्यूचर्ससाठी मार्केट सामान्यपणे लिक्विड असताना, काही काँट्रॅक्ट्समध्ये कमी लिक्विडिटी असू शकते, विशेषत: शॉर्ट-टर्म किंवा कमी व्यापकपणे ट्रेड केलेल्या सरकारी सिक्युरिटीजवर आधारित.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cstrong\u003eबेसिस रिस्क:\u003c/strong\u003e फ्यूचर्स प्राईस आणि अंतर्निहित ॲसेटच्या स्पॉट प्राईस दरम्यान फरक असू शकतात, ज्याला आधार रिस्क म्हणून ओळखले जाते. ट्रान्झॅक्शन खर्च, इंटरेस्ट रेट अपेक्षा आणि काँट्रॅक्ट मॅच्युरिटीचा वेळ यासारख्या घटकांमुळे हे फरक उद्भवतात.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003eइंटरेस्ट रेट फ्यूचर्स इंटरेस्ट रेट रिस्क सापेक्ष हेजिंग करण्यासाठी, इंटरेस्ट रेट हालचालींवर स्पेक्युलेट करण्यासाठी आणि बाँड पोर्टफोलिओ कालावधी मॅनेज करण्यासाठी एक शक्तिशाली टूल प्रदान करतात. ते व्यापारी, गुंतवणूकदार आणि वित्तीय संस्थांसाठी लिक्विडिटी, लाभ आणि पारदर्शक बाजारपेठ ऑफर करतात. तथापि, सर्व फायनान्शियल इन्स्ट्रुमेंट प्रमाणेच, ते मार्केट रिस्क, रिस्कचा लाभ घेणे आणि लिक्विडिटी रिस्कसह रिस्क सह येतात, जे काळजीपूर्वक मॅनेज करणे आवश्यक आहे. जटिल आणि अनेकदा अस्थिर इंटरेस्ट रेट वातावरण नेव्हिगेट करू इच्छिणाऱ्या संस्थांसाठी हे फ्यूचर्स आवश्यक आहेत\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});var  resize_66120  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_66120.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022videos-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022videos-tab\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022yt_iframe\u0022\u003e\u003ciframe title=\u0022YouTube video player\u0022 src=\u0022https://www.youtube.com/embed/-qyxvx9gfbs?rel=0\u0022 width=\u0022560\u0022 height=\u0022315\u0022 frameborder=\u00220\u0022 allowfullscreen=\u0022allowfullscreen\u0022\u003e\u003c/iframe\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u003cp\u003e5paisa चे FnO 360 हे फ्यूचर्स आणि ऑप्शन्स (F\u0026amp;O) ट्रेडिंग सुलभ करण्यासाठी ट्रेडर्ससाठी डिझाईन केलेले ॲडव्हान्स्ड डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म आहे\u003c/p\u003e","protected":false},"author":1,"featured_media":11245,"parent":66063,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-66296","markets","type-markets","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/markets"}],"about":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/types/markets"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/users/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/comments?post=66296"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66341,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66296/revisions/66341"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/markets/66063"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/media/11245"}],"wp:attachment":[{"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/media?parent=66296"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-json/wp/v2/categories?post=66296"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https://api.w.org/{rel}","templated":true}]}}