{"id":75503,"date":"2025-10-29T15:44:43","date_gmt":"2025-10-29T10:14:43","guid":{"rendered":"https://www.5paisa.com/finschool/?post_type=markets\u0026#038;p=75503"},"modified":"2025-10-29T15:46:39","modified_gmt":"2025-10-29T10:16:39","slug":"natural-gas","status":"publish","type":"markets","link":"https://www.5paisa.com/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/natural-gas/","title":{"rendered":"Natural Gas"},"content":{"rendered":"\u003cdiv data-elementor-type=\u0022wp-post\u0022 data-elementor-id=\u002275503\u0022 class=\u0022elementor elementor-75503\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-23ba90b elementor-section-full_width tab_container elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u002223ba90b\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b6a6f9f\u0022 data-id=\u0022b6a6f9f\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003csection class=\u0022elementor-section elementor-inner-section elementor-element elementor-element-e0f864e elementor-section-full_width elementor-section-height-default elementor-section-height-default\u0022 data-id=\u0022e0f864e\u0022 data-element_type=\u0022section\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-container elementor-column-gap-wide\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-7efb245 chapters_list\u0022 data-id=\u00227efb245\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-33d4575 elementor-widget elementor-widget-shortcode\u0022 data-id=\u002233d4575\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022shortcode.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-shortcode\u0022\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0022#post_chapters a[href*=\u0027\u0022  +  location.pathname  + \u0022\u0027]\u0022).addClass(\u0022current\u0022);})\u003c/script\u003e\u003cdiv class=\u0022desktop_chapters\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022post_chapters\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022post_chapters-heading\u0022\u003eप्रकरणे\u003c/div\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/currency-commodity-and-government-securities/\u0022\u003eकरन्सी मार्केट बेसिक्स \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/reference-rates-and-impacts-of-events/\u0022\u003eसंदर्भ दर\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/impact-of-events-and-interest-rate-parity/\u0022\u003eइव्हेंट आणि इंटरेस्ट रेट्स समानता\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/usd-inr-pair/\u0022\u003eUSD/INR जोडी\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/understanding-futures-calendar/\u0022\u003eफ्यूचर्स कॅलेंडर\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/eur-gbp-and-jpy/\u0022\u003eEUR, GBP आणि JPY\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/an-overview-of-commodities-market/\u0022\u003eकमोडिटी मार्केट \u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/gold-part-1/\u0022\u003eगोल्ड पार्ट-1\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/gold-part-2/\u0022\u003eगोल्ड -पार्ट 2\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/silver/\u0022\u003eचांदी\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/crude-oil/\u0022\u003eक्रूड ऑईल\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/crude-oil-part-2/\u0022\u003eक्रूड ऑईल -पार्ट 2\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/crude-oil-part-3/\u0022\u003eक्रूड ऑईल-पार्ट 3\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/copper-and-aluminium/\u0022\u003eकॉपर आणि ॲल्युमिनियम\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/lead-and-nickel/\u0022\u003eलीड आणि निकल\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/cardamom-and-mentha-oil/\u0022\u003eइलायची आणि मेंटा ऑईल\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/natural-gas/\u0022\u003eनॅचरल गॅस\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/commodity-options/\u0022\u003eकमोडिटी पर्याय\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/cross-currency-pairs/\u0022\u003eक्रॉस करन्सी पेअर्स\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/government-securities/\u0022\u003eसरकारी सिक्युरिटीज\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/electricity-derivatives/\u0022\u003eइलेक्ट्रिसिटी डेरिव्हेटिव्ह\u003c/a\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022chapters_toggle\u0022 title=\u0022chapters\u0022\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022open_chapters\u0022\u003e\u003cspan\u003eप्रकरणे पाहा\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003ca title=\u0022chapters\u0022 href=\u0022#\u0022 id=\u0022close_chapters\u0022 style=\u0022display:none;\u0022\u003e\u003cspan\u003eअध्याय लपवा\u003c/span\u003e\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u0026nbsp;\u003ci class=\u0022fa fa-chevron-right\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003c/a\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript\u003ejQuery(document).ready(function(){jQuery(\u0027.chapters_toggle #open_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u00220px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022200px\u0022);})jQuery(\u0027.chapters_toggle #close_chapters\u0027).click(function(e){e.preventDefault();jQuery(\u0027.desktop_chapters\u0027).css(\u0022left\u0022,\u0022-480px\u0022);jQuery(\u0027#open_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022block\u0022);jQuery(\u0027#close_chapters\u0027).css(\u0022display\u0022,\u0022none\u0022);//jQuery(\u0027.chapters_toggle\u0027).css(\u0022width\u0022,\u0022100%\u0022);})});\u003c/script\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-column elementor-col-50 elementor-inner-column elementor-element elementor-element-93f371b tabs_contents\u0022 data-id=\u002293f371b\u0022 data-element_type=\u0022column\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-wrap elementor-element-populated\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-element elementor-element-90f6d06 market_content_tabs elementor-widget elementor-widget-eael-adv-tabs\u0022 data-id=\u002290f6d06\u0022 data-element_type=\u0022widget\u0022 data-widget_type=\u0022eael-adv-tabs.default\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022elementor-widget-container\u0022\u003e\u003cdiv data-scroll-on-click=\u0022no\u0022 data-scroll-speed=\u0022300\u0022 id=\u0022eael-advance-tabs-90f6d06\u0022 class=\u0022eael-advance-tabs eael-tabs-horizontal eael-tab-auto-active \u0022 data-tabid=\u002290f6d06\u0022\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-nav \u0022\u003e\u003cul class=\u0022eael-tab-inline-icon\u0022 role=\u0022tablist\u0022\u003e\u003cli id=\u0022study\u0022 class=\u0022active-default eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022true\u0022 data-tab=\u00221\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u00220\u0022 aria-controls=\u0022study-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-edit\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eअभ्यास\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022slides\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00222\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022slides-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022fas fa-book-open\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eस्लाईड्स\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003cli id=\u0022videos\u0022 class=\u0022 eael-tab-item-trigger eael-tab-nav-item\u0022 aria-selected=\u0022false\u0022 data-tab=\u00223\u0022 role=\u0022tab\u0022 tabindex=\u0022-1\u0022 aria-controls=\u0022videos-tab\u0022 aria-expanded=\u0022false\u0022\u003e\u003ci class=\u0022far fa-eye\u0022\u003e\u003c/i\u003e\u003cspan class=\u0022eael-tab-title title-after-icon\u0022\u003eव्हिडिओ\u003c/span\u003e\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv class=\u0022eael-tabs-content\u0022\u003e\u003cdiv id=\u0022study-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item active-default\u0022 data-title-link=\u0022study-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Natural Gas\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.1 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनैसर्गिक गॅस: मूळ, विकास आणि शोध\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cem\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Exams-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Exams-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e इशा, आम्ही क्रूड ऑईलला कव्हर केले आहे, परंतु मी ऐकत राहतो की नैसर्गिक गॅस तितकेच महत्त्वाचे आहे. ते काय वेगळे बनवते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e चांगला प्रश्न. नैसर्गिक गॅस तेल आणि कोळशापेक्षा स्वच्छ आहे आणि त्याचा वापर वीज, उष्णता, स्वयंपाक-समान खतांसाठी केला जातो. हे बहुतेकदा मिथेन आहे आणि कमी उत्सर्जनासह जळते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e तर ते ऊर्जा संक्रमणाचा भाग आहे का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e अचूकपणे. तसेच, याचा आकर्षक इतिहास आहे-प्राचीन ग्रीक मंदिरांपासून ते चीनमधील बांबू पाईपलाईन्स पर्यंत. आज, भारतासह ही जागतिक कमोडिटी वाढती भूमिका बजावत आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e आणि ते MCX वरही ट्रेड केले जाते का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e होय, आणि हे सर्वात अस्थिर ऊर्जा करारांपैकी एक आहे. हवामान, स्टोरेज डाटा आणि जागतिक मागणी सर्व त्याच्या किंमतीवर परिणाम करतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eउशिरा परंतु आवश्यक अध्याय\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eया मॉड्यूलमध्ये नैसर्गिक गॅस उशीर झाला असू शकतो, परंतु जागतिक ऊर्जा आणि कमोडिटीज लँडस्केपमध्ये त्याचे महत्त्व हे विशेषत: व्यापाऱ्यांसाठी एक आवश्यक विषय बनवते. आम्ही आधीच क्रूड ऑईलचा शोध घेतला असला तरी, नैसर्गिक गॅस त्याच्या अद्वितीय मार्केट वर्तन, औद्योगिक प्रासंगिकता आणि ऊर्जा संक्रमणात वाढती भूमिका यामुळे त्याचे स्वत:चे स्पॉटलाईट पात्र आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनॅचरल गॅस म्हणजे काय?\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eNatural gas is a naturally occurring hydrocarbon gas, primarily composed of methane (CH₄). It is a non-renewable fossil fuel, formed deep within the Earth over millions of years. Known for its clean-burning properties, natural gas is widely used for electricity generation, residential heating, cooking, and as a feed-stock in fertilizers and petrochemicals. Its versatility and relatively lower carbon emissions compared to coal and oil have made it a key player in the global shift toward cleaner energy.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eभूतकाळाची झलक\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅसची कथा प्राचीनतेत सुरू होते. जवळपास 1000 बी.सी., प्राचीन ग्रीसमधील माउंट परनाससवर पृथ्वीच्या क्रस्टमधून नैसर्गिक वायू पडला आणि स्वत:च इग्नायटेड झाला. ग्रीक्सचा असा विश्वास आहे की ही शाश्वत ज्वाला दैवी होती आणि त्याच्या आसपासच्या दिल्लीमध्ये अपोलोचे मंदिर बांधले गेले, कदाचित नैसर्गिक गॅससह सुरुवातीचे एन्काउंटर रेकॉर्ड केले गेले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e500 बी.सी. पर्यंत, चीनने नैसर्गिक गॅस सीप्स शोधले आणि त्यास वाहतुकीसाठी बांबू पाईपलाईन्स वापरणे सुरू केले. ते सीवॉटर उकळविण्यासाठी गॅसचा वापर करतात, ज्यामुळे औद्योगिक उपयोगाचे प्रारंभिक उदाहरण पीण्यायोग्य पाणी उत्पन्न होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e1785 पर्यंत जलद पुढे, आणि ग्रेट ब्रिटन व्यावसायिकरित्या नैसर्गिक गॅस वापरणारा पहिला देश बनला, जो कोळसातून, लाईट स्ट्रीट लॅम्प आणि लाईटहाऊस पर्यंत प्राप्त झाला. हे उपयुक्तता म्हणून नैसर्गिक गॅसची सुरुवात चिन्हांकित करते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनैसर्गिक गॅस कसा तयार केला जातो\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eप्राचीन जैविक पदार्थ, वनस्पती आणि सागरी जीवांच्या विघटनापासून नैसर्गिक गॅस उद्भवतो, जे अवसादाच्या स्तरांत दफन करण्यात आले होते. लाखो वर्षांपासून, उष्णता आणि दाबाने या सामग्रीला कोळसा, कच्चे तेल आणि नैसर्गिक गॅसमध्ये बदलले. गॅस एकतर खडकाळात स्थलांतरित झाला किंवा शेल लेयर्समध्ये फसला, ज्यामुळे जलाशय बनते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eत्याच्या कच्चा स्वरूपात, नैसर्गिक गॅस रंगहीन, गंधहीन आणि स्वादिष्ट आहे, ज्यामुळे गंभीर सुरक्षा जोखीम निर्माण होते. लीक्स शोधण्यायोग्य बनविण्यासाठी, उत्पादक मर्कॅप्टन जोडतात, जे मजबूत सल्फर सारख्या गंधासह एक संयुग आहे, ज्यामुळे गॅस लीक्स ओळखणे धोकादायक होण्यापूर्वी सोपे होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eएक्सप्लोरेशन आणि एक्स्ट्रॅक्शन\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅस शोधण्याची प्रक्रिया तेल शोधण्यासारखीच आहे. संभाव्य राखीव ओळखण्यासाठी भूतशास्त्रज्ञ ऑनशोर आणि ऑफशोर दोन्ही भूकंपीय सर्वेक्षण करतात. जर डाटा आशाजनक असेल तर अन्वेषणात्मक चांगल्या प्रकारे तयार केले जाते. जर व्यवहार्य प्रमाण आढळले आणि अर्थशास्त्र अनुकूल असेल तर उत्पादन विहिरी स्थापित केले जातात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eहायड्रॉलिक फ्रॅक्चरिंग (फ्रॅकिंग) आणि हॉरिझॉन्टल ड्रिलिंग सारख्या आधुनिक एक्स्ट्रॅक्शन तंत्रांनी विशेषत: शेल फॉर्मेशन्समध्ये मोठ्या प्रमाणात राखीव ठेवली आहेत. या तंत्रज्ञानांनी युनायटेड स्टेट्स सारख्या देशांना नैसर्गिक वायूच्या निव्वळ निर्यातदारांमध्ये रूपांतरित केले आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eजागतिक गॅस मार्केटमध्ये भारताची भूमिका\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eभारत नैसर्गिक वायूचे 7th सर्वात मोठे उत्पादक म्हणून रँक आहे, जे जागतिक उत्पादनाच्या जवळपास 2.5% योगदान देते. प्रमुख उत्पादन क्षेत्रांमध्ये आसाम, गुजरात, आंध्र प्रदेश आणि कृष्णा-गोदावरी खोऱ्यातील ऑफशोर क्षेत्रांचा समावेश होतो. भारताच्या गॅसचा महत्त्वपूर्ण भाग वीज निर्मिती, औद्योगिक उष्णता, एलपीजी ब्लेंडिंग आणि खतांच्या क्षेत्रात फीड-स्टॉक म्हणून वापरला जातो.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअलीकडील माईलस्टोन हा ONGC द्वारे संचालित KG-DWN-98/2 डीप-वॉटर प्रोजेक्ट आहे, जो प्रति दिवस पीकवर 15 दशलक्ष स्टँडर्ड क्यूबिक मीटर उत्पन्न करण्याची अपेक्षा आहे. हा प्रकल्प एलएनजी आयात कमी करण्यासाठी आणि ऊर्जा सुरक्षा वाढविण्यासाठी भारताच्या व्यापक धोरणाचा भाग आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eव्यापारातील नैसर्गिक वायू\u003c/p\u003e\u003cp\u003eव्यापाऱ्यांसाठी, नैसर्गिक वायू हे सर्वात अस्थिर ऊर्जा करारांपैकी एक आहे. किंमती विविध घटकांमुळे प्रभावित होतात, ज्यामध्ये समाविष्ट आहे:\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहवामानाचे नमुने, विशेषत: उत्तर अमेरिका आणि युरोपमधील हिवाळ्याची मागणी.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eU.S. एनर्जी इन्फॉर्मेशन ॲडमिनिस्ट्रेशन (EIA) कडून स्टोरेज डाटा.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eपुरवठा साखळीवर परिणाम करणारे भू-राजकीय तणाव.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी मधील चढउतार, विशेषत: भारतीय ट्रेडर्ससाठी USD-INR.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eऔद्योगिक आणि निर्यात मागणी, विशेषत: खते आणि रसायनांसारख्या क्षेत्रांतील.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eए नोटेबल मार्केट इव्हेंट: अमरंथ ॲडव्हायजर्स कोसळतात\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e2006 मध्ये अमरंथ सल्लागारांच्या पतनाचा उल्लेख न करता नैसर्गिक वायू व्यापारावर कोणतीही चर्चा पूर्ण होत नाही. नैसर्गिक वायू फ्यूचर्सवर अत्यंत फायदेशीर बेट्समुळे हेज फंड काही आठवड्यांमध्ये $6 अब्ज पेक्षा जास्त गमावला. फंडचे ट्रेडर, ब्रायन हंटर यांनी किंमती वाढण्याची अपेक्षा ठेवून मोठ्या पोझिशन्स घेतली होती, परंतु हवामानाच्या अंदाज आणि मार्केट सेंटिमेंटमध्ये अचानक बदल झाल्यामुळे आपत्तीजनक नुकसान झाले. हा इव्हेंट रेकॉर्डमधील सर्वात मोठ्या हेज फंड अयशस्वीतेपैकी एक आहे आणि अस्थिर कमोडिटीमध्ये ओव्हर एक्सपोजरच्या जोखीमांविषयी सावधगिरीची कथा म्हणून काम करतो.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027The Amaranth Collapse\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e17.2 –\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eअमरंथ कोसळणे: नैसर्गिक वायू व्यापारात सावधगिरीची भूमिका\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch3 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/New-entries-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/New-entries-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003cp\u003e2000 च्या सुरुवातीला, अमरंथ ॲडव्हायजर्स हेज फंड वर्ल्डमध्ये रायझिंग स्टार म्हणून उदयास आले. ग्रीनविच, कनेक्टिकटमध्ये आधारित, कन्व्हर्टिबल आर्बिट्रेज आणि मर्जर प्ले पासून ते लिव्हरेज्ड ॲसेट्स आणि एनर्जी ट्रेडिंग पर्यंत अनेक स्ट्रॅटेजीज मध्ये फंड ऑपरेट केला जातो. मध्य-2006 पर्यंत, अमरंथ $9 अब्ज पॉवरहाऊसमध्ये वाढले होते, नफ्याच्या आक्रमक पुनर्गुंतवणूक आणि यशस्वी ट्रेडच्या स्ट्रिंगला धन्यवाद.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eजेव्हा पूर्वी डॉईश बँकसह साजरा केलेला नैसर्गिक गॅस ट्रेडर ब्रायन हंटर, टीममध्ये सहभागी झाला तेव्हा फंडच्या एनर्जी डेस्कला प्रामुख्य मिळाले. त्याच्या बोल्ड डायरेक्शनल बेट्स आणि एनर्जी मार्केटच्या सखोल समजूतीसाठी ओळखले जाणारे, हंटरने आधीच लाखो बोनस आणि आऊट-साईझ रिटर्न देण्यासाठी प्रतिष्ठा कमावली होती. अमरांथ येथे, त्याचा विजेता स्ट्रीक सुरू ठेवला. एप्रिल 2006 पर्यंत, या फंडाने $2 अब्ज नफ्याची नोंद केली होती, जी मुख्यत्वे हंटरच्या नैसर्गिक गॅस पोझिशन्सद्वारे चालली जाते. इन्व्हेस्टर आणि मॅनेजमेंट यांना त्यांच्या कामगिरीमुळे आकर्षित केले गेले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eपरंतु पृष्ठभागाच्या खाली, धोरण अधिक जोखमीचे बनत होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eसेट-अप: हवामान आणि पुरवठ्यावर हाय-स्टेक बाजी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक वायूचे जागतिक स्तरावर व्यापार होत असले तरी प्रादेशिकरित्या किंमत आणि लॉजिस्टिकदृष्ट्या मर्यादित आहे. क्रूड तेलाच्या विपरीत, सप्लाय-डिमांड मिसमॅच संतुलित करण्यासाठी ते खंडांमध्ये सहजपणे वाहतूक केले जाऊ शकत नाही. यामुळे इन्व्हेंटरी लेव्हल, हवामानाचा अंदाज आणि हंगामी मागणीसाठी अत्यंत संवेदनशील बनते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eहंटरचा विश्वास होता की U.S. गॅस इन्व्हेंटरीज वाढत आहेत, ज्यामुळे सामान्यपणे किंमती कमी होतील. तथापि, त्यांनी कठोर हिवाळी किंवा हरिकेन इव्हेंटची देखील अपेक्षा केली - जसे की 2005 मध्ये Katrina आणि Rita चक्रीवादळामुळे पुरवठा बाधित होऊ शकतो आणि किंमती वाढू शकतात. त्याच्या दृष्टीकोनामध्ये आत्मविश्वासाने, त्यांनी अनेक कालबाह्यतेमध्ये लीवरेज फ्यूचर्स पोझिशन्सचे जटिल वेब तयार केले, जे शॉर्ट-टर्म डिप आणि लाँग-टर्म स्पाइक दोन्हीकडून नफा मिळविण्यासाठी डिझाईन केलेले आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eअनरॅव्हलिंग: जेव्हा निसर्ग ट्रेडला विरोध करतो\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eदुर्दैवाने अमरंथसाठी, हवामानाने सहकार्य केले नाही. अपेक्षित हरिकेन कधीही भौतिक होत नाहीत आणि हिवाळा अपेक्षेपेक्षा सौम्य असल्याचे दिसून आले. यादरम्यान, नैसर्गिक गॅस पुरवठा मजबूत होता आणि किंमती कमी होण्यास सुरुवात झाली.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eमार्केट $5.50 च्या मानसशास्त्रीय सहाय्य पातळीपेक्षा खाली कोसळल्याने, घाबरून गेला. दीर्घ पोझिशन्स कमी होण्यास सुरुवात झाली, ज्यामुळे नैसर्गिक गॅसच्या किंमतीमध्ये 20% सिंगल-डे कमी झाली. अमरंथच्या पदांवर मोठ्या प्रमाणात प्रभाव पडला आणि त्याचा सर्वाधिक फायदा झाला.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअजूनही त्याच्या शोधनिबंधात आत्मविश्वास, शिकारी दुप्पट. नुकसान रिकव्हर करण्याच्या प्रयत्नात त्याच्या भांडवलाच्या 8 पट पर्यंत फंड आक्रमकपणे उधार घेतला. परंतु बाजारपेठेत घसरण सुरूच राहिली आणि दबाव असह्य झाला. सप्टेंबर 2006 पर्यंत, अमरंथ यांना लिक्विडेट करण्यास भाग पाडले गेले, ज्यामुळे फायनान्शियल इतिहासात सर्वात मोठ्या हेज फंड कोसळण्यापैकी $6 अब्ज पेक्षा जास्त नुकसान झाले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eधडा: सर्वात जास्त रिस्क मॅनेजमेंट\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअमरंथ प्रकरण हे एक कठोर रिमाइंडर आहे की कोणत्याही दोषीला योग्य रिस्क मॅनेजमेंटचा पर्याय असू शकत नाही. अनुभव आणि डाटा द्वारे समर्थित सर्वात अत्याधुनिक धोरणे देखील अप्रत्याशित व्हेरिएबल्सचा सामना करू शकतात, विशेषत: नैसर्गिक गॅस सारख्या अस्थिर मार्केटमध्ये.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकोअर टेकअवे सोपे परंतु गहन आहे: लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवते आणि कठोर रिस्क नियंत्रणाशिवाय, एकही चुकीची गणना देखील आपत्तीजनक असू शकते. रिस्क मॅनेजमेंट केवळ एक सुरक्षा जाळी नाही, तर ट्रेडिंगमध्ये दीर्घकालीन सर्व्हायवलचा पाया आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eआपण पुढे जात असताना, पुढील मॉड्यूल संपूर्णपणे रिस्क आणि ट्रेडिंग सायकॉलॉजीवर लक्ष केंद्रित करेल, शिस्त कशी निर्माण करावी, एक्सपोजर कसे मॅनेज करावे आणि अनिश्चिततेच्या बाबतीत लवचिकता कसे विकसित करावे हे जाणून घेईल.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Natural Gas Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.3 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनॅचरल गॅस फ्यूचर्स: काँट्रॅक्ट स्ट्रक्चर आणि जागतिक प्रभाव\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cem\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080\u0022\u003e\u003cstrong\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Search-engines-bro.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Search-engines-bro.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e इशा, मी उत्सुक आहे-MCX वर नॅचरल गॅस काँट्रॅक्ट कसे काम करते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e हे ₹ प्रति एमएमबीटीयू मध्ये कोट केले आहे, 1,250 एमएमबीटीयू च्या लॉट साईझसह. प्रत्येक टिक ₹0.10 आहे, त्यामुळे ते ₹125 प्रति टिक आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e आणि किंमत काय चालते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e बहुतेक जागतिक घटक - यूएस वेदर, इन्व्हेंटरी डाटा, हरिकेन आणि क्रूड ऑईल ट्रेंड. MCX काँट्रॅक्ट NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सवर बारकाईने नजर ठेवते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e त्यामुळे हवामान तपासणे हे धोरणाचा भाग आहे का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e पूर्णपणे. ट्रेडिंग करण्यापूर्वी, ईआयए रिपोर्ट्स, वादळ अलर्ट आणि हंगामी अंदाज पाहा. नैसर्गिक गॅस जागतिक संकेतांवर जलद प्रतिक्रिया देते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eMCX नैसर्गिक गॅस करार समजून घेणे\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनॅचरल गॅस हे MCX वर सर्वात सक्रियपणे ट्रेड केलेले एनर्जी काँट्रॅक्ट्सपैकी एक आहे, जे उच्च लिक्विडिटी आणि शार्प इंट्राडे मूव्हमेंट्स ऑफर करते. या कराराची रचना जागतिक बेंचमार्क-विशेषत: NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सला मिरर करण्यासाठी केली गेली आहे, जेव्हा भारतीय रुपयांमध्ये सेटल केले जात आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75480 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1.png\u0022 alt=\u0022Chapter 16- Image 1\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eMCX वर नॅचरल गॅस फ्यूचर्स काँट्रॅक्टसाठी नवीनतम स्पेसिफिकेशन्स येथे दिले आहेत (ऑक्टोबर 2025):\u003c/p\u003e\u003ctable\u003e\u003ctbody\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमापदंड\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eतपशील\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eकिंमतीचा कोट\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹per दशलक्ष ब्रिटिश थर्मल युनिट (mmBtu)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eलॉट साईझ\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e1,250 एमएमबीटीयू\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eटिक साईझ\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹0.10\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eP\u0026amp;L प्रति टिक\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹125\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eसमाप्ती तारीख\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eप्रत्येक महिन्याची 25 तारीख\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eडिलिव्हरी युनिट\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e10,000 एमएमबीटीयू\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eडिलिव्हरी लोकेशन\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eहजीरा, गुजरात\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003c/tbody\u003e\u003c/table\u003e\u003cp\u003eऑक्टोबर 2025 पर्यंत, नोव्हेंबर करार जवळपास ₹218.60/mmBtu ट्रेडिंग करीत आहे, ज्यामुळे करार मूल्य बनते:\u003c/p\u003e\u003cp\u003eआवश्यक एनआरएमएल मार्जिन अंदाजे ₹41,000 आहे, जे काँट्रॅक्ट मूल्याच्या जवळपास 15% आहे. MIS मार्जिन (इंट्राडे ट्रेडसाठी) जवळपास ₹20,500, किंवा 7.5% आहे. हे मार्जिन लेव्हल काँट्रॅक्टची अस्थिरता आणि जागतिक संवेदनशीलता दर्शविते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eकाँट्रॅक्ट लाईफसायकल आणि परिचय लॉजिक\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75481 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2.png\u0022 alt=\u0022image 2\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eMCX चार महिन्यांच्या फॉरवर्ड सायकलसह प्रत्येक महिन्याला नवीन नैसर्गिक गॅस करार सुरू करते. उदाहरणार्थ, ऑक्टोबर 2025, फेब्रुवारी 2026 मध्ये करार सुरू केला जातो. प्रत्येक करार आठवड्याच्या दिवसाची पर्वा न करता महिन्याच्या 25 तारखेला कालबाह्य होईल.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eही रचना ट्रेडर्सना धोरणात्मक स्थितीसाठी लिक्विडिटी किंवा दूर-महिन्याच्या करारासाठी जवळच्या करारामध्ये निवडण्याची परवानगी देते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eजागतिक संबंध: MCX वर्सिज NYMEX\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eजरी नैसर्गिक गॅस ही जागतिक कमोडिटी असली तरी, त्याची भारतीय फ्यूचर्स किंमत देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय दोन्ही घटकांद्वारे प्रभावित होते. MCX काँट्रॅक्ट खाली चार्टमध्ये दाखवल्याप्रमाणे एनवायएमईएक्स हेन्री हब बेंचमार्कला जवळून ट्रॅक करते:\u003c/p\u003e\u003cp\u003eस्पष्टपणे, दोन्ही करार एकत्र येतात, जागतिक इन्व्हेंटरी डाटा, हवामानाच्या अंदाज आणि भौगोलिक राजकीय घडामोडींवर प्रतिक्रिया देतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75482 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3.png\u0022 alt=\u0022image 3\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eकिंमतीच्या हालचालीचे प्रमुख चालक\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअनेक जागतिक इव्हेंट नायमेक्सवर आणि एक्स्टेंशनद्वारे नैसर्गिक गॅसच्या किंमतीवर प्रभाव टाकतात, MCX:\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eUS इन्व्हेंटरी रिपोर्ट्स:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003eEIA कडून साप्ताहिक डाटा दर्शविते की किती गॅस संग्रहित केला जातो. इन्व्हेंटरीमध्ये वाढ सामान्यपणे किंमतीत घट करते, तर ड्रॉडाउन अधिक मागणी दर्शविते आणि किंमती वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eयूएस हवामान स्थिती\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e: US हा नैसर्गिक गॅसचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे. कठोर हिवाळ्यात हीटिंगची मागणी वाढते, इन्व्हेंटरी कमी होते आणि किंमत जास्त होते. याउलट, सौम्य हवामान मागणी कमी करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eहरिकेन ॲक्टिव्हिटी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e: मेक्सिकोच्या आखातीतील हरिकेन उत्पादन आणि पुरवठा साखळीत व्यत्यय आणू शकतात. जर वादळ येत असेल तर व्यापारी अनेकदा पुरवठा धक्क्याच्या अपेक्षेत दीर्घकाळ राहतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eक्रूड ऑईलची किंमत:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003eनैसर्गिक गॅस हा कच्च्या तेलाचा स्वच्छ आणि स्वस्त पर्याय आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, दोघांनी मजबूत संबंध दाखवले आहेत, तथापि अलीकडील महिन्यांमध्ये LNG निर्यात आणि प्रादेशिक मागणी बदलामुळे फरक दिसून आला आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eहवामान-लिटरली पाहा\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅसमध्ये ट्रेड करण्यापूर्वी, आम्हाला हवामानाचा अंदाज, इन्व्हेंटरी अपडेट्स आणि स्टॉर्म अलर्ट तपासणे योग्य आहे. हे घटक अनेकदा प्रमुख किंमतीच्या हालचाली पूर्वी असतात. उदाहरणार्थ, सप्टेंबर 2025 मध्ये, सौम्य हरिकेन हंगाम आणि मजबूत इन्व्हेंटरी बिल्डअपने क्रूड ऑईलच्या वाढत्या किंमती असूनही किंमती ₹220/mmBtu पेक्षा कमी ठेवल्या.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Key-Takeaways\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.4 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमुख्य टेकअवे\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Warning-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Warning-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eनॅचरल गॅस हे स्वच्छ बर्न करणारे फॉसिल इंधन आहे, जे वीज निर्मिती, हीटिंग आणि औद्योगिक ॲप्लिकेशन्समध्ये वापरले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eप्राचीन ग्रीस पासून ते फटाके आणि हॉरिझॉन्टल ड्रिलिंगद्वारे आधुनिक शेल एक्स्ट्रॅक्शन पर्यंतचा समृद्ध इतिहास आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eआसाम, गुजरात आणि कृष्णा-गोदावरी खोऱ्यातील प्रमुख क्षेत्रांसह भारत हा 7 वा सर्वात मोठा उत्पादक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनैसर्गिक गॅस अत्यंत अस्थिर आहे, हवामान, स्टोरेज डाटा आणि भू-राजकीय घटनांमुळे प्रभावित होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eअमरंथ ॲडव्हायजर्स कोसळणे ही एक सावधगिरीची कथा आहे, जी स्पष्ट करते की फायदा आणि खराब रिस्क मॅनेजमेंट फंड कसे नष्ट करू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMCX नैसर्गिक गॅस करार ₹per mmBtu मध्ये कोट केले जातात, ज्याची साईझ 1,250 mmBtu आणि ₹125 प्रति टिक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML साठी मार्जिन जवळपास 15% आणि MIS साठी 7.5% आहे, जे कराराची अस्थिरता दर्शविते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMCX किंमती NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सला बारकाईने ट्रॅक करतात, ज्यामुळे भारतीय व्यापाऱ्यांसाठी जागतिक डाटा आवश्यक बनतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eप्रमुख किंमत चालकांमध्ये US इन्व्हेंटरी रिपोर्ट, हवामानाचा अंदाज, हरिकेन आणि क्रूड ऑईल ट्रेंडचा समावेश होतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eयशस्वी ट्रेडिंगसाठी जागतिक संकेतांवर देखरेख करणे आवश्यक आहे, विशेषत: US हिवाळ्यातील अंदाज आणि ईआयए इन्व्हेंटरी अपडेट्स.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide05\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Fun-Activity\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e17.5 \u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eफन ॲक्टिव्हिटी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Questions-bro.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Questions-bro.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eतुम्ही MCX वर अनेक नैसर्गिक वायू फ्युचर्स ट्रेड करण्याची योजना बनवत आहात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमार्केट स्नॅपशॉट:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eलॉट साईझ: 1,250 एमएमबीटीयू\u003c/li\u003e\u003cli\u003eवर्तमान किंमत: ₹218.60/mmBtu\u003c/li\u003e\u003cli\u003eटिक साईझ: ₹0.10\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML मार्जिन: 15%\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMIS मार्जिन: 7.5%\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eप्रश्न:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003eकाँट्रॅक्ट मूल्य म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eएनआरएमएल मार्जिन म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eआवश्यक एमआयएस मार्जिन म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर किंमत ₹0.80 पर्यंत वाढली तर तुमचा नफा काय आहे?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर किंमत ₹0.40 पर्यंत कमी झाली तर तुमचे नुकसान काय आहे?\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e उत्तरे:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003eकाँट्रॅक्ट मूल्य = ₹218.60 × 1,250 = ₹2,73,250\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML मार्जिन = 15% × ₹2,73,250 = ₹40,987.50\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMIS मार्जिन = 7.5% × ₹2,73,250 = ₹20,493.75\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनफा = ₹0.80 x 1,250 = ₹1,000\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनुकसान = ₹0.40 × 1,250 = ₹500\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});jQuery(\u0027.text_slider_goto5\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  4);});var  resize_75474  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_75474.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022slides-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022slides-tab\u0022\u003e\u003cp\u003e\u003cdiv class=\u0027white\u0027 style=\u0027background:rgb(255, 255, 255); border:solid 0px rgb(255, 255, 255); border-radius:0px; padding:0px 0px 0px 1px;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider\u0027 class=\u0027owl-carousel sa_owl_theme owl-pagination-true\u0027 data-slider-id=\u0027text_slider\u0027 style=\u0027visibility: visible;visibility:visible;\u0027\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide01\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Natural Gas\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.1 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनैसर्गिक गॅस: मूळ, विकास आणि शोध\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003cem\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Exams-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Exams-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e इशा, आम्ही क्रूड ऑईलला कव्हर केले आहे, परंतु मी ऐकत राहतो की नैसर्गिक गॅस तितकेच महत्त्वाचे आहे. ते काय वेगळे बनवते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e चांगला प्रश्न. नैसर्गिक गॅस तेल आणि कोळशापेक्षा स्वच्छ आहे आणि त्याचा वापर वीज, उष्णता, स्वयंपाक-समान खतांसाठी केला जातो. हे बहुतेकदा मिथेन आहे आणि कमी उत्सर्जनासह जळते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e तर ते ऊर्जा संक्रमणाचा भाग आहे का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e अचूकपणे. तसेच, याचा आकर्षक इतिहास आहे-प्राचीन ग्रीक मंदिरांपासून ते चीनमधील बांबू पाईपलाईन्स पर्यंत. आज, भारतासह ही जागतिक कमोडिटी वाढती भूमिका बजावत आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e आणि ते MCX वरही ट्रेड केले जाते का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e होय, आणि हे सर्वात अस्थिर ऊर्जा करारांपैकी एक आहे. हवामान, स्टोरेज डाटा आणि जागतिक मागणी सर्व त्याच्या किंमतीवर परिणाम करतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eउशिरा परंतु आवश्यक अध्याय\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eया मॉड्यूलमध्ये नैसर्गिक गॅस उशीर झाला असू शकतो, परंतु जागतिक ऊर्जा आणि कमोडिटीज लँडस्केपमध्ये त्याचे महत्त्व हे विशेषत: व्यापाऱ्यांसाठी एक आवश्यक विषय बनवते. आम्ही आधीच क्रूड ऑईलचा शोध घेतला असला तरी, नैसर्गिक गॅस त्याच्या अद्वितीय मार्केट वर्तन, औद्योगिक प्रासंगिकता आणि ऊर्जा संक्रमणात वाढती भूमिका यामुळे त्याचे स्वत:चे स्पॉटलाईट पात्र आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनॅचरल गॅस म्हणजे काय?\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eNatural gas is a naturally occurring hydrocarbon gas, primarily composed of methane (CH₄). It is a non-renewable fossil fuel, formed deep within the Earth over millions of years. Known for its clean-burning properties, natural gas is widely used for electricity generation, residential heating, cooking, and as a feed-stock in fertilizers and petrochemicals. Its versatility and relatively lower carbon emissions compared to coal and oil have made it a key player in the global shift toward cleaner energy.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eभूतकाळाची झलक\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅसची कथा प्राचीनतेत सुरू होते. जवळपास 1000 बी.सी., प्राचीन ग्रीसमधील माउंट परनाससवर पृथ्वीच्या क्रस्टमधून नैसर्गिक वायू पडला आणि स्वत:च इग्नायटेड झाला. ग्रीक्सचा असा विश्वास आहे की ही शाश्वत ज्वाला दैवी होती आणि त्याच्या आसपासच्या दिल्लीमध्ये अपोलोचे मंदिर बांधले गेले, कदाचित नैसर्गिक गॅससह सुरुवातीचे एन्काउंटर रेकॉर्ड केले गेले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e500 बी.सी. पर्यंत, चीनने नैसर्गिक गॅस सीप्स शोधले आणि त्यास वाहतुकीसाठी बांबू पाईपलाईन्स वापरणे सुरू केले. ते सीवॉटर उकळविण्यासाठी गॅसचा वापर करतात, ज्यामुळे औद्योगिक उपयोगाचे प्रारंभिक उदाहरण पीण्यायोग्य पाणी उत्पन्न होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e1785 पर्यंत जलद पुढे, आणि ग्रेट ब्रिटन व्यावसायिकरित्या नैसर्गिक गॅस वापरणारा पहिला देश बनला, जो कोळसातून, लाईट स्ट्रीट लॅम्प आणि लाईटहाऊस पर्यंत प्राप्त झाला. हे उपयुक्तता म्हणून नैसर्गिक गॅसची सुरुवात चिन्हांकित करते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनैसर्गिक गॅस कसा तयार केला जातो\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eप्राचीन जैविक पदार्थ, वनस्पती आणि सागरी जीवांच्या विघटनापासून नैसर्गिक गॅस उद्भवतो, जे अवसादाच्या स्तरांत दफन करण्यात आले होते. लाखो वर्षांपासून, उष्णता आणि दाबाने या सामग्रीला कोळसा, कच्चे तेल आणि नैसर्गिक गॅसमध्ये बदलले. गॅस एकतर खडकाळात स्थलांतरित झाला किंवा शेल लेयर्समध्ये फसला, ज्यामुळे जलाशय बनते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eत्याच्या कच्चा स्वरूपात, नैसर्गिक गॅस रंगहीन, गंधहीन आणि स्वादिष्ट आहे, ज्यामुळे गंभीर सुरक्षा जोखीम निर्माण होते. लीक्स शोधण्यायोग्य बनविण्यासाठी, उत्पादक मर्कॅप्टन जोडतात, जे मजबूत सल्फर सारख्या गंधासह एक संयुग आहे, ज्यामुळे गॅस लीक्स ओळखणे धोकादायक होण्यापूर्वी सोपे होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eएक्सप्लोरेशन आणि एक्स्ट्रॅक्शन\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅस शोधण्याची प्रक्रिया तेल शोधण्यासारखीच आहे. संभाव्य राखीव ओळखण्यासाठी भूतशास्त्रज्ञ ऑनशोर आणि ऑफशोर दोन्ही भूकंपीय सर्वेक्षण करतात. जर डाटा आशाजनक असेल तर अन्वेषणात्मक चांगल्या प्रकारे तयार केले जाते. जर व्यवहार्य प्रमाण आढळले आणि अर्थशास्त्र अनुकूल असेल तर उत्पादन विहिरी स्थापित केले जातात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eहायड्रॉलिक फ्रॅक्चरिंग (फ्रॅकिंग) आणि हॉरिझॉन्टल ड्रिलिंग सारख्या आधुनिक एक्स्ट्रॅक्शन तंत्रांनी विशेषत: शेल फॉर्मेशन्समध्ये मोठ्या प्रमाणात राखीव ठेवली आहेत. या तंत्रज्ञानांनी युनायटेड स्टेट्स सारख्या देशांना नैसर्गिक वायूच्या निव्वळ निर्यातदारांमध्ये रूपांतरित केले आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eजागतिक गॅस मार्केटमध्ये भारताची भूमिका\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eभारत नैसर्गिक वायूचे 7th सर्वात मोठे उत्पादक म्हणून रँक आहे, जे जागतिक उत्पादनाच्या जवळपास 2.5% योगदान देते. प्रमुख उत्पादन क्षेत्रांमध्ये आसाम, गुजरात, आंध्र प्रदेश आणि कृष्णा-गोदावरी खोऱ्यातील ऑफशोर क्षेत्रांचा समावेश होतो. भारताच्या गॅसचा महत्त्वपूर्ण भाग वीज निर्मिती, औद्योगिक उष्णता, एलपीजी ब्लेंडिंग आणि खतांच्या क्षेत्रात फीड-स्टॉक म्हणून वापरला जातो.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअलीकडील माईलस्टोन हा ONGC द्वारे संचालित KG-DWN-98/2 डीप-वॉटर प्रोजेक्ट आहे, जो प्रति दिवस पीकवर 15 दशलक्ष स्टँडर्ड क्यूबिक मीटर उत्पन्न करण्याची अपेक्षा आहे. हा प्रकल्प एलएनजी आयात कमी करण्यासाठी आणि ऊर्जा सुरक्षा वाढविण्यासाठी भारताच्या व्यापक धोरणाचा भाग आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eव्यापारातील नैसर्गिक वायू\u003c/p\u003e\u003cp\u003eव्यापाऱ्यांसाठी, नैसर्गिक वायू हे सर्वात अस्थिर ऊर्जा करारांपैकी एक आहे. किंमती विविध घटकांमुळे प्रभावित होतात, ज्यामध्ये समाविष्ट आहे:\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eहवामानाचे नमुने, विशेषत: उत्तर अमेरिका आणि युरोपमधील हिवाळ्याची मागणी.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eU.S. एनर्जी इन्फॉर्मेशन ॲडमिनिस्ट्रेशन (EIA) कडून स्टोरेज डाटा.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eपुरवठा साखळीवर परिणाम करणारे भू-राजकीय तणाव.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eकरन्सी मधील चढउतार, विशेषत: भारतीय ट्रेडर्ससाठी USD-INR.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eऔद्योगिक आणि निर्यात मागणी, विशेषत: खते आणि रसायनांसारख्या क्षेत्रांतील.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eए नोटेबल मार्केट इव्हेंट: अमरंथ ॲडव्हायजर्स कोसळतात\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e2006 मध्ये अमरंथ सल्लागारांच्या पतनाचा उल्लेख न करता नैसर्गिक वायू व्यापारावर कोणतीही चर्चा पूर्ण होत नाही. नैसर्गिक वायू फ्यूचर्सवर अत्यंत फायदेशीर बेट्समुळे हेज फंड काही आठवड्यांमध्ये $6 अब्ज पेक्षा जास्त गमावला. फंडचे ट्रेडर, ब्रायन हंटर यांनी किंमती वाढण्याची अपेक्षा ठेवून मोठ्या पोझिशन्स घेतली होती, परंतु हवामानाच्या अंदाज आणि मार्केट सेंटिमेंटमध्ये अचानक बदल झाल्यामुळे आपत्तीजनक नुकसान झाले. हा इव्हेंट रेकॉर्डमधील सर्वात मोठ्या हेज फंड अयशस्वीतेपैकी एक आहे आणि अस्थिर कमोडिटीमध्ये ओव्हर एक्सपोजरच्या जोखीमांविषयी सावधगिरीची कथा म्हणून काम करतो.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide02\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027The Amaranth Collapse\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; background-color:rgb(255, 255, 255); min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e17.2 –\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eअमरंथ कोसळणे: नैसर्गिक वायू व्यापारात सावधगिरीची भूमिका\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch3 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/New-entries-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/New-entries-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h3\u003e\u003cp\u003e2000 च्या सुरुवातीला, अमरंथ ॲडव्हायजर्स हेज फंड वर्ल्डमध्ये रायझिंग स्टार म्हणून उदयास आले. ग्रीनविच, कनेक्टिकटमध्ये आधारित, कन्व्हर्टिबल आर्बिट्रेज आणि मर्जर प्ले पासून ते लिव्हरेज्ड ॲसेट्स आणि एनर्जी ट्रेडिंग पर्यंत अनेक स्ट्रॅटेजीज मध्ये फंड ऑपरेट केला जातो. मध्य-2006 पर्यंत, अमरंथ $9 अब्ज पॉवरहाऊसमध्ये वाढले होते, नफ्याच्या आक्रमक पुनर्गुंतवणूक आणि यशस्वी ट्रेडच्या स्ट्रिंगला धन्यवाद.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eजेव्हा पूर्वी डॉईश बँकसह साजरा केलेला नैसर्गिक गॅस ट्रेडर ब्रायन हंटर, टीममध्ये सहभागी झाला तेव्हा फंडच्या एनर्जी डेस्कला प्रामुख्य मिळाले. त्याच्या बोल्ड डायरेक्शनल बेट्स आणि एनर्जी मार्केटच्या सखोल समजूतीसाठी ओळखले जाणारे, हंटरने आधीच लाखो बोनस आणि आऊट-साईझ रिटर्न देण्यासाठी प्रतिष्ठा कमावली होती. अमरांथ येथे, त्याचा विजेता स्ट्रीक सुरू ठेवला. एप्रिल 2006 पर्यंत, या फंडाने $2 अब्ज नफ्याची नोंद केली होती, जी मुख्यत्वे हंटरच्या नैसर्गिक गॅस पोझिशन्सद्वारे चालली जाते. इन्व्हेस्टर आणि मॅनेजमेंट यांना त्यांच्या कामगिरीमुळे आकर्षित केले गेले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eपरंतु पृष्ठभागाच्या खाली, धोरण अधिक जोखमीचे बनत होते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eसेट-अप: हवामान आणि पुरवठ्यावर हाय-स्टेक बाजी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक वायूचे जागतिक स्तरावर व्यापार होत असले तरी प्रादेशिकरित्या किंमत आणि लॉजिस्टिकदृष्ट्या मर्यादित आहे. क्रूड तेलाच्या विपरीत, सप्लाय-डिमांड मिसमॅच संतुलित करण्यासाठी ते खंडांमध्ये सहजपणे वाहतूक केले जाऊ शकत नाही. यामुळे इन्व्हेंटरी लेव्हल, हवामानाचा अंदाज आणि हंगामी मागणीसाठी अत्यंत संवेदनशील बनते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eहंटरचा विश्वास होता की U.S. गॅस इन्व्हेंटरीज वाढत आहेत, ज्यामुळे सामान्यपणे किंमती कमी होतील. तथापि, त्यांनी कठोर हिवाळी किंवा हरिकेन इव्हेंटची देखील अपेक्षा केली - जसे की 2005 मध्ये Katrina आणि Rita चक्रीवादळामुळे पुरवठा बाधित होऊ शकतो आणि किंमती वाढू शकतात. त्याच्या दृष्टीकोनामध्ये आत्मविश्वासाने, त्यांनी अनेक कालबाह्यतेमध्ये लीवरेज फ्यूचर्स पोझिशन्सचे जटिल वेब तयार केले, जे शॉर्ट-टर्म डिप आणि लाँग-टर्म स्पाइक दोन्हीकडून नफा मिळविण्यासाठी डिझाईन केलेले आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eअनरॅव्हलिंग: जेव्हा निसर्ग ट्रेडला विरोध करतो\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eदुर्दैवाने अमरंथसाठी, हवामानाने सहकार्य केले नाही. अपेक्षित हरिकेन कधीही भौतिक होत नाहीत आणि हिवाळा अपेक्षेपेक्षा सौम्य असल्याचे दिसून आले. यादरम्यान, नैसर्गिक गॅस पुरवठा मजबूत होता आणि किंमती कमी होण्यास सुरुवात झाली.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eमार्केट $5.50 च्या मानसशास्त्रीय सहाय्य पातळीपेक्षा खाली कोसळल्याने, घाबरून गेला. दीर्घ पोझिशन्स कमी होण्यास सुरुवात झाली, ज्यामुळे नैसर्गिक गॅसच्या किंमतीमध्ये 20% सिंगल-डे कमी झाली. अमरंथच्या पदांवर मोठ्या प्रमाणात प्रभाव पडला आणि त्याचा सर्वाधिक फायदा झाला.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअजूनही त्याच्या शोधनिबंधात आत्मविश्वास, शिकारी दुप्पट. नुकसान रिकव्हर करण्याच्या प्रयत्नात त्याच्या भांडवलाच्या 8 पट पर्यंत फंड आक्रमकपणे उधार घेतला. परंतु बाजारपेठेत घसरण सुरूच राहिली आणि दबाव असह्य झाला. सप्टेंबर 2006 पर्यंत, अमरंथ यांना लिक्विडेट करण्यास भाग पाडले गेले, ज्यामुळे फायनान्शियल इतिहासात सर्वात मोठ्या हेज फंड कोसळण्यापैकी $6 अब्ज पेक्षा जास्त नुकसान झाले.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eधडा: सर्वात जास्त रिस्क मॅनेजमेंट\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअमरंथ प्रकरण हे एक कठोर रिमाइंडर आहे की कोणत्याही दोषीला योग्य रिस्क मॅनेजमेंटचा पर्याय असू शकत नाही. अनुभव आणि डाटा द्वारे समर्थित सर्वात अत्याधुनिक धोरणे देखील अप्रत्याशित व्हेरिएबल्सचा सामना करू शकतात, विशेषत: नैसर्गिक गॅस सारख्या अस्थिर मार्केटमध्ये.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eकोअर टेकअवे सोपे परंतु गहन आहे: लाभ आणि नुकसान दोन्ही वाढवते आणि कठोर रिस्क नियंत्रणाशिवाय, एकही चुकीची गणना देखील आपत्तीजनक असू शकते. रिस्क मॅनेजमेंट केवळ एक सुरक्षा जाळी नाही, तर ट्रेडिंगमध्ये दीर्घकालीन सर्व्हायवलचा पाया आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eआपण पुढे जात असताना, पुढील मॉड्यूल संपूर्णपणे रिस्क आणि ट्रेडिंग सायकॉलॉजीवर लक्ष केंद्रित करेल, शिस्त कशी निर्माण करावी, एक्सपोजर कसे मॅनेज करावे आणि अनिश्चिततेच्या बाबतीत लवचिकता कसे विकसित करावे हे जाणून घेईल.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide03\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Natural Gas Futures\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.3 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eनॅचरल गॅस फ्यूचर्स: काँट्रॅक्ट स्ट्रक्चर आणि जागतिक प्रभाव\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cem\u003e\u003cspan style=\u0022color: #000080\u0022\u003e\u003cstrong\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Search-engines-bro.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Search-engines-bro.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/span\u003e\u003c/em\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e इशा, मी उत्सुक आहे-MCX वर नॅचरल गॅस काँट्रॅक्ट कसे काम करते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e हे ₹ प्रति एमएमबीटीयू मध्ये कोट केले आहे, 1,250 एमएमबीटीयू च्या लॉट साईझसह. प्रत्येक टिक ₹0.10 आहे, त्यामुळे ते ₹125 प्रति टिक आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e आणि किंमत काय चालते?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e बहुतेक जागतिक घटक - यूएस वेदर, इन्व्हेंटरी डाटा, हरिकेन आणि क्रूड ऑईल ट्रेंड. MCX काँट्रॅक्ट NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सवर बारकाईने नजर ठेवते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eवरुण:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e त्यामुळे हवामान तपासणे हे धोरणाचा भाग आहे का?\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eइशा:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e पूर्णपणे. ट्रेडिंग करण्यापूर्वी, ईआयए रिपोर्ट्स, वादळ अलर्ट आणि हंगामी अंदाज पाहा. नैसर्गिक गॅस जागतिक संकेतांवर जलद प्रतिक्रिया देते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eMCX नैसर्गिक गॅस करार समजून घेणे\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनॅचरल गॅस हे MCX वर सर्वात सक्रियपणे ट्रेड केलेले एनर्जी काँट्रॅक्ट्सपैकी एक आहे, जे उच्च लिक्विडिटी आणि शार्प इंट्राडे मूव्हमेंट्स ऑफर करते. या कराराची रचना जागतिक बेंचमार्क-विशेषत: NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सला मिरर करण्यासाठी केली गेली आहे, जेव्हा भारतीय रुपयांमध्ये सेटल केले जात आहे.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg fetchpriority=\u0022high\u0022 decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75480 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1.png\u0022 alt=\u0022Chapter 16- Image 1\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/Chapter-16-Image-1-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eMCX वर नॅचरल गॅस फ्यूचर्स काँट्रॅक्टसाठी नवीनतम स्पेसिफिकेशन्स येथे दिले आहेत (ऑक्टोबर 2025):\u003c/p\u003e\u003ctable\u003e\u003ctbody\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमापदंड\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eतपशील\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eकिंमतीचा कोट\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹per दशलक्ष ब्रिटिश थर्मल युनिट (mmBtu)\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eलॉट साईझ\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e1,250 एमएमबीटीयू\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eटिक साईझ\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹0.10\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eP\u0026amp;L प्रति टिक\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e₹125\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eसमाप्ती तारीख\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eप्रत्येक महिन्याची 25 तारीख\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eडिलिव्हरी युनिट\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003e10,000 एमएमबीटीयू\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003ctr\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eडिलिव्हरी लोकेशन\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003ctd\u003e\u003cp\u003eहजीरा, गुजरात\u003c/p\u003e\u003c/td\u003e\u003c/tr\u003e\u003c/tbody\u003e\u003c/table\u003e\u003cp\u003eऑक्टोबर 2025 पर्यंत, नोव्हेंबर करार जवळपास ₹218.60/mmBtu ट्रेडिंग करीत आहे, ज्यामुळे करार मूल्य बनते:\u003c/p\u003e\u003cp\u003eआवश्यक एनआरएमएल मार्जिन अंदाजे ₹41,000 आहे, जे काँट्रॅक्ट मूल्याच्या जवळपास 15% आहे. MIS मार्जिन (इंट्राडे ट्रेडसाठी) जवळपास ₹20,500, किंवा 7.5% आहे. हे मार्जिन लेव्हल काँट्रॅक्टची अस्थिरता आणि जागतिक संवेदनशीलता दर्शविते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003eकाँट्रॅक्ट लाईफसायकल आणि परिचय लॉजिक\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75481 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2.png\u0022 alt=\u0022image 2\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-2-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eMCX चार महिन्यांच्या फॉरवर्ड सायकलसह प्रत्येक महिन्याला नवीन नैसर्गिक गॅस करार सुरू करते. उदाहरणार्थ, ऑक्टोबर 2025, फेब्रुवारी 2026 मध्ये करार सुरू केला जातो. प्रत्येक करार आठवड्याच्या दिवसाची पर्वा न करता महिन्याच्या 25 तारखेला कालबाह्य होईल.\u003c/p\u003e\u003cp\u003eही रचना ट्रेडर्सना धोरणात्मक स्थितीसाठी लिक्विडिटी किंवा दूर-महिन्याच्या करारासाठी जवळच्या करारामध्ये निवडण्याची परवानगी देते.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eजागतिक संबंध: MCX वर्सिज NYMEX\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eजरी नैसर्गिक गॅस ही जागतिक कमोडिटी असली तरी, त्याची भारतीय फ्यूचर्स किंमत देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय दोन्ही घटकांद्वारे प्रभावित होते. MCX काँट्रॅक्ट खाली चार्टमध्ये दाखवल्याप्रमाणे एनवायएमईएक्स हेन्री हब बेंचमार्कला जवळून ट्रॅक करते:\u003c/p\u003e\u003cp\u003eस्पष्टपणे, दोन्ही करार एकत्र येतात, जागतिक इन्व्हेंटरी डाटा, हवामानाच्या अंदाज आणि भौगोलिक राजकीय घडामोडींवर प्रतिक्रिया देतात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022aligncenter wp-image-75482 size-full\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3.png\u0022 alt=\u0022image 3\u0022 width=\u0022804\u0022 height=\u0022423\u0022 srcset=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3.png 804w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-300x158.png 300w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-768x404.png 768w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-50x26.png 50w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-100x53.png 100w, https:/www.5paisa.com/finschool/wp-content/uploads/2025/10/chapter-16-image-3-150x79.png 150w\u0022 sizes=\u0022(max-width: 804px) 100vw, 804px\u0022 /\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eकिंमतीच्या हालचालीचे प्रमुख चालक\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eअनेक जागतिक इव्हेंट नायमेक्सवर आणि एक्स्टेंशनद्वारे नैसर्गिक गॅसच्या किंमतीवर प्रभाव टाकतात, MCX:\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eUS इन्व्हेंटरी रिपोर्ट्स:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003eEIA कडून साप्ताहिक डाटा दर्शविते की किती गॅस संग्रहित केला जातो. इन्व्हेंटरीमध्ये वाढ सामान्यपणे किंमतीत घट करते, तर ड्रॉडाउन अधिक मागणी दर्शविते आणि किंमती वाढवते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eयूएस हवामान स्थिती\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e: US हा नैसर्गिक गॅसचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे. कठोर हिवाळ्यात हीटिंगची मागणी वाढते, इन्व्हेंटरी कमी होते आणि किंमत जास्त होते. याउलट, सौम्य हवामान मागणी कमी करते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eहरिकेन ॲक्टिव्हिटी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e: मेक्सिकोच्या आखातीतील हरिकेन उत्पादन आणि पुरवठा साखळीत व्यत्यय आणू शकतात. जर वादळ येत असेल तर व्यापारी अनेकदा पुरवठा धक्क्याच्या अपेक्षेत दीर्घकाळ राहतात.\u003c/li\u003e\u003cli\u003e\u003cb\u003e\u003c/b\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eक्रूड ऑईलची किंमत:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003eनैसर्गिक गॅस हा कच्च्या तेलाचा स्वच्छ आणि स्वस्त पर्याय आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, दोघांनी मजबूत संबंध दाखवले आहेत, तथापि अलीकडील महिन्यांमध्ये LNG निर्यात आणि प्रादेशिक मागणी बदलामुळे फरक दिसून आला आहे.\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eहवामान-लिटरली पाहा\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eनैसर्गिक गॅसमध्ये ट्रेड करण्यापूर्वी, आम्हाला हवामानाचा अंदाज, इन्व्हेंटरी अपडेट्स आणि स्टॉर्म अलर्ट तपासणे योग्य आहे. हे घटक अनेकदा प्रमुख किंमतीच्या हालचाली पूर्वी असतात. उदाहरणार्थ, सप्टेंबर 2025 मध्ये, सौम्य हरिकेन हंगाम आणि मजबूत इन्व्हेंटरी बिल्डअपने क्रूड ऑईलच्या वाढत्या किंमती असूनही किंमती ₹220/mmBtu पेक्षा कमी ठेवल्या.\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide04\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Key-Takeaways\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003cstrong\u003e17.4 \u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमुख्य टेकअवे\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003ch2 style=\u0022text-align: left\u0022\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Warning-rafiki.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Warning-rafiki.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eनॅचरल गॅस हे स्वच्छ बर्न करणारे फॉसिल इंधन आहे, जे वीज निर्मिती, हीटिंग आणि औद्योगिक ॲप्लिकेशन्समध्ये वापरले जाते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eप्राचीन ग्रीस पासून ते फटाके आणि हॉरिझॉन्टल ड्रिलिंगद्वारे आधुनिक शेल एक्स्ट्रॅक्शन पर्यंतचा समृद्ध इतिहास आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eआसाम, गुजरात आणि कृष्णा-गोदावरी खोऱ्यातील प्रमुख क्षेत्रांसह भारत हा 7 वा सर्वात मोठा उत्पादक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनैसर्गिक गॅस अत्यंत अस्थिर आहे, हवामान, स्टोरेज डाटा आणि भू-राजकीय घटनांमुळे प्रभावित होते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eअमरंथ ॲडव्हायजर्स कोसळणे ही एक सावधगिरीची कथा आहे, जी स्पष्ट करते की फायदा आणि खराब रिस्क मॅनेजमेंट फंड कसे नष्ट करू शकते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMCX नैसर्गिक गॅस करार ₹per mmBtu मध्ये कोट केले जातात, ज्याची साईझ 1,250 mmBtu आणि ₹125 प्रति टिक आहे.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML साठी मार्जिन जवळपास 15% आणि MIS साठी 7.5% आहे, जे कराराची अस्थिरता दर्शविते.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMCX किंमती NYMEX हेन्री हब फ्यूचर्सला बारकाईने ट्रॅक करतात, ज्यामुळे भारतीय व्यापाऱ्यांसाठी जागतिक डाटा आवश्यक बनतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eप्रमुख किंमत चालकांमध्ये US इन्व्हेंटरी रिपोर्ट, हवामानाचा अंदाज, हरिकेन आणि क्रूड ऑईल ट्रेंडचा समावेश होतो.\u003c/li\u003e\u003cli\u003eयशस्वी ट्रेडिंगसाठी जागतिक संकेतांवर देखरेख करणे आवश्यक आहे, विशेषत: US हिवाळ्यातील अंदाज आणि ईआयए इन्व्हेंटरी अपडेट्स.\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0027text_slider_slide05\u0027 class=\u0027sa_hover_container\u0027 data-hash=\u0027Fun-Activity\u0027 style=\u0027padding:4.9% 5%; margin:0px 0%; min-height:400px; \u0027\u003e\u003ch2\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e17.5 \u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eफन ॲक्टिव्हिटी\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/h2\u003e\u003cp\u003e\u003ca href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Questions-bro.svg\u0022\u003e\u003cimg decoding=\u0022async\u0022 class=\u0022style-svg aligncenter\u0022 src=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/wp-content/uploads/2021/11/Questions-bro.svg\u0022 /\u003e\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e\u003cp\u003eतुम्ही MCX वर अनेक नैसर्गिक वायू फ्युचर्स ट्रेड करण्याची योजना बनवत आहात.\u003c/p\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eमार्केट स्नॅपशॉट:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003cul\u003e\u003cli\u003eलॉट साईझ: 1,250 एमएमबीटीयू\u003c/li\u003e\u003cli\u003eवर्तमान किंमत: ₹218.60/mmBtu\u003c/li\u003e\u003cli\u003eटिक साईझ: ₹0.10\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML मार्जिन: 15%\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMIS मार्जिन: 7.5%\u003c/li\u003e\u003c/ul\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003eप्रश्न:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003eकाँट्रॅक्ट मूल्य म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eएनआरएमएल मार्जिन म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eआवश्यक एमआयएस मार्जिन म्हणजे काय?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर किंमत ₹0.80 पर्यंत वाढली तर तुमचा नफा काय आहे?\u003c/li\u003e\u003cli\u003eजर किंमत ₹0.40 पर्यंत कमी झाली तर तुमचे नुकसान काय आहे?\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003cp\u003e\u003cstrong\u003e\u003cb\u003e उत्तरे:\u003c/b\u003e\u003c/strong\u003e\u003c/p\u003e\u003col\u003e\u003cli\u003eकाँट्रॅक्ट मूल्य = ₹218.60 × 1,250 = ₹2,73,250\u003c/li\u003e\u003cli\u003eNRML मार्जिन = 15% × ₹2,73,250 = ₹40,987.50\u003c/li\u003e\u003cli\u003eMIS मार्जिन = 7.5% × ₹2,73,250 = ₹20,493.75\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनफा = ₹0.80 x 1,250 = ₹1,000\u003c/li\u003e\u003cli\u003eनुकसान = ₹0.40 × 1,250 = ₹500\u003c/li\u003e\u003c/ol\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003cscript type=\u0027text/javascript\u0027\u003ejQuery(document).ready(function()  {jQuery(\u0027#text_slider\u0027).owlCarousel({items  :  1,smartSpeed  :  400,autoplay  :  false,autoplayHoverPause  :  false,smartSpeed  :  400,fluidSpeed  :  400,autoplaySpeed  :  400,navSpeed  :  400,dotsSpeed  :  400,dotsEach  :  1,loop  :  false,nav  :  true,navText  :  [\u0027Previous\u0027,\u0027Next\u0027],dots  :  true,responsiveRefreshRate  :  200,slideBy  :  1,mergeFit  :  true,autoHeight  :  true,mouseDrag  :  false,touchDrag  :  true});jQuery(\u0027#text_slider\u0027).css(\u0027visibility\u0027, \u0027visible\u0027);var  owl_goto  =  jQuery(\u0027#text_slider\u0027);jQuery(\u0027.text_slider_goto1\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  0);});jQuery(\u0027.text_slider_goto2\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  1);});jQuery(\u0027.text_slider_goto3\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  2);});jQuery(\u0027.text_slider_goto4\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  3);});jQuery(\u0027.text_slider_goto5\u0027).click(function(event){owl_goto.trigger(\u0027to.owl.carousel\u0027,  4);});var  resize_75474  =  jQuery(\u0027.owl-carousel\u0027);resize_75474.on(\u0027initialized.owl.carousel\u0027,  function(e)  {if  (typeof(Event)  === \u0027function\u0027)  {window.dispatchEvent(new  Event(\u0027resize\u0027));}  else  {var  evt  =  window.document.createEvent(\u0027UIEvents\u0027);evt.initUIEvent(\u0027resize\u0027,  true,  false,  window,  0);window.dispatchEvent(evt);}});});\u003c/script\u003e\u003c/p\u003e\u003c/div\u003e\u003cdiv id=\u0022videos-tab\u0022 class=\u0022clearfix eael-tab-content-item \u0022 data-title-link=\u0022videos-tab\u0022\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/div\u003e\u003c/section\u003e\u003c/div\u003e","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u003cp\u003eस्टडी स्लाईड्स व्हिडिओ 16.1 नैसर्गिक गॅस: मूळ, उत्क्रांती आणि शोध वरुण: इशा, आम्ही क्रूड ऑईलला कव्हर केले आहे, परंतु मी ऐकत राहतो की नैसर्गिक गॅस तितकेच महत्त्वाचे आहे. ते काय वेगळे बनवते? ईशा: सर्वोत्तम प्रश्न. नैसर्गिक गॅस तेल आणि कोळशापेक्षा अधिक स्वच्छ आहे आणि त्याचा वापर वीज, उष्णता, स्वयंपाक-इव्हन खतांसाठी केला जातो. हे अधिकांशतः मिथेन आहे आणि कमी प्रमाणात जळते... \u003ca title=\u0022Natural Gas\u0022 class=\u0022read-more\u0022 href=\u0022https://www.5paisa.com/marathi/finschool/course/currency-commodity-government-securities-course/natural-gas/\u0022 aria-label=\u0022Read more about Natural Gas\u0022\u003eअधिक वाचा\u003c/a\u003e\u003c/p\u003e","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":13805,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-75503","markets","type-markets","status-publish","format-standard","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/75503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets"}],"about":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/types/markets"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/users/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/comments?post=75503"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/75503/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":75541,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/75503/revisions/75541"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/markets/13805"}],"wp:attachment":[{"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/media?parent=75503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https://www.5paisa.com/finschool/wp-json/wp/v2/categories?post=75503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https://api.w.org/{rel}","templated":true}]}}