ઑપરેટિંગ લિવરેજ

ઑપરેટિંગ લિવરેજ શું છે?

ઓપરેટિંગ લીવરેજ તેના કુલ ખર્ચની ટકાવારી તરીકે કંપનીના નિશ્ચિત ખર્ચને માપે છે. તેનો ઉપયોગ બિઝનેસના બ્રેકઇવન પોઇન્ટનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કરવામાં આવે છે, તેમજ વ્યક્તિગત વેચાણ પર સંભવિત નફાના સ્તરનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે કરવામાં આવે છે.

ઑપરેટિંગ લિવરેજના પ્રકારો

• હાઇ ઓપરેટિંગ લિવરેજ

ઉચ્ચ ઓપરેટિંગ લીવરેજની પરિસ્થિતિમાં, કંપનીના ખર્ચનો મોટો હિસ્સો નિશ્ચિત ખર્ચ છે. આ કિસ્સામાં, કંપની દરેક વધારાના વેચાણ પર મોટો નફો મેળવે છે, પરંતુ તેના નોંધપાત્ર નિશ્ચિત ખર્ચને આવરી લેવા માટે પૂરતા વેચાણ વોલ્યુમ પ્રાપ્ત કરવું આવશ્યક છે. જો તે આમ કરી શકે છે, તો એન્ટિટી તેના નિશ્ચિત ખર્ચ માટે ચુકવણી કર્યા પછી તમામ વેચાણ પર મોટો નફો કમાશે. જો કે, આવક વેચાણના વોલ્યુમમાં ફેરફારો માટે વધુ સંવેદનશીલ રહેશે.

• ઓછું ઑપરેટિંગ લિવરેજ

ઓછી ઓપરેટિંગ લીવરેજની પરિસ્થિતિમાં, કંપનીના વેચાણનો મોટો ભાગ વેરિયેબલ ખર્ચ છે, તેથી જ્યારે વેચાણ હોય ત્યારે જ તે આ ખર્ચ કરે છે. આ કિસ્સામાં, કંપની દરેક વધારાના વેચાણ પર નાનો નફો મેળવે છે, પરંતુ તેના ઓછા નિશ્ચિત ખર્ચને આવરી લેવા માટે વધુ વેચાણ વોલ્યુમ બનાવવાની જરૂર નથી. આ પ્રકારની કંપની માટે ઓછા વેચાણના સ્તરે નફો કમાવવો સરળ છે, પરંતુ જો તે વધારાના વેચાણ પેદા કરી શકે તો તે આઉટસાઇઝ્ડ નફો કમાતું નથી.

આમ ઓપરેટિંગ લીવરેજ વેચાણમાં ફેરફારો અને નિશ્ચિત ઓપરેટિંગ આવકમાં ફેરફારો વચ્ચેના સંબંધને દર્શાવે છે. જો કોઈ નિશ્ચિત ઓપરેટિંગ ખર્ચ ન હોય તો કોઈ ઓપરેટિંગ લિવરેજ રહેશે નહીં. 

• નિશ્ચિત ખર્ચ 

ટર્મ ફિક્સ્ડ કોસ્ટ એવા ખર્ચનો સંદર્ભ આપે છે જે ઉત્પાદિત અથવા વેચાયેલ માલ અથવા સેવાઓની સંખ્યામાં વધારો અથવા ઘટાડા સાથે બદલાતું નથી. નિશ્ચિત ખર્ચ એવા ખર્ચ છે જે કંપની દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે, જે કોઈપણ ચોક્કસ બિઝનેસ પ્રવૃત્તિઓથી સ્વતંત્ર છે. ફિક્સ્ડ ચુકવણીના કેટલાક ઉદાહરણો છે: ભાડું અથવા મોર્ગેજ ચુકવણીઓ, કાર ચુકવણીઓ, અન્ય લોન ચુકવણીઓ, ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ, પ્રોપર્ટી ટૅક્સ, ફોન અને યુટિલિટી બિલ, ચાઇલ્ડકેર ખર્ચ, ટ્યુશન ફી અને જિમ મેમ્બરશિપ.

• વેરિએબલ ખર્ચ

વેરિયેબલ ખર્ચ એક કોર્પોરેટ ખર્ચ છે જે કંપની કેટલું ઉત્પાદન કરે છે અથવા વેચે છે તેના પ્રમાણમાં બદલાય છે. કંપનીના ઉત્પાદન અથવા વેચાણના વોલ્યુમના આધારે વેરિયેબલ ખર્ચ વધે છે અથવા ઘટે છે - ઉત્પાદન વધે છે અને ઉત્પાદન ઘટે છે ત્યારે તે ઘટે છે. વેરિયેબલ ખર્ચના ઉદાહરણોમાં ઉત્પાદન કંપનીના કાચા માલ અને પેકેજિંગના ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે-અથવા રિટેલ કંપનીના ક્રેડિટ કાર્ડ ટ્રાન્ઝૅક્શન ફી અથવા શિપિંગ ખર્ચ, જે વેચાણ સાથે વધે છે અથવા ઘટે છે. ચલ ખર્ચને નિશ્ચિત ખર્ચ સાથે વિપરીત કરી શકાય છે.

ઓપરેટિંગ લીવરેજનું ઉદાહરણ

એક સોફ્ટવેર કંપની પાસે ડેવલપર પગારના રૂપમાં નોંધપાત્ર નિશ્ચિત ખર્ચ છે, પરંતુ દરેક ઇન્ક્રીમેન્ટલ સોફ્ટવેર વેચાણ સાથે લગભગ કોઈ ચલ ખર્ચ નથી; આ પેઢી પાસે ઉચ્ચ ઓપરેટિંગ લીવરેજ છે. તેનાથી વિપરીત, એક કન્સલ્ટિંગ ફર્મ તેના ગ્રાહકોને કલાક સુધી બિલ આપે છે, અને કન્સલ્ટન્ટ વેતનના રૂપમાં વેરિએબલ ખર્ચ કરે છે. આ પેઢી પાસે ઓછું ઓપરેટિંગ લિવરેજ છે.

ઓપરેટિંગ લીવરેજની ગણતરી કરવા માટે, એક એન્ટિટીના યોગદાન માર્જિનને તેની નેટ ઓપરેટિંગ આવક દ્વારા વિભાજિત કરો. યોગદાન માર્જિન વેચાણ બાદ વેરિયેબલ ખર્ચ છે.

ઉદાહરણ તરીકે, અલાસ્કાન બૅરલ કંપની (ABC) નીચેના નાણાંકીય પરિણામો ધરાવે છે:

ABC પાસે 70% નો યોગદાન માર્જિન અને ₹10,000 ની ચોખ્ખી ઓપરેટિંગ આવક છે, જે તેને 7 નો ઓપરેટિંગ લિવરેજ આપે છે.

એબીસીના વેચાણમાં 20% નો વધારો થયો, જેના પરિણામે નીચેના નાણાંકીય પરિણામો મળે છે:

70% નું યોગદાન માર્જિન સમાન રહ્યું છે, અને નિશ્ચિત ખર્ચ બદલાઈ નથી. એબીસીના ઉચ્ચ સ્તરના ઓપરેટિંગ લિવરેજને કારણે, વેચાણમાં 20% નો વધારો તેની નેટ ઓપરેટિંગ આવકને બમણો કરતાં વધુ થાય છે.