NPS (नॅशनल पेन्शन स्कीम)

जेव्हा तुम्ही आता सॅलरीच्या स्वरूपात स्थिर मासिक उत्पन्न कमवत नसाल तेव्हा आरामदायी जीवन जगण्यास सक्षम होण्यासाठी निवृत्तीचे नियोजन करणे आवश्यक आहे. म्हणूनच, मोठ्या रिटायरमेंट कॉर्पसमध्ये वाढ करण्यासाठी तुमच्या कमाईच्या वर्षांमध्ये रिटायरमेंट प्लॅनमध्ये तुमच्या सॅलरीचा एक भाग इन्व्हेस्ट करणे विवेकपूर्ण आहे. निवृत्ती नियोजनाचे उद्दिष्ट असलेला असा एक इन्व्हेस्टमेंट मार्ग म्हणजे भारत सरकारने सुरू केलेली राष्ट्रीय पेन्शन योजना (एनपीएस).

एनपीएसची वैशिष्ट्ये

NPS योजना पेन्शन फंड रेग्युलेटरी अँड डेव्हलपमेंट ऑथोरिटी (PFRDA) द्वारे चालवली जाते आणि प्रशासित केली जाते.

भारताचे नागरिक किंवा परदेशी नागरिक (ओसीआय) जर त्यांचे वय 18 आणि 70 वर्षांदरम्यान असेल तर एनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकतात. NRIs कडे वैध PAN कार्ड आणि भारतात बँक अकाउंट असल्यास स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकतात.

एनपीएस अकाउंटचे दोन प्रकार आहेत - टियर I आणि टियर II अकाउंट

एनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट का करावी?

• सोपी इन्व्हेस्टमेंट- एनपीएस स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करणे तुलनेने सोपे आहे. तुम्ही PFRDA किंवा तुमच्या बँकद्वारे ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन इन्व्हेस्ट करू शकता. NPS सबस्क्रिप्शनला अनुमती देण्यासाठी अनेक बँक PFRDA सह अधिकृत आहेत. तसेच, किमान इन्व्हेस्टमेंट रक्कम कमी आणि परवडणारी आहे, ज्यामुळे प्रत्येक इन्व्हेस्टरसाठी स्कीम योग्य बनते.

• गॅरंटीड लाईफलाँग पेन्शन- NPS स्कीम आजीवन पेन्शनचे वचन देते. स्कीम मॅच्युअर झाल्यानंतर, तुमच्याकडे एकरकमी कॉर्पसच्या 60% पर्यंत विद्ड्रॉ करण्याचा पर्याय आहे. उर्वरित कॉर्पस म्हणजे, ॲन्युइटी मधून इन्व्हेस्टमेंट रिटर्नद्वारे पेन्शन भरण्यासाठी वापरले जाते. तुमच्या आवश्यकतेनुसार पेन्शन पेमेंट कस्टमाईज करण्यासाठी तुम्ही निवडू शकता असे विविध पेन्शन पर्याय आहेत.

• इकॉनॉमिकल- एनपीएस हे उपलब्ध सर्वात कमी किंमतीच्या इन्व्हेस्टमेंट प्रॉडक्टपैकी एक आहे.

• पोर्टेबिलिटी- रोजगार, शहर किंवा राज्यात बदल लक्षात न घेता एनपीएस अकाउंट किंवा पीआरएएन सारखेच राहील.

• लवचिकता- एनपीएस स्कीम स्विच, आंशिक विद्ड्रॉल आणि लोन सुविधेमध्ये लवचिकता प्रदान करते. तुम्ही इन्व्हेस्टमेंट स्ट्रॅटेजी तसेच इन्व्हेस्टमेंट फंड दरम्यान स्विच करू शकता. तीन वर्ष पूर्ण झाल्यानंतर, तुम्ही आंशिक विद्ड्रॉल करू शकता. एनपीएसमध्ये लोन सुविधा देखील आहे जी तुम्ही तुमच्या इन्व्हेस्टमेंट कालावधीदरम्यान प्राप्त करू शकता. हे लवचिक लाभ तुम्हाला तुमच्या विवेकबुद्धीनुसार तुमची इन्व्हेस्टमेंट मॅनेज करण्यास मदत करतात.

लवकर पैसे काढणे आणि बाहेर पडण्याचे नियम

पेन्शन स्कीम म्हणून, 60 वयापर्यंत इन्व्हेस्ट करणे सुरू ठेवणे महत्त्वाचे आहे. तथापि, जर तुम्ही किमान तीन वर्षांसाठी इन्व्हेस्ट करत असाल तर तुम्ही काही हेतूंसाठी 25% पर्यंत विद्ड्रॉ करू शकता.

यामध्ये मुलांचे लग्न किंवा उच्च शिक्षण, घर बांधणे/खरेदी करणे किंवा स्वत:चे/कुटुंबाचे वैद्यकीय उपचार यांचा समावेश होतो. तुम्ही संपूर्ण कालावधीमध्ये तीन वेळा (पाच वर्षांच्या अंतरासह) विद्ड्रॉल करू शकता.

हे निर्बंध केवळ टियर I अकाउंटवर लागू केले जातात आणि टियर II अकाउंटवर नाहीत. कृपया त्यांच्याविषयी अधिक तपशिलासाठी खाली स्क्रोल करा.

60 नंतर पैसे काढण्याचे नियम

सामान्य विश्वासाच्या विपरीत, तुम्ही तुमच्या निवृत्तीनंतर NPS योजनेचा संपूर्ण कॉर्पस विद्ड्रॉ करू शकत नाही. PFRDA रजिस्टर्ड इन्श्युरन्स कंपनीकडून नियमित पेन्शन मिळवण्यासाठी तुम्हाला फंडाच्या किमान 40% बाजूला ठेवणे अनिवार्य आहे.

उर्वरित 60% आता टॅक्स-फ्री आहे. सरकारकडून नुकत्याच जाहीर करण्यात आलेल्या माहितीत असे म्हटले आहे की, संपूर्ण एनपीएस विद्ड्रॉल कॉर्पसला टॅक्समधून सूट आहे.

अन्य टॅक्स सेव्हिंग इन्स्ट्रुमेंट्स सह NPS स्कीमची तुलना करणे

पब्लिक प्रॉव्हिडंट फंड (PPF) आणि टॅक्स-सेव्हिंग फिक्स्ड डिपॉझिट (FD). NPS च्या तुलनेत ते कसे आहेत हे येथे दिले आहे:

एनपीएस PPF किंवा एफडीपेक्षा जास्त रिटर्न कमवू शकते, परंतु मॅच्युरिटीनंतर ते टॅक्स-कार्यक्षम नाही. उदाहरणार्थ, तुम्ही तुमच्या NPS अकाउंटमधून तुमच्या जमा रकमेच्या 60% पर्यंत विद्ड्रॉ करू शकता.

यापैकी, 20% टॅक्सयोग्य आहे. NPS विद्ड्रॉलवर टॅक्स आकारणी ही बदलण्याच्या अधीन आहे. 

ओव्हरव्ह्यू

NPS स्कीम टॅक्स-प्रभावी रिटायरमेंट प्लॅनिंग टूल असू शकते. तुम्ही स्कीममध्ये इन्व्हेस्ट करू शकता आणि मार्केट-लिंक्ड रिटर्न रिटायरमेंटसाठी योग्य कॉर्पस तयार करू शकता. मॅच्युरिटीनंतर, पेन्शन तुम्हाला नियमित उत्पन्न देईल आणि आपत्कालीन परिस्थिती संबोधित करण्यासाठी एकरकमी रक्कम देखील देईल.