IRCTC શેરની કિંમત

ઇન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (આઈઆરસીટીસી) એ ભારતીય રેલવે (ભારત સરકાર) નું જાહેર ક્ષેત્રનું ઉદ્યોગ છે. તેની સ્થાપના 27 સપ્ટેમ્બર 1999 ના રોજ કરવામાં આવી હતી. તેની ઑફિસ નવી દિલ્હીમાં સ્થિત છે. આ રેલવે મંત્રાલયનું વિસ્તરણ હતું, જે રેલવે સ્ટેશનો, ટ્રેનો અને અન્ય સ્થળો પર હૉસ્પિટાલિટી સેવાઓને અપગ્રેડ કરવા અને પ્રદાન કરવા માટે શામેલ કરવામાં આવ્યું હતું. IRCTC આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટ્રેનો અને રેલવે સ્ટેશનો પર ટૂર પૅકેજો, બજેટ હોટલ, કેટરિંગ, ઇન્ટરનેટ ટિકિટિંગ અને પેકેજ્ડ પીવાનું પાણી (રેલ નીર) વેચવાની સેવાઓ પ્રદાન કરે છે.

IRCTC પાસે દેશભરના ઘણા સ્થળોએ ઑફિસ છે.

1. દિલ્હી, બિહાર, તમિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત વગેરેમાં ચોદ્દ પેકેજ્ડ પીવાના પાણીના પ્લાન્ટ છે.
2. IRCTC પાસે હાવડા, અમદાવાદ, પટના, નાગપુર, સિયાલદા, ખડગપુર વગેરેમાં સ્થિત તેના અગિયાર રસોડાઓ છે.
3. તેની પાસે નવી દિલ્હી, કોલકાતા, મુંબઈ, ચેન્નઈ અને સિકંદરાબાદમાં પાંચ ઝોનલ ઑફિસ છે.
4. લખનઊ, જયપુર, ભુવનેશ્વર, ભોપાલ, અમદાવાદ, ગુવાહાટી, પટના, બેંગલોર, ચંદીગઢ અને અર્નાકુલમમાં દસ પ્રાદેશિક કચેરીઓ છે.
5. IRCTC ની નવી દિલ્હીમાં માત્ર એક ટિકિટિંગ ઑફિસ છે. તેની પર્યટન કચેરી પણ નવી દિલ્હીમાં સ્થાપિત કરવામાં આવી છે.

IRCTC દ્વારા ઑફર કરવામાં આવતી અગ્રણી સેવાઓમાંથી એક ઇન્ટરનેટ-આધારિત ટિકિટ બુકિંગ સુવિધા છે. તે આઇ-ટિકિટ પણ આપે છે, જે ઑનલાઇન ટિકિટ બુક કરે છે પરંતુ પોસ્ટલ સેવાઓ દ્વારા ડિલિવર કરવામાં આવે છે. આજે, તેમાં પીએનઆરની સ્થિતિ અને લાઇવ ટ્રેનને ટ્રૅક કરવા માટે એસએમએસ સુવિધાઓ જેવી અન્ય ઍડવાન્સ્ડ સુવિધાઓ છે. IRCTC ફ્લાઇટ અને હોટલ બુકિંગ સહિત વૈશ્વિક આરક્ષણ સેવાઓ પણ પ્રદાન કરે છે.

IRCTCએ તેની આરક્ષણ સેવાઓને અપગ્રેડ કરી છે અને હવે એવા મુસાફરોને ટિકિટ પ્રદાન કરે છે જેઓ તત્કાલ યોજના હેઠળ IRCTC ની અધિકૃત વેબસાઇટ દ્વારા લગભગ તમામ એક્સપ્રેસ ટ્રેનોમાં ટૂંકી સૂચના પર સીટ બુક કરે છે. તત્કાલ ટિકિટ 10:00 AM (AC કોચ માટે) અને 11:00 AM (નૉન-AC કોચ) થી એક દિવસ અગાઉ બુક કરી શકાય છે.

IRCTC એ ભારતીય રેલવે દ્વારા સંચાલિત ટ્રેનો પર ભોજનનું એકમાત્ર કેટરર છે. IRCTC પાસે રેલવે સ્ટેશનોમાં કૅફેટેરિયા અને રિફ્રેશમેન્ટ રૂમ ચલાવવાનો પણ અધિકાર છે. તેણે ઇ-કેટરિંગ સેવાઓ પણ શરૂ કરી છે જે મુસાફરોને ભાગીદાર રેસ્ટોરન્ટમાંથી ભોજન ઑર્ડર કરવાની મંજૂરી આપે છે જે પછી તેમની સીટ પર ડિલિવર કરવામાં આવે છે. IRCTC નો હેતુ ગ્રાહકો માટે વન-સ્ટૉપ ટ્રાવેલ સોલ્યુશન બનવાનો છે. તેથી, તેમાં ખાનગી કંપનીઓના સહયોગથી વૈભવી વેટિંગ લાઉન્જ અને બજેટ હોટલ જેવી અન્ય વિવિધ સેવાઓ શામેલ છે.

ઇન્ડિયન રેલવે એન્ડ કેટરિંગ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ પાસે પર્યટનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બજેટ-ફ્રેન્ડલી અને અસાધારણ ટૂર પૅકેજો છે. 'ભારત દર્શન' એ આઇઆરસીટીસી દ્વારા આયોજિત એક વ્યાજબી ટૂર પૅકેજ છે જે પ્રવાસીઓને સમગ્ર ભારતમાં લોકપ્રિય સ્થળો પર લઈ જાય છે. મહારાજા એક્સપ્રેસ જેવી ટ્રેન ડીલક્સ ટૂર પૅકેજોમાં શામેલ છે.

કંપનીનો ઇતિહાસ

IRCTC ને 2019 માં નેશનલ સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર સત્તાવાર રીતે લિસ્ટ કરવામાં આવી હતી, જેણે ભારત સરકારની હોલ્ડિંગને કંપનીના માત્ર 87% શેર સુધી ઘટાડી દીધી હતી. 2020 માં, જાહેર વેપાર માટે અન્ય 20% શેરની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, અને હવે ભારત સરકાર પાસે IRCTC નું માત્ર 67% છે. આજે, IRCTC કેન્દ્રીય જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમના 'મિની રત્ન' (I) સાથે સંબંધિત છે, જે IRCTC વિશિષ્ટ નાણાંકીય સ્વતંત્રતા પ્રદાન કરે છે.

આઇઆરસીટીસી માત્ર ઑનલાઇન ટ્રેન ટિકિટ બુક કરવાની સેવા પ્રદાન કરવા માટે અધિકૃત એકમ છે. આ સેવા મુસાફરો માટે પેસેન્જર રિઝર્વેશન સિસ્ટમ લાવવા માટે રજૂ કરવામાં આવી હતી જેથી તેમને ટિકિટ બુક કરવા માટે મુસાફરી કરવાની જરૂર નથી. આઇઆરસીટીસીની અધિકૃત વેબસાઇટ એશિયા-પેસિફિક પ્રદેશમાં સૌથી વધુ લેવડદેવડ કરેલી વેબસાઇટ્સમાંથી એક છે, જે દર મહિને સરેરાશ 25 થી 28 મિલિયન વ્યવહારો સાથે છે. 2004 માં, ઇન્ડિયન રેલવે એન્ડ કેટરિંગ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન લિમિટેડે એસએમએસ સેવાઓ દ્વારા પીએનઆર સ્ટેટસ ઍલર્ટ રજૂ કર્યા હતા.

IRCTC ટ્રેનો અને પ્લેટફોર્મ પર ખાદ્ય સેવાઓ પણ પ્રદાન કરે છે. 2004 માં, ઇન્ડિયન રેલવે કેટરિંગ એન્ડ ટુરિઝમ કોર્પોરેશન લિમિટેડએ રેલવે સ્ટેશનો પર ફૂડ પ્લાઝા ખોલવા માટે મુખ્ય ફૂડ ચેન સાથે ભાગીદારી કરી હતી. IRCTC એ રેલવે સ્ટેશનો પર પૅકેજ્ડ પીવાનું પાણી વેચવાનો અધિકાર ધરાવતી એકમ છે. તેઓ 'રેલ નીર' નામના પેકેજ્ડ પીવાના પાણીનું ઉત્પાદન કરે છે 2021 સુધીમાં, IRCTC એ હાલના દસ પ્લાન્ટમાં ચાર નવા રેલ નીર પ્લાન્ટ ઉમેર્યા, આમ પૅકેજ કરેલ પીવાના પાણીના પ્લાન્ટની કુલ સંખ્યા ચોરસ સુધી વધારી છે.

ભારતીય રેલવેએ કંપનીને પ્રવાસ અને મુસાફરી સંબંધિત સેવાઓ હાથ ધરવા માટે નિર્દેશ આપ્યો છે. આના કારણે IRCTC ટ્રેનની ટિકિટ, વિમાનની ટિકિટ, હોટલ અને ટૂર પૅકેજો (બજેટ અને ડિલક્સ) જેવા વિવિધ પ્રવાસન સેગમેન્ટમાં નવી જવાબદારીઓ સ્વીકારશે.

જાહેર ક્ષેત્રની એકમ તરીકે તેની સ્થાપનાથી, તેણે તેના હિસ્સેદારોને સતત નોંધપાત્ર વળતર પ્રદાન કર્યું છે. ઇક્વિટી પર રિટર્ન FY 2017 થી FY 2020 સુધી 23% ને વટાવી ગયું છે, જો કે તે FY 2021 માં થોડી હદ સુધી ઘટીને 12% થઈ ગયું છે. જો કે, તેની શરૂઆતથી જ તે ડેટ-ફ્રી કંપની રહી છે.