कंटेंट
परिचय
इनिशियल पब्लिक ऑफरिंग (IPO) मध्ये गुंतवणूकदारांसाठी अनेक संधी उपलब्ध करून दिले आहेत. सार्वजनिक होण्यास इच्छुक असलेली कोणतीही कंपनी आपला IPO लाँच करते आणि गुंतवणूकदारांच्या चार श्रेणीतून सबस्क्रिप्शन रक्कम मागते. ते आहेत - रिटेल वैयक्तिक गुंतवणूकदार (आरआयआय), पात्र संस्थात्मक गुंतवणूकदार (क्यूआय), गैर-संस्थात्मक गुंतवणूकदार (एनआयआय) किंवा उच्च नेटवर्थ गुंतवणूकदार (एचएनआय) आणि कर्मचारी. ₹10 कोटीपेक्षा जास्त गुंतवणूक करणाऱ्या क्यूआयला अँकर गुंतवणूकदार म्हणून वर्गीकृत केले जाते. IPO प्रक्रिया ही सिक्युरिटीज अँड एक्स्चेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) द्वारे नियंत्रित केली जाते.
भारतात दोन प्रकारचे IPO आहेत - बुक बिल्डिंग ऑफरिंग आणि फिक्स्ड प्राईस ऑफरिंग. खालील सेक्शन प्रत्येक IPO प्रकार तपशीलवारपणे स्पष्ट करतात.
संपूर्ण आर्टिकल अनलॉक करा - Gmail सह साईन-इन करा!
5paisa आर्टिकल्ससह तुमचे मार्केट नॉलेज वाढवा
बुक बिल्डिंग ऑफरिंग म्हणजे काय?
बुक बिल्डिंग ऑफरिंगमध्ये, IPO किंमत निश्चित नाही. सार्वजनिक होण्यासाठी तयार असलेल्या कंपनीसोबत विस्तृत चर्चा केल्यानंतर इन्व्हेस्टमेंट बँकर किंमत निश्चित करतात. प्राईस बँड सामान्यपणे 20% च्या श्रेणीमध्ये असते. इन्व्हेस्टर त्यांची बिड देण्यासाठी प्राईस बँडमध्ये कोणतीही किंमत निवडू शकतात. म्हणून, इन्व्हेस्टरला IPO मध्ये इन्व्हेस्ट करण्यासाठी देय करावयाची किंमत निवडण्याचे स्वातंत्र्य आहे, जरी ते प्राईस बँडमध्ये असेल. प्राईस बँडमधील कमाल किंमत ही 'कट-ऑफ किंमत' आहे आणि किमान किंमत 'फ्लोअर किंमत' आहे.'
बुक बिल्डिंग ऑफरिंगमध्ये, कंपनी त्याला विक्री करावयाच्या एकूण शेअर्सची संख्या निर्दिष्ट करते. हे SEBI आणि जनतेला कंपनीमधील त्यांचा हिस्सा ऑफलोड करणाऱ्या शेअरहोल्डरबद्दल देखील सूचित करते. IPO ची अंतिम किंमत कंपनीला प्राप्त झालेल्या बिडच्या संख्येवर अवलंबून असते. जर इश्यू ओव्हरसबस्क्राईब केला गेला असेल तर IPO किंमत कट-ऑफ किंमतीवर निश्चित केली जाते.
या IPO प्रकारात, शेअर्स वाटप झाल्यानंतरच गुंतवणूकदाराच्या अकाउंटमधून पैसे कपात केले जातात.
IPO मध्ये अखंडपणे इन्व्हेस्ट करण्यासाठी खाली नमूद स्टेप्सचे अनुसरण करा:
1. अकाउंट बनवा किंवा तुमच्या 5paisa ऑनलाईन ट्रेडिंग अकाउंटमध्ये लॉग-इन करा
2. इश्यू निवडण्यासाठी 'वर्तमान IPO' सेक्शनमध्ये जा
3. बिड किंमत आणि लॉट्स एन्टर करा
4.तुमचा यूपीआय आयडी भरा आणि सबमिट टॅबवर क्लिक करा.
5. तुमच्या अकाउंटमध्ये फंड ब्लॉक करण्यासाठी मँडेट विनंती मंजूर करा
प्रतिष्ठित ब्रोकरेज हाऊस त्यांच्या बिझनेस विस्तारासाठी फंडिंग करण्यासाठी मार्केटमधून भांडवल उभारण्याचा निर्णय घेते. त्यामुळे IPO आणण्याची त्यांची योजना आहे. ॲप्लिकेशन प्रक्रियेत त्यांना मदत करण्यासाठी, कंपनी मर्चंट बँकरची नियुक्ती करते. मर्चंट बँकर कंपनीच्या वाढीच्या क्षमता आणि फायनान्शियल स्थितीचे विश्लेषण करतो आणि किंमत गुंतवणूकदार अंतिम करताना प्रत्येक शेअरसाठी देय करण्याची शक्यता असते.
खूप कॅल्क्युलेशन आणि विचारविनिमय केल्यानंतर, कंपनी जनतेसाठी 1,00,000 शेअर्स ऑफलोड करण्याचा निर्णय घेते. आणि, मर्चंट बँकर ठरवतो की प्राईस बँड 500 - 520 च्या श्रेणीमध्ये असेल, म्हणजे इन्व्हेस्टरला प्रत्येक शेअरसाठी किमान किंमत ₹500 आहे.
बोली कालावधी संपल्यानंतर (सामान्यत: तीन ते पाच दिवस) कंपनी IPO द्वारे प्राप्त बोली तपासते. असे आढळले की 30,000 बिड ₹ 500, 60,000 बिड ला ₹ 510 मध्ये ठेवण्यात आली आहे आणि 40,000 बिड ₹ 520 मध्ये ठेवण्यात आली आहेत. 1 लाख शेअर्ससाठी बिड ₹510 आणि त्यापेक्षा जास्त प्राप्त झाल्याने, कंपनी ₹500 मध्ये बिड लावणाऱ्या गुंतवणूकदारांना शेअर्स वाटप करत नाही.
गुंतवणूकदारांना आयपीओच्या सार्वजनिक मागणीविषयी जाणून घेण्यास मदत करण्यासाठी कंपनी ऑफर कालावधीदरम्यान दररोज आयपीओ सबस्क्रिप्शन स्थिती प्रकाशित करते.
फिक्स्ड प्राईस ऑफरिंग
नावाप्रमाणेच, निश्चित किंमत ऑफरिंग म्हणजे निश्चित किंमत ज्यावर आयपीओमध्ये गुंतवणूकदारांना शेअर्स विकले जातात. IPO लाँच करण्याच्या सहमतीने मर्चंट बँकरने किंमत ठरवली आहे. किंमत निर्धारित करण्यापूर्वी, मर्चंट बँकर कंपनीचे रिस्क स्तर, मालमत्ता, दायित्व, वर्तमान मूल्य आणि भविष्यातील संभाव्यतेचे मूल्यांकन करतो.
फिक्स्ड प्राईस ऑफरिंगमध्ये, इन्व्हेस्टरला प्रत्येक शेअरची किंमत जाणून घेण्यासाठी अलॉटमेंट तारखेपर्यंत प्रतीक्षा करण्याची गरज नाही कारण किंमत सुरुवातीला उघड केली जाते. ते सबस्क्राईब करताना संपूर्ण रक्कम देतात. तसेच, बुक बिल्डिंग ऑफरिंगप्रमाणेच, फिक्स्ड प्राईस ऑफरिंगमध्ये सबस्क्रिप्शन स्थिती केवळ इश्यू बंद झाल्यानंतरच ओळखली जाते.
फिक्स्ड प्राईस ऑफरिंग चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास तुम्हाला मदत करण्यासाठी येथे एक उदाहरण दिले आहे.
नामांकित खासगी हॉस्पिटलला निदान उपकरणे खरेदी करण्यासाठी तातडीने पैशांची आवश्यकता असते. पैसे उभारण्यासाठी दोन पर्याय आहेत. प्रथम डेब्ट फायनान्सिंग किंवा लेंडरकडून पैसे उधार घेणे आहे. दुसरे म्हणजे IPO द्वारे शेअर्स विकणे. उच्च इंटरेस्ट रेट भरणे टाळायचे असल्याने हॉस्पिटल पैसे उभारण्यासाठी दुसरा मार्ग घेते.
हॉस्पिटल एका मर्चंट बँकरशी संपर्क साधते जे प्रत्येक शेअरची किंमत निर्धारित करण्यासाठी वाढीच्या शक्यतेसह हॉस्पिटलच्या ॲसेट आणि दायित्वांचे मूल्यांकन करते. मर्चंट बँकर ठरवतो की प्रत्येक शेअरचे फेस वॅल्यू ₹10 असेल आणि जनतेला ऑफर केलेली किंमत ₹100 असेल.
त्यानंतर हॉस्पिटलने बोर्सवर कंपनीची यादी देण्यासाठी सेबी कडे ॲप्लिकेशन दाखल केले. सेबीने हॉस्पिटलला DRHP किंवा ड्राफ्ट रेड हेरिंग प्रॉस्पेक्टस सादर करण्यास सांगितले. डीआरएचपी मध्ये कंपनीचे मॅनेजमेंट, बिझनेस, फायनान्शियल्स, सार्वजनिक होण्याची कारणे आणि बिझनेस रिस्क विषयी महत्त्वाची माहिती आहे. जर डीआरएचपी सेबीच्या अपेक्षांनुसार असेल तर हॉस्पिटलला बोर्सवर लिस्ट करण्यासाठी पुढे जाईल. त्यानंतर हॉस्पिटलने इन्व्हेस्टरकडून सबस्क्रिप्शन रक्कम मिळविण्यासाठी आघाडीच्या मीडिया चॅनेल्समध्ये आयपीओ जाहिरात प्रकाशित केली.
5Paisa मार्फत IPO मध्ये इन्व्हेस्ट कसे करावे
IPO मध्ये अखंडपणे इन्व्हेस्ट करण्यासाठी खाली नमूद स्टेप्सचे अनुसरण करा:
1. अकाउंट बनवा किंवा तुमच्या 5paisa ऑनलाईन ट्रेडिंग अकाउंटमध्ये लॉग-इन करा
2. इश्यू निवडण्यासाठी 'वर्तमान IPO' सेक्शनमध्ये जा
3. बिड किंमत आणि लॉट्स एन्टर करा
4.तुमचा यूपीआय आयडी भरा आणि सबमिट टॅबवर क्लिक करा.
5. तुमच्या अकाउंटमध्ये फंड ब्लॉक करण्यासाठी मँडेट विनंती मंजूर करा
