प्रति शेअर (EPS) कमाई म्हणजे काय?

5paisa रिसर्च टीम तारीख: 28 मार्च, 2024 11:24 AM IST

banner
Listen

तुमचा इन्व्हेस्टमेंट प्रवास सुरू करायचा आहे का?

+91

सामग्री

कंपनीच्या प्रत्येक स्टॉकच्या शेअरसाठी किती नफा मिळतो हे प्रति शेअर (ईपीएस) वर मिळते. इन्व्हेस्टर कंपनीच्या नफा आणि संभाव्य रिटर्नचा अंदाज घेण्यासाठी ईपीएसचा वापर करतात. हाय ईपीएस इन्व्हेस्टर फंडचा चांगला नफा निर्माण करण्याची क्षमता आणि कार्यक्षम वापर सुचवते.

ईपीएसची गणना करण्यासाठी, निव्वळ उत्पन्नातून प्राधान्यित लाभांश कमी करा, नंतर थकित शेअर्सद्वारे विभाजित करा. सर्व खर्च कपात केल्यानंतर निव्वळ उत्पन्न म्हणजे काय. ईपीएस समजून घेणे इन्व्हेस्टरला इन्व्हेस्टमेंट मूल्याचे मूल्यांकन करण्यास आणि कंपन्यांची प्रभावीपणे तुलना करण्यास मदत करते.

प्रति शेअर (EPS) कमाई म्हणजे काय?

सरासरी थकित शेअर्सद्वारे शेअरधारकांना उपलब्ध निव्वळ कमाई विभाजित करून प्रति शेअर (ईपीएस) कमाई निर्धारित केली जाते. प्रति शेअर फॉर्म्युला कमाईचा वापर कंपनीच्या शेअरधारकांसाठी नफा निर्माण करण्याची क्षमता निर्धारित करण्यासाठी केला जातो. या मार्गदर्शिकेत, आम्ही प्रति शेअर अर्थ आणि फॉर्म्युला तपशीलवारपणे कमाई करतो.

एकाच कंपनीसाठी ईपीएस मूल्ये काही मध्यवर्ती आहेत. हा नंबर त्याच उद्योगातील इतर कंपन्यांपेक्षा अधिक मौल्यवान आहे आणि कंपनीच्या स्टॉक किंमतीला (p/e रेशिओ) जास्त आहे. जेव्हा दोन कंपन्यांकडे एकाच थकित शेअर्स असतात परंतु त्यांच्याकडे भिन्न ईपीएस असतात, तेव्हा उच्च ईपीएस उच्च नफा दर्शवतो. कंपनीच्या प्रति शेअर कमाईची तुलना सामान्यपणे त्याच्या शेअर किंमतीशी तुलना केली जाते जेणेकरून ते किती स्वस्त किंवा महाग आहे (कमी किंवा जास्त किंमत/उत्पन्न रेशिओ) निर्धारित केले जाते.

ईपीएससाठी फॉर्म्युला आणि गणना


आता शेअर मार्केटमधील ईपीएस म्हणजे काय हे आम्हाला माहित आहे, त्याची गणना कशी केली जाते हे जाणून घ्या.

ईपीएस निर्धारित करण्यासाठी खालील दोन फॉर्म्युला आहेत:

EPS = (निव्वळ उत्पन्न – प्राधान्यित लाभांश) / कालावधीच्या शेवटी थकित शेअर्स

आणि 

EPS = (निव्वळ उत्पन्न – प्राधान्यित लाभांश) / वजन असलेले सरासरी शेअर्स थकित

ईपीएसची गणना थकित शेअर्सची एकूण संख्या वापरून केली जाते, परंतु विश्लेषक डिनॉमिनेटरची गणना करताना अनेकदा वजन असलेल्या सरासरी शेअर्सची संख्या वापरतात. कंपन्या संपूर्ण वर्षभरात स्टॉक जारी करू शकतात आणि यामुळे प्रति शेअर खरे थकित शेअर्स आणि कमाई निर्धारित करणे कठीण होते. त्यामुळे, आम्ही सामान्यपणे सरासरी क्रमांक वापरतो. सरासरी थकित शेअर्स मोजण्याद्वारे, तुम्ही कंपनीची कमाई अचूकपणे निर्धारित करू शकता.
 

ईपीएसचे उदाहरण

प्रति शेअर व्याख्या आणि फॉर्म्युला उत्पन्न शिकल्यानंतर, तीन कंपन्यांसाठी प्रति शेअर (ईपीएस) कमाईची गणना करण्यासाठी खालील परिस्थितीचा विचार करा:

EPS उदाहरण

कंपनी

निव्वळ उत्पन्न

प्राधान्यित लाभांश

वजन असलेले सामान्य शेअर्स

मूलभूत ईपीएस

एबीसी लिमिटेड

₹ 7.6 कोटी

0

3.98 कोटी

7.6/3.98 = 1.91

क्युपीआर लिमिटेड

₹ 18.23 कोटी

1.61 कोटी

10.2 कोटी

18.23-1.61/10.2 = 1.63

एक्सवायझेड लिमिटेड

₹ 1.67B कोटी

0

0.541 कोटी

1.67/0.541 = 3.09

 

प्रति शेअर कमाईचे प्रकार

रिपोर्ट केलेले ईपीएस किंवा जीएएपीएस: या प्रकारचे ईपीएस सामान्यपणे स्वीकृत अकाउंटिंग तत्त्वांचे (जीएएपी) पालन करतात आणि सेकंद फायलिंगमध्ये उघड केले जातात. तथापि, GAAP कंपनीच्या कमाईला विकृत करू शकते. उदाहरणार्थ, जर वन-टाइम पेमेंटला GAAP अंतर्गत ऑपरेटिंग इन्कम म्हणून वर्गीकृत केले असेल, तर ते कृत्रिमरित्या EPS ला वाढवू शकते. त्याचप्रमाणे, जर नियमित खर्च असामान्य म्हणून लेबल केले असेल तर ते कृत्रिमरित्या ईपीएस वाढवू शकते.

चालू ईपीएस किंवा प्रो फॉर्मा ईपीएस: हा ईपीएस सामान्य निव्वळ उत्पन्नावर आधारित आहे आणि सामान्यपणे असामान्य किंवा एक वेळ म्हणून वर्गीकृत केलेले उत्पन्न वगळले जाते. अशा प्रकारे, हे मुख्य व्यवसाय कृतींमधून अपेक्षित उत्पन्न कव्हर करण्यास मदत करते परंतु कंपनीच्या खरे उत्पन्न अचूकपणे दिसू शकत नाही.

टिकवून ठेवलेले ईपीएस: टिकवून ठेवलेले ईपीएस म्हणजे कंपनी शेअरधारकांना लाभांश म्हणून वितरित करण्याऐवजी त्यांचे नफा टिकवून ठेवते. अनेक बिझनेस मालक विद्यमान लोन, फंड विस्तार किंवा भविष्यातील गरजांसाठी रिझर्व्ह फंड सेटल करण्यासाठी प्रति शेअर टिकवून ठेवलेल्या कमाईचा वापर करतात. कॅल्क्युलेशनमध्ये सध्या टिकवून ठेवलेल्या कमाईमध्ये निव्वळ उत्पन्न जोडणे, भरलेले एकूण लाभांश कमी करणे आणि उर्वरित रक्कम एकूण थकित शेअर्सद्वारे विभाजित करणे समाविष्ट आहे.

रोख ईपीएस: रोख ईपीएस कमावलेल्या रोख रकमेची अचूक रक्कम प्रकट करून कंपनीच्या आर्थिक आरोग्याची अंतर्दृष्टी प्रदान करतात. हे मॅनिप्युलेट करण्यास आव्हान देत आहे आणि डायल्युटेड शेअर्स थकित द्वारे विभाजित ऑपरेटिंग कॅश फ्लो म्हणून कॅल्क्युलेट केले जाते.

बुक वॅल्यू EPS: ही EPS प्रति शेअर सरासरी इक्विटीची गणना करते, लिक्विडेशनच्या बाबतीत कंपनीच्या स्टेक वॅल्यूचा अंदाज देऊ करते. हे कंपनीच्या परफॉर्मन्सचे स्थिर प्रतिनिधित्व प्रदान करते कारण ते बॅलन्स शीटवर लक्ष केंद्रित करते.

प्रत्येक प्रकारच्या ईपीएस कंपनीच्या फायनान्शियल परफॉर्मन्स बद्दल अद्वितीय माहिती प्रदान करतात आणि कंपनीच्या कमाई आणि फायनान्शियल स्टँडिंगच्या विविध बाबींस समजून घेण्याची इच्छा असलेल्या इन्व्हेस्टरसाठी मौल्यवान आहे.

ईपीएसचे महत्त्व

प्रति शेअर (ईपीएस) कमाईचे महत्त्व गुंतवणूकदारांसाठी असते, ज्यामुळे कंपनीच्या नफ्यामध्ये थेट झलक देते. उच्च ईपीएस हे अधिक नफा दर्शविते, इन्व्हेस्टरला अधिक आकर्षक स्टॉक प्रदान करणे आणि अनेकदा उच्च स्टॉक मूल्यांकनाला कारणीभूत ठरते. तसेच, ईपीएस कंपनीच्या स्टॉक किंमत निर्धारित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते, ज्यामध्ये स्टॉक हायर ईपीएस मध्ये सामान्यपणे मार्केटमध्ये उच्च किंमतीचा समावेश करतात.

याव्यतिरिक्त, ईपीएस गुंतवणूकदारांना विविध कंपन्यांच्या नफ्याची तुलना करण्यासाठी मौल्यवान साधन म्हणून काम करते, पोर्टफोलिओ विविधतेशी संबंधित माहितीपूर्ण निर्णयांमध्ये मदत करते. तथापि, कंपनीच्या आर्थिक कल्याणाची सर्वसमावेशक समज मिळविण्यासाठी इन्व्हेस्टरना इतर फायनान्शियल इंडिकेटर्ससह ईपीएस विश्लेषण पूरक करणे महत्त्वाचे आहे.

ईपीएसची मर्यादा

प्रति शेअर (ईपीएस) कमाईची मर्यादा आहे. हे तिमाही किंवा वर्षासारख्या विशिष्ट कालावधीसाठी कंपनीच्या नफ्याचा स्नॅपशॉट देऊ करते, परंतु नफा वेळेनुसार वाढत आहे किंवा कमी होत आहे हे दर्शवित नाही. ईपीएस गणनेमध्ये घसारा सारख्या गैर-रोख खर्चाचा समावेश असल्याने हे कंपनीच्या रोख प्रवाहाला पूर्णपणे प्रतिबिंबित करू शकत नाही. त्यामुळे, कंपनी ईपीएसपेक्षा अधिक कॅश निर्माण करीत असू शकते.

तसेच, शेअर जारी करणे किंवा बायबॅक सारख्या कृतींद्वारे थकित शेअर्सची संख्या बदलून कंपन्या ईपीएस हाताळू शकतात. स्टॉक बायबॅक शेअर्स कमी करून EPS ला वाढवू शकतात, परंतु ते कॅश रिझर्व्ह आणि भविष्यातील इन्व्हेस्टमेंटवर देखील परिणाम करू शकते. शेअर जारी करणे आणि स्टॉक स्प्लिट्स ईपीएसला कमी करू शकतात, ज्यामुळे त्याच्या विश्वसनीयतेवर नफा मिळतो. इन्व्हेस्टरनी कंपनीच्या फायनान्शियल हेल्थच्या स्पष्ट समजूतदारपणासाठी ईपीएस सह या घटकांचा विचार करावा.

डायल्यूटेड ईपीएस वि. बेसिक ईपीएस

मूलभूत आणि पातळ कमाई प्रति शेअर (ईपीएस) दरम्यान सारखेच आहेत, परंतु ते भिन्न संकल्पना आहेत. मूलभूत ईपीएसची गणना करण्यासाठी थकित शेअर्सच्या संख्येद्वारे कंपनीचे नफा किंवा उत्पन्न विभाजित करा. प्रति शेअर डायल्यूटेड कमाईची गणना करण्यासाठी, आम्ही सर्व संभाव्य डायल्यूशन्सचा विचार करतो, जसे की कन्व्हर्टिबल सिक्युरिटीजचा वापर केला जातो किंवा ऑप्शन्स शेअर्समध्ये रूपांतरित केले जातात.

जर कंपनीने कर्मचारी स्टॉक पर्याय किंवा सारख्याच कृतीमुळे लक्षणीय पातळी घेतल्याची अपेक्षा असेल तर कंपनीचे मूल्यमापन करताना आम्ही प्रति शेअर पद्धत डायल्यूटेड कमाईचा वापर करावा. त्याशिवाय, भविष्यातील रोख प्रवाहाचा अंदाज घेण्यासाठी प्रति शेअर मूलभूत कमाई पुरेशी आहे.

इन्व्हेस्टर वॅल्यूची गणना करताना मूलभूत ईपीएस कसे वेगळे असतात हे खालील हायपोथेटिक उदाहरण दर्शविते. आम्ही या परिस्थितीचा वापर करू जिथे कोणीतरी X कंपनीचा एक भाग आहे, ज्याचा पहिल्या वर्षात ₹1 कोटीचा निव्वळ नफा आहे आणि कोणत्याही अतिरिक्त कर्ज किंवा इक्विटी फायनान्सिंगची आवश्यकता नव्हती.

गृहीत धरा की थकित 100 शेअर्स आहेत आणि प्रति शेअरची किंमत ₹10 आहे. सुलभतेसाठी लाभांश आणि करांची दुर्लक्ष करूयात. वर्ष 2 मध्ये, 50 कर्मचाऱ्यांना प्रति शेअर ₹5 मध्ये स्टॉक पर्याय मिळतात. तसेच, सर्व कर्मचाऱ्यांमध्ये विविधता निर्माण करून जोखीम कमी करण्यासाठी प्रत्येकी ₹7 साठी 10 कर्मचारी स्टॉकची खरेदी केली गेली.

या कृतीमुळे निव्वळ उत्पन्न 10% वाढले, तर सर्व 110 संभाव्य शेअर्सना 5% पर्यंत डायल्यूट केले गेले. या प्रकरणात, जर तुम्ही डायल्यूटेड EPS ऐवजी मूलभूत EPS द्वारे कमाई विभाजित केली तर तुम्हाला ₹0.95 ऐवजी प्रति शेअर ₹0.91 मिळेल.

इन्व्हेस्टर म्हणून, प्रति शेअर दोन्ही प्रकारची कमाई उपयुक्त आहे कारण ते भविष्याच्या दृष्टीकोनावर आधारित कंपनीच्या मूल्यावर विविध दृष्टीकोन प्रदान करतात.

EPS वि. EPS समायोजित

समायोजित ईपीएस म्हणजे एकवेळ किंवा नॉन-रिकरिंग वस्तूंचा परिणाम हटविल्यानंतर कंपनीच्या निव्वळ कमाईवर आधारित कॅल्क्युलेट केलेली प्रति शेअर कमाई. मूलभूत ईपीएस जर एकवेळ मालमत्ता विक्री सारख्या अशा वस्तूंद्वारे प्रभावित झाले तर त्यामुळे महागाई किंवा विस्फोटित निव्वळ उत्पन्नात परिणाम होऊ शकतो.

समायोजित ईपीएस मुख्य ऑपरेशन्सच्या नफा वर लक्ष केंद्रित करते, भविष्यातील रिटर्नचे विश्लेषण करण्यासाठी अधिक अचूक फोटो प्रदान करते. मूलभूत ईपीएसचे अंश समायोजित करून, मूलभूत नफा आणि नुकसान समायोजित केले जाते, ज्यामुळे मूल्यमापनासाठी सामान्य आधार प्रदान केला जातो. भारतातील प्रकटीकरणासाठी शिफारस केले असताना, कंपन्यांना समायोजित ईपीएसचा अहवाल देण्यास बंधनकारक नाही, कंपनीच्या खरी आर्थिक कामगिरीचे मूल्यांकन करतानाही.

निष्कर्ष

इंडियन अकाउंटिंग स्टँडर्ड 33 कंपनीच्या फायनान्शियल स्टेटमेंटमध्ये प्रति शेअर (ईपीएस) कमाई आणि प्रकटीकरणासाठी मार्गदर्शक तत्त्वे प्रदान करते. ईपीएस, डीईपीएस आणि समायोजित ईपीएस शेअरधारकांसाठी रिटर्न निर्माण करण्याची कंपनीची क्षमता ठरविण्यास मदत करतात. इन्व्हेस्टरनी कंपनीच्या गुणवत्तेचे मूल्यांकन करण्यासाठी इन्व्हेस्टमेंट पर्याय म्हणून अनेक फायनान्शियल मापदंडांचा विचार करावा, ज्यामुळे त्याच्या व्याप्ती, नफा आणि कामगिरीची सर्वसमावेशक समज सुनिश्चित होणे आवश्यक आहे.

स्टॉक/शेअर मार्केटविषयी अधिक

मोफत डीमॅट अकाउंट उघडा

5paisa कम्युनिटीचा भाग बना - भारताचा पहिला सूचीबद्ध सवलत ब्रोकर.

+91

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

कंपनीच्या प्रति शेअरवर कमाईवर परिणाम करणारे मुख्य घटक म्हणजे त्याची कमाई किंवा उत्पन्न आणि थकित सामान्य शेअर्सची संख्या. 

डायल्यूटेड EPS फॉर्म्युला आहे: Diluted EPS=Net Income Preferred Dividends/Total Number of Diluted Share Outstanding

जिथे एकूण डायल्युटेड शेअर्सच्या बाकीच्या संख्येत मूलभूत शेअर्स अधिक इन-द-मनी पर्याय, वॉरंट्स आणि इतर डायल्युटिव्ह सिक्युरिटीजचा वापर समाविष्ट आहे.

मूलभूत ईपीएसची गणना विशिष्ट कालावधीदरम्यान थकित सरासरी शेअर्सद्वारे करांनंतर कंपनीच्या निव्वळ उत्पन्नाला विभाजित करून केली जाते.

जेव्हा कंपनीचे उत्पन्न निगेटिव्ह असेल, तेव्हा प्रति शेअर (ईपीएस) कमाई नकारात्मक असू शकते, ज्यामुळे ते पैसे गमावणे किंवा कमाईपेक्षा अधिक खर्च करणे दर्शविते. तथापि, नकारात्मक ईपीएस म्हणजे स्टॉक विक्री होय. इन्व्हेस्टमेंटचा निर्णय घेण्यापूर्वी नुकसान, रिकव्हरी करण्याची क्षमता आणि इतर फायनान्शियल इंडिकेटर्सचे विश्लेषण करणे आवश्यक आहे.