स्टॉक किंमत कशी निर्धारित केली जाते?

Tanushree Jaiswal तनुश्री जैस्वाल

अंतिम अपडेट: 31 मे 2024 - 11:10 am

Listen icon

गुंतवणूकदार आणि व्यापाऱ्यांसाठी स्टॉकची किंमत कशी निर्धारित केली जाते हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. स्टॉक किंमती ही स्टॉक मार्केटचा आधार आहे, ज्यामध्ये कंपनीचे विचार केलेले मूल्य आणि इन्व्हेस्टमेंट निर्णयांवर प्रभाव पडतो. 

स्टॉक किंमत म्हणजे काय?

शेअर किंमत म्हणूनही ओळखली जाणारी स्टॉक किंमत, कंपनीच्या स्टॉकचा एकल शेअर खरेदी करण्यासाठी इन्व्हेस्टरला देय रक्कम दर्शविते. हे निश्चित मूल्य नाही परंतु बाजाराच्या स्थितीवर आधारित चढ-उतार होतात. सामान्यपणे, जर कंपनी चांगली कामगिरी करीत असेल आणि अपेक्षेपेक्षा जास्त असेल तर त्याची स्टॉक किंमत वाढते. याव्यतिरिक्त, जर कंपनी अपेक्षा किंवा आव्हानांना सामोरे जाण्यास अयशस्वी ठरल्यास, त्याची स्टॉक किंमत कमी होऊ शकते.

स्टॉक किंमत कशी काम करते?

स्टॉकच्या किंमती पुरवठा आणि मागणीच्या मूलभूत तत्त्वांद्वारे निर्धारित केल्या जातात. जेव्हा स्टॉकच्या विक्रेत्यांच्या संख्येपेक्षा खरेदीदारांची संख्या जास्त असेल, तेव्हा मागणी आऊटवेज पुरवठा म्हणून त्याची किंमत वाढेल. याव्यतिरिक्त, खरेदीदारांपेक्षा अधिक विक्रेते अस्तित्वात असल्यास अतिरिक्त पुरवठ्यामुळे किंमत कमी होईल. जेव्हा खरेदीदार आणि विक्रेता विशिष्ट किंमतीवर सहमत असतो, तेव्हा त्या स्टॉकसाठी नवीन मार्केट किंमत बनते.

तासांनंतर किंवा विकेंडनंतर स्टॉकच्या किंमती का बदलतात?

जेव्हा नियमित ट्रेडिंग तास समाप्त झाले किंवा विविध घटकांमुळे विकेंडच्या दरम्यानही स्टॉकच्या किंमतीत चढ-उतार होऊ शकतो:

● तासानंतरचे ट्रेडिंग: कमी सामान्य असताना, काही इन्व्हेस्टर कमी ट्रेडिंग वॉल्यूम आणि कमी सहभागींमुळे किंमत अस्थिरता साठी कारणीभूत ठरू शकतात.

● कंपनीची घोषणा: कंपन्या अनेकदा नियमित ट्रेडिंग तासांच्या बाहेर महत्त्वाच्या बातम्या किंवा फायनान्शियल रिपोर्ट्स जारी करतात, ज्यामुळे इन्व्हेस्टरच्या भावनेवर लक्षणीयरित्या प्रभाव पडू शकतो आणि त्यामुळे, स्टॉक किंमत.

● मार्केट सायकॉलॉजी: इन्व्हेस्टर भावना आणि मार्केट सायकॉलॉजी मार्केट बंद झाल्यानंतरही प्राईस मूव्हमेंटमध्ये भूमिका बजावते. उदाहरणार्थ, "विकेंड इफेक्ट" म्हणजे अशी घटना जिथे मागील शुक्रवारीच्या बंद किंमतीपेक्षा सोमवारी स्टॉकची किंमत कमी असेल.

भारतात स्टॉक किंमत कशी निर्धारित केली जाते?

स्टॉक किंमत निर्धारित करणे कंपनीच्या प्रारंभिक सार्वजनिक ऑफरिंग (IPO) सह सुरू होते. आयपीओ दरम्यान, बुक-रनर (कंपनीद्वारे नियुक्त केलेला लीड मॅनेजर) स्टॉकची मागणी आणि पुरवठा यावर आधारित प्रारंभिक शेअर किंमत सेट करतो.

IPO नंतर, विविध घटक कंपनीच्या शेअर किंमतीवर प्रभाव टाकू शकतात:

● शेअर्सच्या संख्येत बदल: मागणीमध्ये संबंधित वाढ न करता बाजारात उपलब्ध शेअर्सची संख्या वाढल्यास शेअरची किंमत कमी होऊ शकते. याव्यतिरिक्त, जर मागणी स्थिर असेल तर उपलब्ध असलेल्या छोट्या संख्येने शेअरची किंमत वाढवू शकते.

● कंपनीची कामगिरी: मजबूत आर्थिक कामगिरी, सकारात्मक उद्योग बातम्या किंवा नेतृत्वातील अनुकूल बदल अधिक गुंतवणूकदारांना आकर्षित करू शकतात, मागणी वाढवून आणि शेअर किंमत वाढवू शकतात. याव्यतिरिक्त, खराब कामगिरी किंवा नकारात्मक बातम्या मागणी कमी करू शकतात आणि किंमत शेअर करू शकतात.

● मॅक्रोइकॉनॉमिक घटक: इकॉनॉमिक इंडिकेटर्स, सरकारी धोरणे, राजकीय स्थिरता आणि जागतिक इव्हेंट्स गुंतवणूकदारांच्या भावनेवर लक्षणीयरित्या प्रभाव पाडू शकतात आणि त्यामुळे, कंपनीच्या शेअर्सची मागणी.

स्टॉक किंमतीवर प्रभाव टाकणारे घटक

अनेक प्रमुख घटक बाजारात स्टॉक च्या किंमतीवर प्रभाव पाडू शकतात:

● मागणी आणि पुरवठा: स्टॉकच्या मागणी आणि पुरवठ्यामधील इंटरप्ले त्याची किंमत निर्धारित करते. पुरवठ्याशी संबंधित जास्त मागणीमुळे किंमत वाढते, तर मागणीशी संबंधित अतिरिक्त पुरवठा किंमती कमी होते.

● मूलभूत घटक: कंपनीची आर्थिक कामगिरी, जसे की महसूल, नफा आणि वाढीची संभावना, स्टॉक किंमत आकारण्यात महत्त्वपूर्ण आहे. मजबूत मूलभूत गोष्टी अधिक गुंतवणूकदारांना आकर्षित करतात, मागणी वाढविणे आणि स्टॉक किंमत वाढवतात.

● आर्थिक स्थिती: देशांतर्गत आणि जागतिक दोन्ही अर्थव्यवस्थेची एकूण स्थिती स्टॉक किंमतींवर लक्षणीयरित्या परिणाम करू शकते. अनुकूल आर्थिक स्थिती सामान्यपणे इन्व्हेस्टरचा आत्मविश्वास वाढवतात आणि स्टॉकच्या किंमती जास्त करतात, तर आर्थिक डाउनटर्न किंवा मंदी स्टॉकच्या किंमती कमी होऊ शकतात.

● सरकारी धोरणे: कर, नियमन आणि उद्योग-विशिष्ट उपायांशी संबंधित सरकारी धोरणे इन्व्हेस्टरच्या भावना आणि परिणामी, स्टॉक किंमतीवर प्रभाव पाडू शकतात. अनुकूल पॉलिसी स्टॉकच्या किंमती वाढवतात, तर प्रतिकूल पॉलिसी कमी होऊ शकतात.

● राजकीय वातावरण: गुंतवणूकदाराच्या आत्मविश्वासासाठी राजकीय स्थिरता आणि अनुकूल राजकीय वातावरण आवश्यक आहे. राजकीय अनिश्चितता किंवा संकट गुंतवणूकीशी संबंधित अनुभवी जोखीम वाढवू शकते, ज्यामुळे विक्री कमी होते आणि स्टॉकच्या किंमती कमी होऊ शकतात.

● डिव्हिडंड घोषणा: कंपन्या जे डिव्हिडंड घोषित करतात ते सामान्यपणे इन्व्हेस्टरला आर्थिकदृष्ट्या स्थिर आणि आकर्षक म्हणून पाहिले जातात. डिव्हिडंड घोषणा स्टॉकच्या किंमतीवर सकारात्मक परिणाम करू शकतात, तर डिव्हिडंड अपेक्षा पूर्ण करण्यात अयशस्वी झाल्यास किंमती कमी होऊ शकतात.

● मार्केट भावना: इन्व्हेस्टर भावना, प्रामुख्याने भावना आणि धारणेद्वारे प्रभावित, स्टॉक किंमतींवर लक्षणीयरित्या परिणाम करू शकते. बुलिश (आशावादी) मार्केट भावना अनेकदा वाढत्या स्टॉकच्या किंमतीत वाढ होते, तर बेरिश (निराशावादी) भावनेमुळे किंमत कमी होऊ शकते.

● बातम्या आणि इव्हेंट: कंपनी, उद्योग किंवा व्यापक बाजाराशी संबंधित कोणतीही नवीन माहिती, सकारात्मक किंवा नकारात्मक स्टॉक किंमतीवर प्रभाव टाकू शकतो. सकारात्मक बातम्या, जसे की कमाई अहवाल, उत्पादन सुरू, विलीनीकरण किंवा नवकल्पना, स्टॉक किंमत वाढवू शकतात. त्याऐवजी, नकारात्मक बातम्या विपरीत परिणाम करू शकतात.

● ट्रेंड: स्टॉकच्या किंमती कालांतराने काही विशिष्ट पॅटर्न किंवा ट्रेंडचे अनुसरण करतात, ज्यात आर्थिक स्थिती, उद्योगाचा दृष्टीकोन, ग्राहक प्राधान्य आणि तांत्रिक प्रगती यासारख्या विविध घटकांचा प्रभाव पडतो. गुंतवणूकदार आणि व्यापारी माहितीपूर्ण गुंतवणूक निर्णय घेण्यासाठी या ट्रेंडचे विश्लेषण करतात.

● लिक्विडिटी: त्याची किंमत लक्षणीयरित्या प्रभावित न करता स्टॉक खरेदी किंवा विक्री केली जाऊ शकते त्याला लिक्विडिटी म्हणून ओळखले जाते. उच्च लिक्विडिटी असलेल्या स्टॉकमध्ये अधिक स्थिर आणि न्याय्य किंमत असते, तर कमी लिक्विडिटी असलेले स्टॉक ॲक्टिव्ह ट्रेडिंगचा अभाव असल्यामुळे कमी किंमतीच्या अस्थिरतेचा अनुभव घेऊ शकतात.

बाजारपेठ भांडवलीकरणाविषयी चुकीच्या संकल्पना

हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की मार्केट कॅपिटलायझेशनची गणना थकित शेअर्सच्या संख्येद्वारे कंपनीच्या शेअर किंमतीचे गुण करून केली जाते, कंपनीचे ट्रू इक्विटी मूल्य अचूकपणे दिसत नाही. मार्केट कॅपिटलायझेशन हे केवळ दिलेल्या वेळी कंपनीच्या शेअर्ससाठी मार्केट किती देय करण्यास तयार आहे याचे एक मापन आहे. शेअर्सचे मूल्यांकन अनेकदा बाजाराद्वारे केले जाऊ शकते किंवा त्यांचे मूल्यांकन केले जाऊ शकते आणि कंपनीच्या मूलभूत तत्त्वांचे केवळ पूर्ण विश्लेषणच त्यांच्या खरे मूल्याचे अधिक अचूक मूल्यांकन प्रदान करू शकते.

तसेच, मार्केट कॅपिटलायझेशन मर्जर किंवा अधिग्रहण ट्रान्झॅक्शनमध्ये कंपनी प्राप्त करण्याचा वास्तविक खर्च निर्धारित करत नाही. अधिग्रहण खर्चाची गणना करण्यासाठी अधिक योग्य पद्धत म्हणजे एंटरप्राईज वॅल्यू जे कंपनीचे मार्केट कॅपिटलायझेशन व्यतिरिक्त कंपनीचे कर्ज, कॅश आणि इतर घटकांचा विचार करते.

निष्कर्ष

माहितीपूर्ण इन्व्हेस्टमेंट निर्णय घेण्यासाठी स्टॉक किंमतीवर प्रभाव टाकणारे घटक समजून घेणे आवश्यक आहे. पुरवठा आणि मागणी गतिशीलता, मूलभूत घटक, आर्थिक स्थिती, सरकारी धोरणे, बाजारपेठ भावना आणि इतर संबंधित घटकांचा विचार करून, गुंतवणूकदार स्टॉक किंमतीतील हालचाली चांगल्या प्रकारे समजू शकतात आणि त्यानुसार बाजारात स्वत:ला स्थिती ठेवू शकतात.
 

तुम्ही या लेखाला रेटिंग कसे देता?

उर्वरित वर्ण (1500)

अस्वीकरण: सिक्युरिटीज मार्केटमधील इन्व्हेस्टमेंट/ट्रेडिंग मार्केट रिस्कच्या अधीन आहे, मागील कामगिरी भविष्यातील कामगिरीची हमी नाही. इक्विट्स आणि डेरिव्हेटिव्हसह सिक्युरिटीज मार्केटमध्ये ट्रेडिंग आणि इन्व्हेस्टमेंटमध्ये नुकसान होण्याचा धोका मोठा असू शकतो.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

पुरवठा आणि मागणी स्टॉकच्या किंमतीवर कशी परिणाम करते?  

आर्थिक इंडिकेटर्स स्टॉकच्या किंमतीवर कसा परिणाम करतात?  

इन्व्हेस्टरच्या भावनेमुळे स्टॉकच्या किंमतीवर कसा परिणाम होतो?  

स्टॉक किंमत निर्धारित करण्यात भौगोलिक कार्यक्रम कोणती भूमिका बजावतात?  

मार्केट विश्लेषक आणि तज्ज्ञ स्टॉकच्या किंमतीचा अंदाज कसा घेतात?  

मोफत ट्रेडिंग आणि डिमॅट अकाउंट
+91
''
OTP पुन्हा पाठवा
''
''
कृपया ओटीपी एन्टर करा
''
पुढे सुरू ठेवण्याद्वारे, तुम्हाला मान्य आहे अटी व शर्ती*
मोबाईल क्रमांक याचे आहे

व्यवसाय आणि अर्थव्यवस्थेशी संबंधित लेख

5paisa वापरायचे आहे
ट्रेडिंग ॲप?