ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડની શ્રેણી

5Paisa રિસર્ચ ટીમ

છેલ્લું અપડેટ: 05 એપ્રિલ, 2024 03:25 PM IST

Mutual Funds Categorisation
Listen

શું તમારી રોકાણની યાત્રા શરૂ કરવા માંગો છો?

+91

કન્ટેન્ટ

પરિચય

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેટેગરી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. તે રોકાણકારોને તેમના નાણાંકીય લક્ષ્યો અને જોખમની ક્ષમતા મુજબ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવામાં મદદ કરે છે. કેટેગરી દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોને તેમની જરૂરિયાતો અને પસંદગીઓ મુજબ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમને ફિલ્ટર કરવામાં મદદ કરે છે.

એસેટ ક્લાસના આધારે મ્યુચ્યુઅલ ફંડના પ્રકારો

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એસેટ ક્લાસ જે તમે પસંદ કરો છો તે બે કારણોસર જરૂરી છે. સૌ પ્રથમ, કારણ કે તે તમારા રિટર્નને અસર કરશે, જો તમે ટૅક્સ-સેન્સિટિવ ફંડ (ઇક્વિટી)માં ઇન્વેસ્ટ કરવાનું પસંદ કરો છો. તે કિસ્સામાં, જ્યારે તમે તમારા શેર વેચો ત્યારે તમે વ્યક્તિગત સ્તરે કર માળખા સુધી ભંડોળ (સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, સેવા કર વગેરે) ખરીદો ત્યારે લાગુ કરવેરાથી લઈને વિવિધ સ્તરે કર માળખા દ્વારા તમારી રિટર્નને અસર કરવામાં આવશે. બીજું કારણ એ છે કે કેટલાક ભંડોળની વિવિધ વિશેષતાઓ છે કારણ કે તેઓને વિવિધ શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે અને વિશિષ્ટ લાભો સાથે આવે છે.

અહીં ભારતની કેટલીક સૌથી સામાન્ય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેટેગરી છે:

ઇક્વિટી ફંડ્સ

આ ફંડ્સ સ્ટૉક માર્કેટમાં રોકાણ કરે છે, બોમ્બે સ્ટૉક એક્સચેન્જ પર સૂચિબદ્ધ સ્ટૉક્સ ખરીદવા (BSE). તેઓ અન્ય સિક્યોરિટીઝ જેમ કે બોન્ડ્સ અથવા ડેરિવેટિવ્સમાં પણ ઇન્વેસ્ટ કરી શકે છે. કારણ કે આ રોકાણો અસ્થિર હોય છે, ઇક્વિટી ફંડ જોખમી હોઈ શકે છે.

ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ કંપનીઓમાં રોકાણ કરે છે, જે સમય જતાં મૂડી લાભનું વચન આપે છે. ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સના બે વિશિષ્ટ પ્રકારો છે- ક્લોઝ-એન્ડેડ અને ઓપન-એન્ડેડ ફંડ્સ.

ડેબ્ટ ફંડ્સ

ડેબ્ટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ સરકાર, જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમો (પીએસયુ), નાણાંકીય સંસ્થાઓ અને કોર્પોરેટ એકમો વગેરે દ્વારા જારી કરાયેલા બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરે છે. આ રોકાણોની રિટર્ન આવી ડેબ્ટ સિક્યોરિટીઝની ક્રેડિટ ક્વૉલિટી પર આધારિત છે.

આ વ્યવસાયિકો દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવે છે જે રોકાણો કરતા પહેલાં બજારના પરિબળો, નાણાંકીય વિચારો, વ્યાજ દરો, પરિપક્વતા માળખા અને ચલણની ઉતાર-ચઢાવને ધ્યાનમાં રાખે છે.

હાઇબ્રિડ ફંડ્સ

હાઇબ્રિડ ફંડ્સ ઇક્વિટી અને ડેબ્ટનું સંયોજન છે. પ્રોફેશનલ્સ તેમને બજારની તકોનો શ્રેષ્ઠ રીતે શોષણ કરવાનું સંચાલન કરે છે. આ કિસ્સામાં, રોકાણ પોર્ટફોલિયો મુખ્યત્વે ઋણ-આધારિત છે, જ્યારે સંપત્તિ ફાળવણી ઇક્વિટી સાધનો અને બોન્ડ્સ સાથે સંતુલિત રહેશે.

તે બે વિવિધ પ્રકારના રોકાણોનું સંયોજન છે, જે રોકાણકારોને સ્ટૉક્સની વૃદ્ધિની ક્ષમતા અને બોન્ડ્સમાંથી આવતી સ્થિરતાનો લાભ લેવાની મંજૂરી આપે છે.

સોલ્યુશન-ઓરિએન્ટેડ ફંડ્સ

ઉકેલ-લક્ષી ભંડોળ સ્ટૉક્સ અથવા સમાન સિક્યોરિટીઝમાં રોકાણ કરે છે જે લાંબા ગાળે સારા રિટર્ન આપવાની અપેક્ષા છે. જો ભંડોળનું પ્રદર્શન ખરાબ છે, તો તમે ખાતરી રાખી શકો છો કે તે ફરીથી બાઉન્ડ થશે કારણ કે અંતર્નિહિત સ્ટૉક અથવા સુરક્ષા એક સારું રોકાણ છે.

ઉકેલ-લક્ષિત ભંડોળનો લક્ષ્ય એ શ્રેષ્ઠ રોકાણો શોધવાનો છે જેમાં ચોક્કસ લાક્ષણિકતાઓ છે જે તેમને રોકાણકારો માટે સારી પસંદગી તરીકે અલગ અલગ બનાવે છે.

સંતુલિત ફંડ્સ

તેઓ રોકાણોના વધુ પરિપક્વ દૃશ્ય લે છે. તેઓ તેમના પોર્ટફોલિયો સાથે જોડવાની સંભાવના ઓછી હોય છે, જેનો અર્થ રોકાણકારો માટે ઓછું જોખમ હોય છે. જો કે, ટૂંકા ગાળાના લાભ મોટાભાગના સંતુલિત ભંડોળ માટે પોર્ટફોલિયોમાં અપેક્ષિત હોય છે, તેથી તેઓ હંમેશા નિવૃત્તિની યોજના માટે પરફેક્ટ નથી.

તે ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સાથે સંબંધિત છે, જેઓ બજારમાં વધુ સારી રીતે કરવા માંગે છે અને તેમના પોર્ટફોલિયોની નિશ્ચિત આવકની બાજુમાં રોકાણકારો માટે ડિઝાઇન કરેલ છે. તેમાં કોઈ ચોક્કસ રોકાણ ઉદ્દેશ અથવા રોકાણ વ્યૂહરચના નથી. તેનો હેતુ સામાન્ય બજાર સૂચકાંકો જેમ કે એસ એન્ડ પી 500 ઇન્ડેક્સ અથવા નિફ્ટી 50 ઇન્ડેક્સ જેવા રોકાણ પર વળતર પ્રદાન કરવાનો છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડની કેટેગરી શા માટે જરૂરી છે?

વિવિધ શ્રેણીઓ અને પેટા-શ્રેણીઓને ઝડપથી ઓળખવા અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજનાઓની તુલના કરવાનું સરળ બનાવવા માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડની શ્રેણી જરૂરી છે. તે બજારમાં ઉપલબ્ધ વિવિધ યોજનાઓ અને વિકલ્પો વિશે રોકાણકારો દ્વારા સરળતાથી સમજવા માટે પણ કરવામાં આવે છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડને તેમના ઉદ્દેશો, રોકાણના ઉદ્દેશો, રોકાણની શૈલી, સંપત્તિ ફાળવણી, જોખમ પ્રોફાઇલ, રોકાણ પદ્ધતિ અને અન્ય સમાન પરિબળોના આધારે વિવિધ શ્રેણીઓ અને પેટા-શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. તે જ રીતે, દરેક કેટેગરી (પેટા-શ્રેણી) માં એક ચોક્કસ ન્યૂનતમ સંપત્તિની રકમ છે જે કોઈપણ તેમાં રોકાણ કરી શકે છે.

બે મુખ્ય કારણોસર મ્યુચ્યુઅલ ફંડની શ્રેણી જરૂરી છે:

1. તે રોકાણકારોને કેટેગરીમાં પ્રોડક્ટ્સની તુલના કરવામાં અને કેટેગરીમાં મદદ કરે છે, આમ તેમના માટે યોગ્ય પ્રોડક્ટ્સ પસંદ કરવાનું સરળ બનાવે છે.

2. તે એક ફ્રેમવર્ક પ્રદાન કરે છે જેથી ફંડ મેનેજર ઘણીવાર તેમને બદલવાને બદલે તેમના વિશિષ્ટ ઉદ્દેશો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકે.

એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપનીઓ (એએમસી)ને તેમની હાલની અને ભવિષ્યની યોજનાઓને સબ-કેટેગરી સાથે વ્યાખ્યાયિત 'મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કેટેગરી'માં વર્ગીકૃત કરવાની સૂચના આપવામાં આવી છે જે તમામ એએમસીમાં સમાન હોવી જોઈએ. આનો ધ્યેય રોકાણકારોને સ્પષ્ટપણે વ્યાખ્યાયિત ઉદ્દેશોના આધારે યોગ્ય રોકાણ ઉત્પાદનો પસંદ કરતી વખતે માહિતીપૂર્ણ નિર્ણય લેવા માટે સક્ષમ બનાવવાનો છે.

કોઈપણ ઉદ્યોગ સાથે, આત્મનિયમનની મોટી રકમ છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કંપનીઓ માટે, સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા (સેબી) આ નાણાંકીય સંસ્થાઓ માટે સ્વ-નિયમનકારી તરીકે કાર્ય કરે છે. જ્યારે હાલમાં ભારતમાં બે ડઝન મ્યુચ્યુઅલ ફંડની નજીક છે, ત્યારે સેબી માત્ર નાણાંકીય સંસ્થાઓને નિયમિત કરે છે જે તેમને સંચાલિત કરે છે.

સેબી અધિનિયમ આદેશ આપે છે કે દરેક સંપત્તિ વ્યવસ્થાપન કંપની પાસે ઓછામાં ઓછા ત્રણ નિયામકોવાળા સંચાલક મંડળ હોવા જરૂરી છે અને મૂળભૂત કોર્પોરેટ શાસન ધોરણોને પૂર્ણ કરવા જોઈએ.

આ વર્ગીકરણ રોકાણકારોને એક યોજના પસંદ કરતી વખતે વધુ માહિતીપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરવાની અપેક્ષા છે કારણ કે હવે તેઓ તેમના રોકાણના ઉદ્દેશોના આધારે વિવિધ યોજનાઓનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઑફ ઇન્ડિયા (સેબી) એએમસીએસ માટે તેમની મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યોજનાઓને વર્ગીકૃત કરવું ફરજિયાત બનાવ્યું છે.

પારદર્શિતા, તુલનાત્મકતા અને માનકીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડની કેટેગરાઇઝેશનના ટોચના લાભો નીચે મુજબ છે:

  • તે વિવિધ યોજનાઓમાં એકરૂપતામાં મદદ કરે છે.
  • તે દરેક કેટેગરી માટે યોગ્ય બેંચમાર્ક સ્થાપિત કરે છે અને આમ પ્રૉડક્ટ્સ વચ્ચે સંબંધિત તુલનામાં મદદ કરે છે.
  • તે સમય જતાં તેમના સાથીઓ સાથે સંબંધિત યોજનાઓના પ્રદર્શનનું મૂલ્યાંકન કરવામાં મદદ કરે છે, જેથી રોકાણકારોનો આત્મવિશ્વાસ વધારે છે.
  • તે રોકાણકારના જોખમ પ્રોફાઇલ અને નાણાંકીય લક્ષ્યોના આધારે કસ્ટમાઇઝ્ડ ભલામણોમાં મદદ કરે છે.

નિયમો, શ્રેણીકરણ અને સેબીના નિયમનો શું છે

તમે જે સામાન્ય પ્રશ્નો પર વિચાર કરો છો. આ સંસ્થાઓ પાસે અલગ અલગ નિયમો હોય છે, જેમાં વળતર યોજનાઓ, વાર્ષિક બજેટ અને કામગીરીના લક્ષ્યો અને ઉદ્દેશોની રૂપરેખા સહિત તેમના દસ્તાવેજોની લેખિત રૂપરેખા શામેલ હોવી જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે દરેક સંસ્થા સંપૂર્ણપણે એકથી સ્વતંત્ર છે; તેમની પાસે તેમના બોર્ડ્સ અને આંતરિક નિયંત્રણ પદ્ધતિઓ છે.

મ્યુચ્યુઅલ ફંડ વિશે વધુ

મફતમાં ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો

5paisa કમ્યુનિટીનો ભાગ બનો - ભારતના પ્રથમ લિસ્ટેડ ડિસ્કાઉન્ટ બ્રોકર.

+91