આવકવેરા રિફંડની સ્થિતિ કેવી રીતે તપાસવી

રુતુજા

છેલ્લું અપડેટ: 22 મે 2026, 01:29 PM IST

How to Check Income Tax Refund Status
કન્ટેન્ટ

પરિચય

કેટલીકવાર, વ્યક્તિઓ તેમના કરતાં વધુ ટૅક્સ ચૂકવે છે. આવકવેરાની ગણતરીમાં ભૂલ અથવા સ્રોત પર કપાત કરવામાં આવેલ કરને કારણે થઈ શકે છે. આવી પરિસ્થિતિઓમાં, તમે ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડનો ક્લેઇમ કરી શકો છો. ભારતમાં આવકવેરા રિફંડ વિશે વધુ જાણવા માટે અંત સુધી સ્ક્રોલ કરતા રહો.

આવકવેરા રિફંડ શું છે?

જ્યારે તમે મૂળ રૂપે આવશ્યકતા કરતાં વધુ કર ચૂકવો છો, ત્યારે તમે આવકવેરા રિફંડ માટે હકદાર છો. રિફંડમાં એડવાન્સ ટેક્સ, TCS અને TDS જેવી વધારાની રકમનો સમાવેશ થશે. આવકવેરા વિભાગ તમારા ટૅક્સની ગણતરી કરશે અને તેના પર પ્રક્રિયા કરતા પહેલાં તમારા રિફંડ દાવાની ચકાસણી કરશે.

એકવાર તમારી રિફંડની વિનંતી મંજૂર થઈ જાય પછી, રકમ તમને બે રીતે પહોંચી શકે છે. તે સીધા તમારા બેંક એકાઉન્ટમાં જમા કરવામાં આવશે, અથવા ચેક જારી કરવામાં આવશે.

● ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની ડાયરેક્ટ ક્રેડિટ: રિફંડ તમને RTGS અથવા NECS દ્વારા મોકલી શકાય છે. સીધી રિફંડ માટે તમારે તમારી બેંકની માહિતી યોગ્ય રીતે દાખલ કરવી પડશે. તમારે તમારો બેંક એકાઉન્ટ નંબર, બેંકનું સરનામું અને IFSC કોડ દાખલ કરવો પડશે. તે ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડની એક સરળ અને સરળ રીત છે.

● ચેક દ્વારા ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ: કેટલીકવાર તમારા બેંક એકાઉન્ટની માહિતી અચોક્કસ અથવા અસ્પષ્ટ હોઈ શકે છે. તે કિસ્સામાં, તમને ચેક દ્વારા તમારા બેંક એકાઉન્ટમાં રિફંડ મળશે.

તમારા આઇટીઆર રિફંડની સ્થિતિ કેવી રીતે તપાસવી

તમે NSDL વેબસાઇટ અથવા ઇન્કમ ટેક્સ ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડનું સ્ટેટસ ચેક કરી શકો છો.

NSDL વેબસાઇટ

NSDL વેબસાઇટ પર ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડની સ્થિતિ તપાસવાના પગલાં નીચે મુજબ છે:

● incometaxindiaefiling.gov.in/home ની મુલાકાત લો.
●. તમારે તમારા યૂઝર ID સાથે લૉગ ઇન કરવું પડશે, જે તમારો PAN નંબર, પાસવર્ડ અને કૅપ્ચા કોડ છે.
● રિટર્ન/ફોર્મ ટૅબ જોવા માટે આગળ વધો.
● "એક ઓપ્શન પસંદ કરો" માટે શોધો અને ડ્રોપ-ડાઉન મેનુમાં "ઇન્કમ ટૅક્સ રિટર્ન" પર ક્લિક કરો.
● મૂલ્યાંકન વર્ષ દાખલ કરો અને સબમિટ કરો.
● તમારા આઇટીઆર રિફંડની સ્થિતિને ટ્રૅક કરવા માટે સંબંધિત આઇટીઆર સ્વીકૃતિ નંબરને હિટ કરો.

ઇન્કમ ટૅક્સ ઇ-ફાઇલિંગ વેબસાઇટ

જો તમે આશ્ચર્ય પામી રહ્યા છો કે ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડની સ્થિતિ કેવી રીતે તપાસવી, તો તમારે આ પગલાં અનુસરવા જોઈએ:

● tin.tin.nsdl.com/oltas/refundstatuslogin.html ની મુલાકાત લો.
● તમારા પાનકાર્ડની વિગતો, મૂલ્યાંકન વર્ષ અને કૅપ્ચા કોડ દાખલ કરો.
● તમારા ITR રિફંડનું સ્ટેટસ ચેક કરવા માટે સબમિટ કરો.

ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની ગણતરી

તમારા ઇન્કમ ટૅક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરતી વખતે, તમે કપાત અને છૂટને ધ્યાનમાં લીધા પછી તમારા ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની ગણતરી કરી શકો છો. ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની ગણતરી માટેની ફોર્મ્યુલા નીચે મુજબ છે:

ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડ = એક વર્ષમાં ચૂકવેલ કુલ ટૅક્સ - વર્ષ માટે ચૂકવવાપાત્ર કુલ ટૅક્સ

વાર્ષિક ચૂકવેલ કુલ ટૅક્સમાં ઍડવાન્સ ટૅક્સ, TCS, TDS અને સ્વ-મૂલ્યાંકન ટૅક્સ શામેલ હોઈ શકે છે. જો તે તમારી મૂળ ટૅક્સ લાયબિલિટી કરતાં વધુ હોય, તો તમે ITR રિફંડનો ક્લેઇમ કરી શકશો. તમે સચોટ ગણતરીઓ માટે ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરી શકો છો. 

ટેક્સ રિફંડનું ઉદાહરણ નીચે મુજબ છે:

કરપાત્ર આવક

₹ 10,00,000

કુલ ટૅક્સ લાયબિલિટી

₹ 13,000

વિદેશી ટેક્સ ક્રેડિટ કપાત (જો લાગુ હોય તો)

₹ 10,000

ચોખ્ખી ટૅક્સ લાયબિલિટી

₹ 12,000

ટેક્સ લાયબિલિટી પર ઇન્ટરેસ્ટ

રૂ. 500

કુલ ટૅક્સ જવાબદારી

₹ 12,500

ચૂકવેલ ટૅક્સ

₹ 20,000

ટેક્સ રિફંડ

₹ 7,500

આવકવેરા રિફંડની પ્રક્રિયા કેવી રીતે થાય છે?

ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની પ્રક્રિયા પ્રમાણમાં સરળ છે. તમે તમારા રિટર્ન ફાઇલ કર્યા પછી અને તેમને ઇલેક્ટ્રોનિક રીતે અથવા ITR-V સ્વીકૃતિની ફિઝિકલ કૉપી અપલોડ કરીને વેરિફાઇ કર્યા પછી રિફંડની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. CPC ટૅક્સ તપાસશે, નક્કી કરશે કે ચૂકવેલ ટૅક્સ ટૅક્સ લાયબિલિટી(tax liability) કરતા વધુ છે કે નહીં અને રિફંડની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે. એકવાર રિફંડની પ્રક્રિયા અને જનરેટ થયા પછી, તે ઑટોમેટિક રીતે તમારા બેંક એકાઉન્ટમાં જમા થઈ જાય છે.

આઇટીઆર રિફંડ માટે પાત્રતા

જો તમે નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન ચૂકવણી કરેલ ટૅક્સ તમારી વાસ્તવિક ટૅક્સ જવાબદારી કરતાં વધી જાય, તો તમે IRS તરફથી ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડ માટે પાત્ર હોઈ શકો છો. કરદાતાએ ખૂબ જ ટૅક્સ ચૂકવવાના કેટલાક કારણોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

● સ્વ-મૂલ્યાંકનના આધારે ચૂકવેલ ઍડવાન્સ ટૅક્સની રકમ વાસ્તવિક ટૅક્સ લાયબિલિટી કરતાં વધુ છે.
● એમ્પ્લોયરનુંસ્રોત પર કપાત કરેલ ટૅક્સ (TDS) કપાત ટૅક્સ લાયબિલિટી કરતાં વધી જાય છે.
● ટૅક્સ ગણતરીની ભૂલના પરિણામે વાસ્તવિક ચૂકવવાપાત્ર ટૅક્સ કરતાં વધુ ટૅક્સ ચુકવણી થાય છે.
વિદેશમાં કમાયેલ ● ઇન્કમ પર બે વાર ટેક્સ લગાવવામાં આવે છે.

ચૂકવેલ વધારાના ટૅક્સ માટે રિફંડ પ્રાપ્ત કરવા માટે, તમારે તમારું ITR સચોટ રીતે ફાઇલ કરવું આવશ્યક છે અને તેને વેરિફાઇ કરવું આવશ્યક છે.

આવકવેરા રિફંડનો દાવો કેવી રીતે કરવો

ટૅક્સ રિફંડનો ક્લેઇમ કરવાની પ્રક્રિયા ખૂબ સરળ છે. તમારે માત્ર તમારું ITR ફાઇલ કરવાની જરૂર છે. જો તમે તમારા ટૅક્સને સચોટ રીતે ફાઇલ કરો છો અને તેને વેરિફાઇ કરો છો, તો તમે સરળતાથી રિફંડનો ક્લેઇમ કરી શકો છો. તમે જે રિફંડ માટે પાત્ર છો તે નક્કી કરવા માટે ટૅક્સ રિફંડ કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ કરો.

વિવિધ પ્રકારની આવકવેરા રિફંડ સ્થિતિઓ શું છે?

ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડનું સ્ટેટસ

અર્થ

અનુસરવાના પગલાં

નિર્ધારિત નથી

તમારા રિફંડની પ્રક્રિયા કરવામાં આવી નથી કારણ કે પરત કરવાની રકમ નિર્ધારિત કરવામાં આવી નથી.

એક અઠવાડિયા પછી ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની સ્થિતિ ફરીથી તપાસો.

આ મૂલ્યાંકન વર્ષમાં કોઈ ઇ-ફાઇલિંગ નથી

તમે તમારું ઇન્કમ ટૅક્સ રિટર્ન ફાઇલ કર્યું નથી અથવા તેને મૅન્યુઅલી ફાઇલ કર્યું નથી.

 

રિફંડ ચૂકવેલ છે

તમારું ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ તમારા બેંક એકાઉન્ટમાં જમા કરવામાં આવ્યું છે.

જો તમને રકમ પ્રાપ્ત થઈ નથી તો તમારી બેંકનો સંપર્ક કરો.

ITR ની આવક નિર્ધારિત કરવામાં આવે છે, અને રિફંડ બેંકરને મોકલવામાં આવે છે

તમારા રિફંડની પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે.

રકમ તમારા ખાતાંમાં જમા થવા માટે થોડા સમય સુધી રાહ જુઓ.

રિફંડ ચૂકવેલ નથી

તમારું રિફંડ હજી સુધી આવકવેરા વિભાગ દ્વારા મોકલવામાં આવ્યું નથી.

તમારું એકાઉન્ટ નંબર અને સરનામું બે વાર તપાસો. જરૂરી સુધારાઓ દાખલ કરો અને તમે રિફંડ ફરીથી જારી કરવાની વિનંતી પણ કરી શકો છો.

કોઈ રિફંડ માંગતું નથી

તમારા માટે કોઈ રિફંડ ઉપલબ્ધ નથી કારણ કે કપાત કરેલ ટૅક્સ સચોટ છે.

તમારા ઇન્કમ ટૅક્સ રિટર્નમાં સુધારો કરો. ઉપયોગ કરો ઇન્કમ ટૅક્સ કૅલ્ક્યૂલેટર ટૅક્સની ગણતરી વેરિફાઇ કરવા માટે.

નિર્ધારિત માંગ

આવકવેરા વિભાગે તમારી રિફંડની વિનંતીને નકારી દીધી છે કારણ કે તમારે વધુ ટૅક્સ ચૂકવવાની જરૂર છે.

તમારી ઇ-ફાઇલિંગ કાળજીપૂર્વક તપાસો અને માહિતીની ચકાસણી કરો. જો તમારે વધુ ટૅક્સ ચૂકવવાની જરૂર હોય, તો તે સમયસીમા પહેલાં કરો.

અધિકારક્ષેત્રના મૂલ્યાંકન અધિકારીનો સંપર્ક કરો

ઇન્કમ ટૅક્સ વિભાગને તમારા ઇન્કમ ટૅક્સ રિટર્ન સંબંધિત કેટલાક સ્પષ્ટીકરણની જરૂર છે.

તમારા અધિકારક્ષેત્રના મૂલ્યાંકન અધિકારીનો સંપર્ક કરો.

સુધારા આગળ વધો, રિફંડ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે, રિફંડ બેંકરને મોકલવામાં આવ્યું છે

ઇન્કમ ટૅક્સ વિભાગે તમારી સુધારાની વિનંતીને સ્વીકારી છે.

થોડા દિવસો સુધી રાહ જુઓ અને તમારી ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડની સ્થિતિ ફરીથી તપાસો.

સુધારાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે, કોઈ માંગ નથી કોઈ રિફંડ

તમારી સુધારાની વિનંતી સ્વીકારવામાં આવી છે પરંતુ કોઈ માંગ અથવા રિફંડ કરવામાં આવ્યું નથી.

કોઈપણ અતિરિક્ત ટૅક્સ ચૂકવવાની જરૂર નથી. આ ઓફર માટે ટૅક્સ વિભાગ પાસે કોઈ રિફંડ પણ નથી.

સુધારાની પ્રક્રિયા કરવામાં આવી છે, માંગ નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે

તમારી સુધારેલી આવકની વિનંતી સ્વીકારવામાં આવી છે પરંતુ તમારે વધુ ટૅક્સ ચૂકવવો પડશે. આ નોટિસ મેળવ્યાના 30 દિવસની અંદર તેની ચુકવણી કરવી આવશ્યક છે.

તમારી ઇ-ફાઇલિંગ કાળજીપૂર્વક તપાસો.

જો રિફંડની પ્રક્રિયા ન થાય તો શું કરવું?

ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કર્યાના 20 થી 45 દિવસની અંદર તમને રિફંડ મળશે. પરંતુ જો તમને તે પ્રાપ્ત ન થાય, તો તમારે તમારી આવકવેરા રિફંડની સ્થિતિ ઓનલાઇન તપાસવી જોઈએ. તે શું કહે છે તેના આધારે, તમારે યોગ્ય પહેલ કરવાની જરૂર છે.

વિલંબિત આવકવેરા રિફંડમાં વ્યાજ

જો તમારી ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડમાં કોઈ વિલંબ થાય છે, તો તમે તેના પર ઇન્ટરેસ્ટ માટે પાત્ર છો. જો રિફંડની કુલ રકમ 10% અથવા તેના કરતા વધારે હોય તો સરકાર રિફંડ પર ઇન્ટરેસ્ટ ચૂકવવાનું રહેશે. જ્યાં સુધી તમે નિયત તારીખ સુધી રિટર્ન ફાઇલ કરો છો ત્યાં સુધી IT વિભાગ 1 એપ્રિલથી અત્યાર સુધીમાં 0.5% ઇન્ટરેસ્ટ ચૂકવશે. જો કે, રિફંડની કુલ રકમ કરના 10% કરતાં ઓછી હોય તો કોઈ ઇન્ટરેસ્ટ ચૂકવવામાં આવશે નહીં.

રિફંડ સામે બાકી ટૅક્સ સેટ-ઑફ કરો

કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તમે નોંધી શકો છો કે તમારું ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ તમે જે દાવો કર્યો હતો તેના કરતાં ઓછું છે. જો તમારી પાસે બીજા વર્ષથી બાકી આવકવેરો છે, તો આવકવેરા વિભાગ તેને તમારા દાવા સામે ગોઠવી શકે છે.

જો કે, ધ્યાનમાં રાખો કે આ વિશે તમને સૂચિત કરવા માટે આવકવેરા અધિનિયમની કલમ 245 દ્વારા IT વિભાગની જરૂર છે. આ ક્લેઇમ 30 દિવસની અંદર મંજૂર અથવા નકારી શકાય છે. જો તમે જવાબ આપતા નથી, તો IT વિભાગ પાસે આગળ વધવાની સત્તા છે.

નિષ્કર્ષ

ભારતના લોકો જરૂરી રકમ કરતાં વધુ ચુકવણી કરવા માટે ઇન્કમ ટૅક્સ રિફંડ માટે પાત્ર છે. જો તમને ટૅક્સ રિફંડમાં કોઈ સમસ્યા આવે છે, તો તમે કસ્ટમર સપોર્ટ ટીમનો સંપર્ક કરી શકો છો. તમારા આવકવેરા રિફંડની સ્થિતિ તપાસતા રહો અને તમારા એકાઉન્ટમાં તે દેખાવાની રાહ જુઓ.

ડિસ્ક્લેમર: સિક્યોરિટીઝ માર્કેટમાં રોકાણ બજારના જોખમોને આધિન છે, રોકાણ કરતા પહેલાં તમામ સંબંધિત ડૉક્યૂમેન્ટ કાળજીપૂર્વક વાંચો. વિગતવાર ડિસ્ક્લેમર માટે કૃપા કરીને અહીં ક્લિક કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

જો તમારી ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડમાં વિલંબ થયો છે, તો તમને બાકી રકમ પર દર મહિને 0.5% અથવા મહિનાના વ્યાજનો ભાગ મળશે. વ્યાજની ગણતરી મૂલ્યાંકન વર્ષના 1 એપ્રિલથી તમારી રિફંડ આપવાની તારીખ સુધી કરવામાં આવે છે.

જ્યારે તમે ચોક્કસ સમયગાળા માટે વાસ્તવિક ચૂકવવાપાત્ર ટૅક્સ કરતાં વધુ ચૂકવણી કરી હોય ત્યારે તમે આવકવેરા રિફંડ માટે પાત્ર બની શકો છો. જ્યારે તમે તમારું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરો છો ત્યારે રિફંડની રકમની ગણતરી કરવામાં આવે છે.

તમે તમારી આવકવેરા રીટર્ન ફાઇલ કર્યા પછી તમારા આવકવેરા રીટર્નનો ક્લેઇમ કરી શકો છો. આઇટી રિટર્ન દાખલ કરવાની અને કોઈપણ વાર્ષિક વર્ષ માટે રિફંડ મેળવવાની છેલ્લી તારીખ 31 ડિસેમ્બર છે.

તમારા આવકવેરા રિફંડને તમારા ખાતામાં દેખાવામાં લગભગ 30 થી 45 દિવસ લાગે છે.

તમે સરળતાથી તમારા આવકવેરા રિફંડની સ્થિતિ ઓનલાઇન ચકાસી શકો છો.

ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડ તમે ચૂકવણી કરેલ વધારાની ટૅક્સ અનુસાર હશે. કારણ કે તે ઇન્કમ નથી, તેથી તમારે તેના પર ટૅક્સ ચૂકવવો પડશે નહીં. પરંતુ ટેક્સ રિફંડ પર મળતું ઇન્ટરેસ્ટ કરપાત્ર રહેશે.

હા, તમે તમારા આવકવેરા માટે રિફંડ મેળવી શકો છો. પરંતુ જ્યારે તમે વાસ્તવિક કરપાત્ર રકમ કરતાં વધુ ચુકવણી કરી હોય ત્યારે જ તમને તે મળે છે.

તમે નિયત તારીખ ચૂકવ્યા પછી પણ તમારા આવકવેરા રિફંડનો ક્લેઇમ કરી શકો છો. તમે આકારણી વર્ષ સમાપ્ત થાય તે પહેલાં તમારા ટૅક્સ રિફંડનો ક્લેઇમ કરી શકો છો.

મફત ડિમેટ એકાઉન્ટ ખોલો

5paisa સમુદાયનો ભાગ બનો - ભારતના પ્રથમ લિસ્ટેડ ડિસ્કાઉન્ટ બ્રોકર.

+91

આગળ વધીને, તમે બધા નિયમો અને શરતો* સાથે સંમત થાઓ છો

footer_form